Cảnh giác với biến chứng nguy hiểm khi mắc bệnh thủy đậu

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh, thủy đậu (dân gian gọi là trái rạ) là bệnh do virus Varicella Zoster gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các bóng nước trên da. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thủy đậu có khả năng lây lan rất mạnh tại những nơi có mật độ dân cư đông hoặc môi trường sinh hoạt tập thể như sinh sống cùng nhà, cùng phòng, trường học, nhà trẻ.

Sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ 10 đến 21 ngày, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng khởi phát như sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn và đau đầu. Sau đó, các nốt hồng ban nhanh chóng tiến triển thành mụn nước chứa dịch trong, gây ngứa, xuất hiện đầu tiên ở vùng đầu mặt rồi lan rộng ra toàn thân. Mụn nước có thể mọc rất nhanh chỉ trong vòng 12-24 giờ. Ở trẻ nhỏ, bệnh thường đi kèm sốt nhẹ, nhưng ở người lớn, triệu chứng thường nặng nề hơn với sốt cao và đau mỏi cơ. Nếu không có biến chứng, các nốt thủy đậu sẽ khô lại, đóng vảy và tự bong ra sau 7-10 ngày.

Đáng lưu ý, người bệnh có khả năng lây nhiễm cho người khác từ 1-2 ngày trước khi phát ban cho đến khi tất cả các nốt đậu đã đóng vảy hoàn toàn. Do đó, việc cách ly người bệnh là vô cùng cần thiết để ngăn chặn sự bùng phát dịch trong gia đình và cộng đồng.

Nguy cơ biến chứng từ những sai lầm trong chăm sóc

Mặc dù lành tính nhưng thủy đậu vẫn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Biến chứng thường gặp nhất là nhiễm trùng da và mô mềm do vi khuẩn xâm nhập vào các mụn nước bị vỡ, gây mưng mủ, sưng tấy và nguy cơ để lại sẹo rỗ vĩnh viễn. Nếu mụn nước mọc ở các vị trí nhạy cảm như tai, miệng, thanh quản, người bệnh có thể bị viêm tai, viêm họng hoặc khó nuốt.

Trong trường hợp nặng, bệnh có thể gây viêm phổi, nhiễm trùng huyết hoặc viêm não, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Đặc biệt, sau khi khỏi bệnh, virus Varicella Zoster không biến mất hoàn toàn mà tồn tại tiềm ẩn trong hạch thần kinh; khi gặp điều kiện thuận lợi như hệ miễn dịch suy yếu, chúng sẽ tái hoạt động gây bệnh zona thần kinh.

Các nhóm đối tượng cần theo dõi đặc biệt gồm: người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh có mẹ mắc bệnh sát thời điểm sinh và trẻ sinh non. Hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu: sốt cao kéo dài, khó thở, đau đầu dữ dội, nôn nhiều hoặc nốt thủy đậu sưng đỏ, chảy mủ.

Chăm sóc đúng cách và chủ động phòng bệnh bằng vaccine

Trong quá trình chăm sóc, việc giữ vệ sinh da là yếu tố tiên quyết. Người bệnh cần giữ cơ thể sạch sẽ, cắt ngắn móng tay để hạn chế gãi làm vỡ mụn nước. Các chuyên gia y tế khẳng định việc kiêng tắm hoàn toàn là quan niệm sai lầm, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Thay vào đó, người bệnh nên tắm nhanh bằng nước ấm, thay quần áo rộng rãi và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay. Ngành Y tế khuyến cáo trẻ em từ 09 tháng tuổi trở lên và người lớn chưa có miễn dịch nên chủ động tiêm phòng theo đúng lịch trình. Vaccine không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn hạn chế tối đa các biến chứng nặng. Ngay cả trong trường hợp hiếm gặp là mắc bệnh sau khi tiêm chủng, các triệu chứng thường biểu hiện rất nhẹ và nhanh hồi phục.

Một số trường hợp được ngành Y tế khuyến cáo không tiêm vaccine thủy đậu gồm phụ nữ đang mang thai, người suy giảm miễn dịch nặng, người có tiền sử phản ứng dị ứng nặng (phản vệ) với liều vaccine thủy đậu trước đó hoặc với bất kỳ thành phần nào của vaccine; và hoãn tiêm trong trường hợp người đang mắc bệnh cấp tính hoặc đang sốt, người đang trong tình trạng sức khỏe chưa ổn định (cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiêm).