Việt Nam có pho tượng Phật nặng hơn 5.112 tấn, ghép từ 6.688 viên đá, đặt trên đỉnh ngọn núi cao nhất Nam Bộ

Kỳ tích 6688 viên đá và sai số cho phép chỉ một centimet

Tôn tượng Bồ Tát Di Lặc trên đỉnh núi Bà Đen được an vị vào ngày 28 tháng 1 năm 2024 nhằm ngày 18 tháng 12 năm Quý Mão. Đêm lễ an vị đã có 20 ngàn ngọn đăng được thắp sáng rực trên đỉnh núi.

Theo thông số của khu du lịch núi Bà Đen thì tượng cao 36 mét với chiều rộng lớn nhất 45 mét và diện tích bề mặt đạt 4651 mét vuông cùng tổng trọng lượng nặng 5112 tấn. Toàn bộ phần vỏ được ghép từ 6688 viên đá sa thạch tự nhiên với tổng khối lượng đá lên tới 2025 mét khối và được xếp thành 54 lớp chồng lên nhau. Mỗi viên đá dài 100 đến 120 centimet và cao khoảng 70 centimet cùng bề dày 50 centimet và nặng từ 1 phẩy 2 đến 1 phẩy 5 tấn.

Con số 54 lớp đá không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên bởi lẽ chuỗi tràng hạt trên cổ tượng cũng gồm đúng 54 hạt.

Tạo hình của pho tượng lấy cảm hứng từ ruộng bậc thang với các lớp đá xếp giật cấp nên khi nhìn từ xa sẽ như những thửa ruộng vòng quanh thân tượng. Tượng được tạc ở tư thế ngồi trên một thác nước chảy tràn với ánh mắt hướng về phía Đông.

Chạy đua với thời gian để hoàn thành trong 9 tháng thay vì hai năm

Sun Group nhận nhiệm vụ này từ giữa năm 2022. Phần thi công chính rơi trúng mùa mưa 2023 với mục tiêu buộc phải hoàn thành trước năm mới 2024.

Khó khăn lớn nhất không nằm ở móng hay dầm mà ở chỗ định vị phần vỏ và lắp ráp từng viên đá. Tượng đặt trên đỉnh phân thuỷ nơi có địa hình dốc tới 60 độ và thường xuyên hứng chịu mưa cùng sương mù và gió giật. Sai số cho phép của mỗi viên đá là không quá một centimet.

Toàn bộ pho tượng được mô hình hoá 3D bằng công nghệ BIM và từng viên đá được đánh số theo lớp trước khi đưa lên. Các viên đá được xếp chồng theo kiểu kim tự tháp. Riêng những vị trí phức tạp nhất như mũi cùng môi và hai bàn tay thì phải dùng kỹ thuật treo ngược đá. Ba cột tháp và năm con robot được huy động tối đa để vận chuyển và lắp đặt từng viên.

Trang thông tin của khu du lịch cho biết có 120 nhân công làm việc miệt mài trong 9 tháng trong khi báo chí ghi nhận có thời điểm công trường huy động 600 đến 700 người làm cuốn chiếu và trực 24 trên 24. Cả thiết kế do Ban Quản lý Thiết kế Sun Group thực hiện dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư Phạm Thanh Quang còn phần cung cấp và chế tác đá do nhà thầu Đá Việt Trung đảm nhiệm.

Sun Group và trang thông tin của khu du lịch giới thiệu đây là tượng Bồ Tát Di Lặc bằng đá sa thạch lớn bậc nhất thế giới. Cần nói rõ rằng danh hiệu này hiện chưa có tổ chức kỷ lục nào xác nhận nên bài viết chỉ dẫn lại như cách giới thiệu của đơn vị quản lý.

Bí ẩn về khối đá vĩ đại cõng pho tượng trên lưng

Mỗi năm có hàng triệu người lên núi Bà Đen để thắp nén hương và cầu một năm bình an rồi đứng giữa biển mây nhìn xuống cả một vùng đồng bằng rộng lớn. Với đa số du khách thì đây là chốn tâm linh gắn liền với Linh Sơn Thánh Mẫu.

Nhưng bản thân khối đá đỡ pho tượng ấy mới là thứ có tuổi đời dài nhất ở đây và câu chuyện của nó hoàn toàn trái ngược với trực giác của hầu hết mọi người.

Núi Bà Đen không phải là thứ được kiến tạo đẩy lên mà nó chính là phần duy nhất không bị bào mòn đi.

Phần lớn khối núi là đá granit vốn là loại đá hình thành khi magma nguội chậm ở sâu dưới lòng đất chứ không phun ra ngoài. Hàng triệu năm sau toàn bộ lớp đất đá mềm xung quanh bị mưa gió bóc đi còn khối granit cứng thì trơ lại. Thứ mà chúng ta nhìn thấy hôm nay không phải phần nhô lên mà là phần còn sót lại và cả vùng bình nguyên quanh nó mới là phần đã biến mất.

Đó cũng là lời giải cho điều mà ai khi đi Tây Ninh cũng từng thấy lạ khi thắc mắc vì sao một ngọn núi cao gần 1000 mét lại có thể đứng một mình giữa đồng bằng mà không thuộc dãy núi nào cả.

Chính thứ đá cứng ấy đã làm nên vẻ kỳ lạ của ngọn núi. Qua hàng triệu năm mưa nắng thì các khe nứt trên đá nới rộng dần và khiến những tảng đá khổng lồ xếp chồng lên nhau. Giữa chúng là những hang động tự nhiên như Hang Gió cùng Hang Ông Hổ hay Động Thanh Long và Hang Dơi. Hang không chỉ để du khách đi qua mà còn từng là chỗ ẩn náu cho cả những người đi tìm sự bình yên lẫn những người cầm súng.

Đứng từ xa người ta thường tưởng Bà Đen chỉ là một đỉnh núi lẻ loi nhưng thực ra đây là cả một quần thể rộng khoảng 24 kilomet vuông gồm ba ngọn là núi Bà cùng núi Phụng và núi Heo. Trong đó núi Bà cao nhất với 986 mét và cũng là đỉnh cao nhất Nam Bộ nên vẫn được gọi là nóc nhà Nam Bộ. Quanh những tảng đá ấy là một hệ sinh thái đáng kể với khoảng 80 phần trăm diện tích núi được rừng tự nhiên che phủ. Một khảo sát cuối thập niên 1990 ghi nhận sự tồn tại của 59 loài bò sát và 12 loài lưỡng cư trong đó 14 loài thuộc Sách đỏ Việt Nam.

Trên đỉnh núi thì nhiệt độ thấp hơn dưới chân núi khoảng 5 đến 10 độ. Núi cao cùng rừng sâu và hang động đã tạo nên một khung cảnh huyền bí để những truyền thuyết nảy sinh.

Giai thoại về nguồn gốc cái tên Bà Đen

Cái tên Bà Đen gắn với một người phụ nữ mà dân gian dành cho bao nhiêu kính trọng. Truyền thuyết phổ biến nhất kể về nàng Lý Thị Thiên Hương. Khi lên núi cúng chùa nàng bị một đám côn đồ vây bắt rồi gieo mình xuống khe núi để giữ lòng trung trinh. Người dân tin rằng sau khi mất nàng hiển linh phù hộ dân lành và từ đó lập miếu thờ cũng như gọi nàng là Bà Đen. Đó là truyền thuyết dân gian chứ không phải sử liệu. Ngoài ra còn có những cách giải thích khác về tên núi như một thuyết cho rằng chủ vùng núi thuở sơ khai là người phụ nữ Phù Nam tên Rê Đeng và người đời sau đọc trại thành Đen.

Truyền thuyết này còn được nối vào lịch sử qua những câu chuyện về chúa Nguyễn Ánh. Theo dân gian và nhiều tài liệu địa phương thì khi bị quân Tây Sơn truy đuổi ông đã lên núi cầu xin sự phù trợ. Về sau ông cho dựng điện thờ và phong Bà Đen là Linh Sơn Thánh Mẫu. Đây là những chi tiết được kể lại qua nhiều thế hệ nên cần được đọc như một truyền thuyết có gắn bối cảnh lịch sử hơn là những sự kiện đã được kiểm chứng.

Hệ thống chùa trên núi cũng mang dấu ấn của nhiều thời kỳ. Chùa Hang được thành lập từ năm 1830 và trùng tu vào năm 1995. Chùa Bà tức Linh Sơn Tiên Thạch Tự thường được nhắc đến là ngôi chùa cổ nhất trên núi và có từ khoảng thế kỷ 18. Nhưng chiến tranh đã tàn phá nhiều công trình và việc trùng tu chùa Bà chỉ hoàn thành vào năm 1997. Vì vậy điều lâu đời ở đây chủ yếu là nơi thờ tự và đời sống tín ngưỡng còn các ngôi chùa người ta thấy ngày nay phần lớn đã được xây dựng lại. Nơi linh thiêng nhất vẫn là hang đá vốn là chỗ đặt điện thờ Bà Đen.

Biến chuyển từ chiến địa ác liệt thành điểm hành hương bình yên

Ít ai nghĩ ngọn núi yên bình ấy từng là nơi giằng co khốc liệt. Với vị trí cao nhất vùng thì núi Bà Đen từng bị quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn chiếm giữ để xây căn cứ truyền tin trên đỉnh nhằm dùng làm điểm quan sát và bắn phá chiến khu Dương Minh Châu. Phía dưới thì lực lượng cách mạng bám trụ trong các hang động suốt nhiều năm. Rừng núi cũng không thoát khỏi bom đạn và chất độc hóa học.

Sau 31 ngày đêm chiến đấu thì đến 1 giờ sáng ngày 6 tháng 1 năm 1975 căn cứ truyền tin trên đỉnh núi chính thức bị san phẳng. Ở khu chùa Hang đã có 181 cán bộ và chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến đấu giải phóng núi Bà Đen. Năm 1989 nơi đây được công nhận là Di tích lịch sử và danh thắng cấp Quốc gia. Mỗi dịp ngày 27 tháng 7 các cựu chiến binh lại lên núi dâng hương và thắp đăng tưởng nhớ những người đã khuất.

Ngày nay tiếng súng đã lùi vào ký ức để nhường chỗ cho dòng người hành hương. Hội xuân núi Bà Đen kéo dài từ mùng 4 đến 16 tháng Giêng âm lịch. Lớn nhất trong năm là Lễ vía Bà Linh Sơn Thánh Mẫu diễn ra từ ngày 4 đến 6 tháng 5 âm lịch và đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2019. Còn vào mỗi đêm thứ Bảy trên núi thì có lễ dâng đăng khiến hàng ngàn ngọn đèn sáng lên giữa mây gió.

Di mạo mới của ngọn núi thiêng trong hiện tại

Hành trình lên núi cũng đã khác xưa rất nhiều. Từ chỗ phải leo bộ hàng giờ nay cáp treo đã đưa du khách lên đỉnh chỉ trong khoảng 8 phút.

Nhà ga của hệ thống cáp treo này có tên là Ga Bà Đen đã được Guinness World Records công nhận là nhà ga cáp treo lớn nhất thế giới với diện tích 10959 mét vuông. Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của hệ thống này ước tính hơn 2000 tỷ đồng.

Trên đỉnh núi ngoài Tôn tượng Bồ Tát Di Lặc còn có tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn cao 72 mét được đúc từ hơn 170 tấn đồng đỏ và được Tổ chức Kỷ lục châu Á ghi nhận là tượng Phật Bà bằng đồng cao nhất châu Á đặt trên đỉnh núi.

Pho tượng mới nhất là Phật Câu Na Hàm Mâu Ni cao 7 phẩy 2 mét được chế tác bằng đồng đỏ phủ nhũ vàng 24k và đã được an vị trên đỉnh núi vào tháng 12 năm 2025. Quanh tượng là thác Ưu Đàm với 32 cột vàng tượng trưng cho 32 tướng tốt của Đức Phật.

Dù vậy vẫn có những người chọn tự leo bằng đôi chân vì mỗi bậc đá và mỗi tảng đá bên đường đều là một phần của câu chuyện.

Núi Bà Đen nay thuộc tỉnh Tây Ninh và cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 100 kilomet về phía tây bắc cũng như cách Toà thánh Cao Đài chừng 15 kilomet.

Núi Bà Đen vì thế vừa là nóc nhà Nam Bộ lại vừa là một cuốn nhật ký viết bằng đá. Ở lớp sâu nhất là khối granit nguội dưới lòng đất rồi đến rừng cùng truyền thuyết và tín ngưỡng và cả ký ức chiến tranh nằm chồng lên nhau. Mỗi lớp đều có tiếng nói riêng và ngọn núi giữ cả bốn lớp ấy trong một khối đá cùng với 5112 tấn đá sa thạch mới được đặt lên đỉnh.

Nguồn: VnExpress, VietnamNet, Cổng thông tin tỉnh Tây Ninh,VietnamPlus