Bác sĩ gợi ý bảng kiểm “Tết an lành” cho bệnh nhân ung thư

PGS-TS-BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ những khuyến nghị thiết thực, giúp người bệnh và gia đình chủ động chăm sóc sức khỏe, an tâm đón Tết mà vẫn bảo đảm phác đồ điều trị không bị ảnh hưởng.

Tránh hai thái cực ngày Tết

Về ăn uống, PGS Phương lưu ý người bệnh ung thư cần tránh hai thái cực: Quá kiêng khem hoặc buông lỏng hoàn toàn. Tâm lý "Tết mà, ăn một chút không sao" hay lo sợ thực phẩm "nuôi khối u" đều có thể gây hại nếu đẩy đến cực đoan.

Người bệnh cần được bảo đảm đủ năng lượng để duy trì thể trạng và đáp ứng điều trị. Nên ưu tiên thực phẩm tươi, nấu chín kỹ; nếu mệt, có thể chia thành 5–6 bữa nhỏ mỗi ngày thay vì cố ăn ba bữa lớn.

Một số thực phẩm nên hạn chế gồm món muối chua như dưa hành, cà pháo do nhiều muối, dễ gây đầy bụng; thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, lạp xưởng vì có thể chứa chất bảo quản. Với người đang hóa trị, việc tiết chế các món này giúp giảm gánh nặng cho gan và hệ tiêu hóa. Giữ chế độ ăn uống điều độ, lành mạnh.

Đặc biệt, rượu bia không phải lựa chọn phù hợp trong quá trình điều trị. Dù chỉ một ly chúc Tết, đồ uống có cồn vẫn có thể ảnh hưởng hiệu quả thuốc và làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Gác lại quan niệm kiêng đi viện đầu năm

Không ít gia đình vẫn giữ thói quen kiêng đến bệnh viện, kiêng uống thuốc vào mùng 1, mùng. Theo PGS Phương, đây là quan niệm sai lầm, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị.

Ung thư không "nghỉ Tết", vì vậy người bệnh cần duy trì đúng lịch hẹn, không tự ý bỏ thuốc hay trì hoãn truyền hóa chất quá lâu, tránh bỏ lỡ thời điểm kiểm soát tế bào ác tính.

Trước kỳ nghỉ, nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn chuẩn bị sẵn thuốc xử trí các tác dụng phụ thường gặp như chống nôn, hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau; đồng thời lưu lại số liên hệ của khoa, phòng điều trị để sử dụng khi cần.

Di chuyển, chúc Tết: Biết sức mình

Dịp Tết thường đi kèm thay đổi thời tiết và lịch trình di chuyển dày đặc. Người bệnh cần lắng nghe cơ thể, chủ động nghỉ ngơi khi mệt và trao đổi thẳng thắn với người thân để tránh quá sức. Một giấc ngủ đủ và chất lượng có ý nghĩa thiết thực hơn những cuộc gặp gỡ kéo dài.

Do hệ miễn dịch thường suy giảm trong quá trình điều trị, việc đến nơi đông người tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm bệnh hô hấp. Người bệnh nên giữ ấm, đeo khẩu trang khi ra ngoài và hạn chế tụ tập đông người trong thời gian dài.

Cảnh giác với "bẫy" chữa bệnh phản khoa học

Lợi dụng dịp lễ, một số trang mạng mạo danh cơ sở y tế lớn như Bệnh viện Bạch Mai để quảng cáo "thần dược thảo mộc", thực phẩm chức năng "thải độc ung thư".

PGS Phương nhấn mạnh mọi phương pháp điều trị đều phải dựa trên bằng chứng khoa học. Tin theo bài thuốc truyền miệng, sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây tổn thương gan, thận, thậm chí làm gián đoạn phác đồ điều trị chính thống.

Kỳ nghỉ dài dễ khiến người bệnh lo lắng khi xuất hiện phản ứng phụ. Nếu buồn nôn, nên tránh món nhiều dầu mỡ, ưu tiên thức ăn thanh đạm như cháo, súp nhẹ; dùng thuốc theo đơn đã được kê.

Nếu tiêu chảy, cần bù nước đúng cách và ăn chín uống sôi; nếu táo bón, tăng cường nước và trái cây mềm như thanh long, đu đủ. Khi mệt mỏi, việc nghỉ ngơi hoàn toàn trong một đến hai ngày là cần thiết để cơ thể hồi phục năng lượng.

Bảng kiểm "Tết an lành"

Gia đình có thể lập danh sách những việc cần lưu ý như: Duy trì thuốc và lịch hẹn; chuẩn bị thuốc dự phòng; ăn uống điều độ; hạn chế rượu bia; giữ ấm, đeo khẩu trang; lưu số điện thoại bác sĩ. Những bước chuẩn bị đơn giản nhưng đúng cách sẽ giúp người bệnh đón Tết an toàn, trọn vẹn hơn.