Vợ phát hiện nhiễm HPV, chồng có cần đi xét nghiệm không? Bác sĩ chỉ ra điều nhiều người hiểu lầm
Một kết quả xét nghiệm HPV không thể thay thế việc đánh giá sức khỏe toàn diện, càng không phải căn cứ để kết luận về sự chung thủy trong hôn nhân
Khi nhận kết quả xét nghiệm HPV dương tính, đặc biệt là HPV tuýp 16 hoặc 18, không ít phụ nữ lập tức lo lắng cho sức khỏe của mình, đồng thời băn khoăn liệu chồng có cần đi kiểm tra hay không. Có người muốn cả hai cùng xét nghiệm để yên tâm, cũng có người bắt đầu nghi ngờ về nguy cơ lây nhiễm và nguồn lây.
Theo bác sĩ, nam giới có thể trao đổi với bác sĩ về việc xét nghiệm HPV trong một số trường hợp. Tuy nhiên, có một điều cần hiểu rõ: Kết quả HPV âm tính ở nam giới không đủ để khẳng định họ chưa từng nhiễm virus hoặc hoàn toàn không mang virus.
Nguyên nhân không hẳn nằm ở chất lượng xét nghiệm, mà còn liên quan đến đặc điểm lây nhiễm của HPV và những hạn chế trong việc lấy mẫu ở nam giới.
Vì sao xét nghiệm HPV ở nam giới khó hơn nữ giới?
Ở phụ nữ, mẫu xét nghiệm HPV thường được lấy từ cổ tử cung. Đây là vị trí tương đối rõ ràng, với quy trình lấy mẫu và xét nghiệm đã được chuẩn hóa rộng rãi trong sàng lọc ung thư cổ tử cung.
Trong khi đó, HPV ở nam giới có thể xuất hiện tại nhiều vị trí khác nhau, bao gồm thân dương vật, quy đầu, rãnh quy đầu, lỗ niệu đạo, bìu, vùng quanh hậu môn và ống hậu môn.
Điều này khiến việc xác định vị trí lấy mẫu trở nên phức tạp hơn. Tùy cơ sở y tế và phương pháp xét nghiệm, mẫu có thể được lấy ở những vị trí khác nhau. Nếu vị trí lấy mẫu không có virus hoặc không lấy trúng vùng đang nhiễm, kết quả có thể âm tính dù người đó thực sự đã nhiễm HPV.
Đây là một trong những lý do khiến kết quả xét nghiệm HPV ở nam giới khó được diễn giải giống như kết quả xét nghiệm ở phụ nữ.
Một lần xét nghiệm âm tính có loại trừ được HPV?
Câu trả lời là không.
Một lần xét nghiệm chỉ phản ánh kết quả tại thời điểm lấy mẫu và trên loại mẫu được sử dụng. Trong khi đó, HPV có thể được phát hiện không liên tục do lượng virus thay đổi theo thời gian, vị trí lấy mẫu hoặc khả năng phát hiện của phương pháp xét nghiệm.
Bài viết của bác sĩ Cung Hiểu Minh đăng trên The Paper dẫn một nghiên cứu theo dõi tiến cứu ở nam giới Uganda để minh họa cho vấn đề này. Tỷ lệ phát hiện tích lũy đối với bất kỳ loại HPV nào là 66%, trong khi xét nghiệm tại thời điểm ban đầu chỉ ghi nhận 49,7%. Với HPV nguy cơ cao, hai tỷ lệ tương ứng là 48% và 28,7%.
Sự chênh lệch cho thấy một lần xét nghiệm có thể bỏ sót những trường hợp được phát hiện ở các thời điểm khác trong quá trình theo dõi.
Vì vậy, nếu chồng đã xét nghiệm HPV và nhận kết quả âm tính, điều đó chỉ có nghĩa là xét nghiệm không phát hiện virus trong mẫu được lấy tại thời điểm đó. Kết quả này không thể loại trừ hoàn toàn tình trạng nhiễm HPV trước đây hoặc tình trạng nhiễm virus không được phát hiện trong lần lấy mẫu.
Xét nghiệm bằng nước tiểu, tinh dịch hay mẫu phết sinh dục khác nhau thế nào?
Không phải loại mẫu xét nghiệm nào cũng có khả năng phát hiện HPV như nhau. Theo những dữ liệu được bác sĩ Cung Hiểu Minh dẫn lại, độ nhạy của xét nghiệm bằng nước tiểu trong một nghiên cứu chỉ đạt khoảng 37,5-53,7%. Điều đó có nghĩa phương pháp này có thể bỏ sót một tỷ lệ đáng kể trường hợp thực sự nhiễm virus.
Trong cùng nghiên cứu, tỷ lệ mẫu tinh dịch dương tính với HPV là 15,1%, cao hơn mức 9,4% ở mẫu nước tiểu. Một số tuýp HPV nguy cơ cao như 16, 18, 39, 52 và 66 chỉ được phát hiện trong mẫu tinh dịch ở nghiên cứu này.
Đối với mẫu phết sinh dục, độ nhạy được báo cáo đạt 91,5%. Khi kết hợp mẫu phết sinh dục với nước tiểu, độ nhạy đạt 98,8% và độ đặc hiệu đạt 100% trong nghiên cứu được trích dẫn.
Tuy nhiên, những con số này thuộc nghiên cứu cụ thể, không có nghĩa mọi cơ sở xét nghiệm đều đạt được hiệu quả tương tự. Khả năng phát hiện còn phụ thuộc vào phương pháp xét nghiệm, cách lấy mẫu và đặc điểm của nhóm người được nghiên cứu.
Điều quan trọng là không nên tự lựa chọn xét nghiệm chỉ dựa trên quảng cáo về độ chính xác. Nếu có lý do cần kiểm tra HPV, nam giới nên trao đổi với bác sĩ để xác định phương pháp phù hợp. Kết quả âm tính từ mẫu nước tiểu đơn thuần không thể được hiểu tương đương với kết quả âm tính từ những phương pháp lấy mẫu khác.
Xét nghiệm máu tìm kháng thể HPV có đáng tin cậy không?
Một vấn đề khác là sự khác biệt giữa các phương pháp xét nghiệm. Theo bài viết của bác sĩ Cung Hiểu Minh, khả năng phát hiện HPV trong mẫu nam giới có thể khác nhau đáng kể giữa các kỹ thuật xét nghiệm.
Đối với xét nghiệm máu tìm kháng thể HPV, kết quả cũng có những giới hạn riêng. Kháng thể dương tính có thể phản ánh cơ thể từng tiếp xúc với virus, nhưng không đủ để xác định người đó hiện có nhiễm HPV đang hoạt động hay không, cũng không cho biết virus đang hiện diện ở vị trí nào.
Do đó, xét nghiệm máu tìm kháng thể không phải cách đáng tin cậy để xác định tình trạng nhiễm HPV hiện tại ở nam giới.
Vợ nhiễm HPV, trường hợp nào chồng nên đi khám?
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), hiện chưa có xét nghiệm HPV được phê duyệt để sử dụng thường quy ở nam giới và không khuyến nghị sàng lọc HPV định kỳ cho nam giới không có triệu chứng.
Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ thường dựa vào thăm khám để phát hiện các tổn thương nghi ngờ như mụn cóc sinh dục, thay vì chỉ dựa vào xét nghiệm HPV.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nam giới tuyệt đối không cần kiểm tra. Các cặp đôi có thể trao đổi với bác sĩ về việc thăm khám và đánh giá nguy cơ trong những trường hợp như người vợ nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài, người chồng xuất hiện tổn thương hoặc triệu chứng bất thường ở cơ quan sinh dục, hai người đang chuẩn bị mang thai hoặc người chồng có những yếu tố nguy cơ cần được đánh giá riêng.
Nếu có tổn thương nghi ngờ, việc thăm khám trực tiếp đặc biệt quan trọng để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.
Trong trường hợp vẫn quyết định xét nghiệm, cần hiểu rõ giới hạn của từng loại mẫu và phương pháp. Không nên cho rằng chỉ cần xét nghiệm nước tiểu âm tính là đã loại trừ được HPV.
Một kết quả xét nghiệm không thể thay thế việc đánh giá sức khỏe toàn diện, càng không phải căn cứ để kết luận về sự chung thủy trong hôn nhân. Điều thực sự quan trọng là cả hai cùng hiểu đúng về HPV, chủ động phòng ngừa và phối hợp với bác sĩ để bảo vệ sức khỏe lâu dài.