Cảnh giác với bệnh tay chân miệng mùa tựu trường

Theo các chuyên gia y tế, bệnh có thể gây những biến chứng nguy hiểm như viêm não - màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Gia tăng ca mắc

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội, từ ngày 4 đến 11-9, Hà Nội ghi nhận 205 ca mắc tay chân miệng tại 75 phường, xã. Từ đầu năm đến nay, toàn thành phố ghi nhận 4.936 ca mắc. Riêng trong tuần qua, Hà Nội phát sinh 4 ổ dịch tại các địa bàn Mỹ Đức, Phúc Thịnh, Quảng Oai và Tây Mỗ, nâng tổng số ổ dịch từ đầu năm lên 79, trong đó còn 4 ổ dịch cần tiếp tục xử lý.

Diễn biến gia tăng số ca mắc tay chân miệng cũng được ghi nhận tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, thời gian gần đây, số bệnh nhi đến khám và điều trị do tay chân miệng có xu hướng gia tăng. Bệnh chủ yếu gặp ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là dưới 3 tuổi. Phần lớn trường hợp mắc bệnh ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn biến nhanh, xuất hiện các biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Bác sĩ Nguyễn Thị Lan Anh, khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Hà Nội cho biết, một số trường hợp đến khám tại khoa đã xuất hiện những biểu hiện cần được theo dõi sát về nguy cơ biến chứng thần kinh. Điển hình là bé trai 15 tháng tuổi được gia đình đưa đến bệnh viện sau khi sốt, xuất hiện tổn thương loét miệng và các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân. Trong quá trình mắc bệnh, bé có biểu hiện giật mình nhiều, quấy khóc, ngủ không yên.

Một trường hợp khác là bé gái 23 tháng tuổi nhập viện do sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, ăn uống kém và có nhiều tổn thương trong miệng. Khi được theo dõi tại nhà, bé xuất hiện tình trạng giật mình nên được gia đình đưa đến bệnh viện. Bác sĩ đã chỉ định điều trị nội trú để theo dõi sát nguy cơ biến chứng.

Không chủ quan với các triệu chứng bệnh

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus đường ruột gây ra, có khả năng lây lan nhanh, nhất là trong môi trường tập trung đông người và có sự tiếp xúc gần như trường mầm non, khu vui chơi hoặc gia đình có người mắc bệnh. Virus có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ các nốt phỏng và đặc biệt là phân của người nhiễm bệnh. Ngoài ra, đồ chơi, tay nắm cửa và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cũng có thể trở thành nguồn lây nếu không được vệ sinh đúng cách.

Đáng lưu ý, mắc tay chân miệng một lần không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ được miễn dịch hoàn toàn. Bệnh do nhiều chủng virus khác nhau thuộc nhóm Enterovirus gây ra, như Coxsackievirus, EV71. Sau mỗi lần mắc, cơ thể chủ yếu tạo kháng thể đối với chủng virus đã gây bệnh. Vì vậy, trẻ vẫn có thể mắc bệnh khi nhiễm một chủng virus khác.

Việc chăm sóc đúng cách và theo dõi sát diễn biến bệnh có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa biến chứng. Theo bác sĩ Nguyễn Thị Lan Anh, người mắc tay chân miệng vẫn cần được tắm và vệ sinh cơ thể hằng ngày. Quan niệm kiêng tắm, kiêng nước vì lo các nốt phỏng lan rộng là không đúng. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần tránh tự ý chọc vỡ các nốt phỏng, không bôi thuốc hoặc đắp các loại lá không rõ thành phần lên tổn thương da. Việc tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, cũng không được khuyến khích nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Đáng chú ý, người lớn cũng có thể nhiễm virus nhưng không biểu hiện bệnh rõ ràng, vẫn có khả năng mang mầm bệnh từ môi trường về lây cho trẻ. Vì vậy, phòng bệnh cần bắt đầu từ những việc đơn giản như giữ vệ sinh tay và môi trường sống. Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng, nhất là trước khi chăm sóc, cho ăn và sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ. Đồ chơi, vật dụng sinh hoạt và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cũng cần được lau rửa sạch sẽ để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương khuyến cáo, cha mẹ không nên tự ý cho trẻ uống kháng sinh để điều trị tay chân miệng. Bệnh do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng, thậm chí có thể gây hại nếu sử dụng không đúng cách.

Quan trọng hơn, cha mẹ cần nhận biết sớm những dấu hiệu cho thấy bệnh có thể diễn biến nặng. Theo bác sĩ Nguyễn Văn Lâm, có 3 dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu ý. Trẻ sốt trên 39oC, kéo dài hơn 2 ngày và không đáp ứng hoặc đáp ứng kém với thuốc hạ sốt. Một dấu hiệu khác là giật mình chới với, từng cơn ngắn 1 - 2 giây, chủ yếu ở tay và chân, dễ xuất hiện khi bắt đầu giấc ngủ hoặc khi nằm ngửa. Ngoài ra, tình trạng run chi, tay chân đi loạng choạng cũng là dấu hiệu cần lưu ý. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo trên, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán, theo dõi và điều trị kịp thời.