Vụ hơn 300 tấn lợn bệnh tại Hà Nội: Hệ thống kiểm dịch tê liệt từ bên trong

Liên quan đến vụ cơ sở giết mổ thu gom lợn dịch bệnh đưa đi tiêu thụ tại các chợ đầu mối, chợ dân sinh và trường học vừa bị Cơ quan CSĐT (Công an TP. Hà Nội) triệt phá, luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho rằng: vụ án được khám phá là một bước đi quyết liệt nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, con số 3.600 con lợn bệnh được đưa ra thị trường từ đầu năm 2026 đến nay không chỉ phản ánh sự liều lĩnh, coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng của các đối tượng mà còn là một hồi chuông cảnh báo khẩn về tình trạng mất ATTP.

"Qua vụ án cũng đặt ra những vấn đề cấp bách về quy trình kiểm soát dịch bệnh và trách nhiệm của các cơ quan quản lý chuyên ngành. Dưới góc độ pháp lý, hành vi của các bị can đã cấu thành tội vi phạm quy định về ATTP, theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015. Phương thức hoạt động khép kín từ khâu thu gom tại Phú Thọ, Tuyên Quang đến việc giết mổ, tiêu thụ tại Hà Nội cho thấy một sự tính toán kỹ lưỡng", luật sư Ngọc Hùng nói.

Đáng chú ý, việc các đối tượng móc nối với cán bộ kiểm dịch để "phù phép" cho thịt lợn bệnh vượt qua các chốt chặn kiểm soát bắt buộc đã trực tiếp làm vô hiệu hóa hàng rào kỹ thuật về vệ sinh thú y. Luật sư Hùng cho rằng, sự việc này cũng làm "nổi bật" vai trò và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của Luật Thú y.

Cụ thể, căn cứ Khoản 1 Điều 76 Luật Thú y năm 2015, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo các sở, ngành phối hợp quản lý việc giết mổ, vận chuyển và đặc biệt là tổ chức thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật trên địa bàn. Do đó, việc một đường dây quy mô lớn tồn tại trong thời gian dài cho thấy sự cần thiết phải nâng cao hơn nữa hiệu quả giám sát tầng nấc từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở.

Bên cạnh đó, theo Khoản 3 Điều 76, UBND cấp xã có trách nhiệm quản lý trực tiếp các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ và phối hợp quản lý giết mổ tập trung. Sự hiện diện của các lò mổ vi phạm ngay trên địa bàn dân cư đòi hỏi sự sâu sát và phản ứng kịp thời hơn từ chính quyền cơ sở.

Người 'gác cổng' móc nối, tiếp tay cho tội ác

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng cho biết, theo Khoản 3 Điều 75 Luật Thú y, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương giữ vai trò trực tiếp trong việc thực hiện kiểm soát giết mổ.

Tuy nhiên, trong vụ án này, những "người gác cổng" này đã móc nối để bỏ qua quy trình dẫn đến hệ thống kiểm dịch đã bị tê liệt từ bên trong. Đây không đơn thuần là sai phạm hành chính mà là hành vi tiếp tay cho tội ác, gây nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người tiêu dùng.

Theo các chuyên gia, bảo đảm ATTP là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó sự nghiêm minh của pháp luật và tính trách nhiệm của cơ quan quản lý là yếu tố then chốt.

Do đó, để ngăn chặn triệt để các hành vi tương tự, bên cạnh việc xử lý nghiêm các bị can, cần có sự rà soát chặt chẽ quy trình thực thi công vụ và truy cứu trách nhiệm đối với những cá nhân, đơn vị đã buông lỏng quản lý, để "thịt bẩn" ngang nhiên lên bàn ăn của mỗi gia đình. Chỉ khi các mắt xích quản lý được vận hành đúng quy định, quyền được sử dụng thực phẩm sạch của người dân mới thực sự được bảo đảm.