An cung ngưu hoàng có phải 'thần dược' cứu đột quỵ?

Loạn giá, nhiều lời quảng cáo như... thần dược

Công an tỉnh Thanh Hóa vừa thu giữ khoảng 10.000 hộp An cung các loại cùng 300kg viên hoàn, tương đương hơn 1 triệu viên. Theo cơ quan điều tra, số hàng giả được sản xuất từ nguyên liệu trôi nổi, đóng gói, dán nhãn thể hiện nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc rồi đưa ra thị trường với giá gần 3 triệu đồng/hộp, trong khi chi phí sản xuất chỉ khoảng 105.000 đồng.

Sau vụ việc, An cung ngưu hoàng vẫn xuất hiện trên nhiều kênh bán hàng trực tuyến với mức giá chênh lệch lớn.

Trên một sàn thương mại điện tử, sản phẩm được giới thiệu với nhiều thương hiệu, xuất xứ khác nhau, giá khoảng 750.000 đồng đến 3,5 triệu đồng/hộp 60 viên.

Ngay cùng một dòng sản phẩm, giá bán giữa các gian hàng cũng khác nhau đáng kể. Một loại hộp gỗ 60 viên được rao hơn 760.000 đồng, trong khi một số gian hàng khác bán với giá khoảng 1,1-1,5 triệu đồng.

Đi kèm những mức giá này là hàng loạt lời quảng cáo như bổ não, hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ, phục hồi sau tai biến, ổn định huyết áp. Trong khi người mua khó kiểm chứng chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, nhiều gia đình vẫn có tâm lý tìm đến An cung ngưu hoàng khi người thân có dấu hiệu đột quỵ hoặc sử dụng với mục đích phòng bệnh.

Đại diện Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khi chia cho biết tại Khoa Cấp cứu, không ít bệnh nhân đột quỵ được đưa đến viện sau khi đã tự ý sử dụng An cung ngưu hoàng tại nhà. Nhiều người dùng sản phẩm vì nghe truyền miệng rằng thuốc có thể giúp bệnh nhân tỉnh táo trở lại.

Theo bệnh viện, nhiều trường hợp đã bỏ lỡ thời gian vàng để được can thiệp y tế. Đặc biệt, với bệnh nhân xuất huyết não, việc tự ý sử dụng An cung ngưu hoàng không những không giúp điều trị mà còn tiềm ẩn nguy cơ khiến tình trạng bệnh xấu đi.

Trước đó, vào năm 2025, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang từng tiếp nhận một bệnh nhân nam 76 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp. Sau khi nghe quảng cáo An cung ngưu hoàng có thể phòng ngừa đột quỵ, người này mua về uống hai viên.

7 ngày sau, ông xuất hiện mệt mỏi, ăn uống kém, tiểu ít, nhịp tim chậm, hoa mắt, chóng mặt và được gia đình đưa đến bệnh viện. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị suy thận cấp kèm tăng kali huyết trên nền suy tim và tăng huyết áp, nghi do tác dụng phụ của An cung ngưu hoàng.

Dùng tùy tiện có thể gây hại

Theo BS.CKI Lê Thị Thúy Hằng, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, trong bối cảnh đột quỵ có xu hướng gia tăng và trẻ hóa, nhiều loại thuốc, thực phẩm chức năng, thậm chí cây cỏ thiên nhiên được truyền miệng, thần thánh hóa quá mức.

Tuy nhiên, hiệu quả của sản phẩm trong phòng ngừa đột quỵ chưa được chứng minh đầy đủ qua các thử nghiệm lâm sàng và không được xem là phương pháp dự phòng chính thống.

"An cung ngưu hoàng là một trong những sản phẩm thường được nhắc đến với công dụng phòng ngừa, hỗ trợ điều trị đột quỵ. Tuy nhiên, người dân không nên xem đây là thần dược hay tự ý sử dụng khi có dấu hiệu bệnh", bác sĩ Hằng nói.

Theo bác sĩ Hằng, đây là bài thuốc y học cổ truyền Trung Hoa, theo cổ phương gồm ngưu hoàng, uất kim, tê giác, hoàng cầm, hoàng liên, hùng hoàng, sơn chi, chu sa, mai phiến, xạ hương, trân châu, với tác dụng được nhắc đến là thanh nhiệt giải độc, hoạt huyết, lưu thông khí huyết.

Hiện một số thành phần đã được thay thế để phù hợp quy định và yêu cầu bảo vệ động vật hoang dã, trong đó có vị thuốc nguồn gốc từ sừng tê giác. Vì vậy, công thức hiện nay không còn hoàn toàn giống cổ phương và hiệu quả của các thành phần thay thế vẫn cần thêm bằng chứng.

Bác sĩ Hằng lưu ý, một số thành phần của An cung ngưu hoàng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu dùng không đúng cách. Chu sa chứa thủy ngân, hùng hoàng chứa arsenic, xạ hương có độc tính. Sử dụng sai liều hoặc kéo dài có thể gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh, thậm chí suy đa phủ tạng.

Bên cạnh đó, thị trường có nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, chất lượng khó kiểm soát, người mua có nguy cơ gặp hàng giả hoặc sản phẩm có thành phần không đúng công bố. Bác sĩ khuyến cáo không nên dùng sản phẩm hằng ngày với mục đích “phòng đột quỵ” vì chưa có cơ sở khoa học chứng minh hiệu quả, trong khi sử dụng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tích lũy độc chất.

"Đột quỵ có thể do nhồi máu não hoặc xuất huyết não, với cách xử trí khác nhau. Vì vậy, tự ý sử dụng khi chưa xác định loại đột quỵ có thể khiến tình trạng người bệnh nghiêm trọng hơn. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt nửa người, nói khó, hôn mê..., việc cho uống thuốc tại nhà thay vì gọi cấp cứu có thể làm mất thời gian vàng, khiến tổn thương não không hồi phục, thậm chí đe dọa tính mạng", bác sĩ Hằng nói.