Việt Nam có một danh tướng đình đám từng từ chối lấy công chúa Trung Quốc

Trong lịch sử Việt Nam, có những danh tướng được nhớ đến bởi những trận đánh lừng lẫy, nhưng cũng có người để lại dấu ấn qua những giai thoại đời thường. Yết Kiêu là một trường hợp như vậy. Bên cạnh biệt tài bơi lặn và những chiến công khiến quân Nguyên - Mông phải dè chừng, ông còn được dân gian lưu truyền nhiều câu chuyện về chuyện tình duyên, trong đó có giai thoại ông từng từ chối một lời cầu hôn đặc biệt từ phía hoàng gia nhà Nguyên.

Yết Kiêu (1242-1301), tên thật là Phạm Hữu Thế, xuất thân trong một gia đình ngư dân nghèo. Cha mất sớm, từ nhỏ ông đã phải làm nhiều công việc để phụ giúp gia đình, trong đó có những công việc gắn với sông nước. Chính môi trường này được cho là đã giúp ông rèn luyện khả năng bơi lặn đặc biệt.

Khi quân Nguyên - Mông tiến hành xâm lược Đại Việt, Yết Kiêu gia nhập thủy quân nhà Trần và trở thành một trong những tướng có sở trường tác chiến trên sông nước. Ông được Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn tin dùng và nhiều lần lập công trong các cuộc kháng chiến.

Theo những ghi chép và giai thoại được lưu truyền, Yết Kiêu có khả năng lặn sâu, nhịn thở lâu nên thường được giao nhiệm vụ hoạt động dưới nước. Ông có thể lặn xuống khu vực thuyền địch neo đậu, tìm cách đục thủng đáy thuyền rồi bí mật rút đi. Những câu chuyện về biệt tài này góp phần tạo nên hình tượng một vị tướng thủy quân đặc biệt trong dân gian.

Sau các cuộc kháng chiến, Yết Kiêu tiếp tục được triều đình trọng dụng. Ông từng tháp tùng đoàn sứ bộ Đại Việt sang nhà Nguyên. Chính trong chuyến đi này xuất hiện một giai thoại nổi tiếng về việc ông được công chúa nhà Nguyên để mắt.

Theo câu chuyện được lưu truyền, vua Nguyên rất mến mộ tài năng và phẩm chất của Yết Kiêu nên ngỏ ý gả công chúa cho ông. Trước lời đề nghị ấy, Yết Kiêu không trực tiếp từ chối mà khéo léo thưa rằng việc hôn sự cần được vua Đại Việt quyết định. Nếu triều đình Đại Việt đồng ý, ông sẽ trở lại để làm lễ cưới.

Cách trả lời này giúp Yết Kiêu tránh rơi vào thế khó trong quan hệ bang giao giữa hai nước. Sau khi trở về Đại Việt, ông không được triều đình chấp thuận việc kết hôn. Theo giai thoại, công chúa nhà Nguyên chờ đợi mãi nhưng không thấy Yết Kiêu trở lại.

Câu chuyện còn được kể rằng khi biết tin Yết Kiêu đã qua đời, công chúa vô cùng đau buồn. Nàng lập đền thờ ông, làm lễ trong nhiều ngày rồi gieo mình xuống sông. Đây là một trong những tình tiết mang màu sắc truyền thuyết, được lưu truyền cùng nhiều câu chuyện khác xoay quanh cuộc đời vị danh tướng nhà Trần.

Không chỉ có giai thoại về công chúa nhà Nguyên, chuyện tình duyên của Yết Kiêu còn gắn với một nhân vật được dân gian gọi là nàng Vân. Theo truyền thuyết, Vân là một cô gái lái đò có tài sắc, từng giúp đỡ Yết Kiêu trong thời chiến. Hai người dần nảy sinh tình cảm, nhưng mối duyên được cho là không đi đến kết thúc trọn vẹn. Một phiên bản giai thoại kể rằng nàng Vân đã hy sinh trong trận chiến khi đỡ một mũi tên cho Yết Kiêu. Sau cái chết của người mình yêu, Yết Kiêu quyết định ở vậy cho đến cuối đời để tưởng nhớ nàng.

Một số giai thoại khác còn kể rằng Yết Kiêu từng được công chúa An Tư và quận chúa Đinh Lan để ý. Trong đó, Đinh Lan được cho là từng xin nhà vua cho kết duyên với ông nhưng bị từ chối. Với An Tư, câu chuyện lại gắn với một nhiệm vụ ngoại giao và tình báo khi công chúa được cử đi hòa thân.

Những chi tiết này hiện mang màu sắc truyền thuyết và được lưu truyền qua nhiều đời, vì vậy khó có thể xem toàn bộ như những sự kiện lịch sử đã được xác thực. Tuy nhiên, chúng cho thấy hình tượng Yết Kiêu trong đời sống dân gian không chỉ được nhớ đến bởi những chiến công trên chiến trường mà còn qua những câu chuyện về lòng trung thành, tình yêu và sự thủy chung.

Trong lịch sử, Yết Kiêu được biết đến trước hết là một tướng thủy quân có sở trường đặc biệt về sông nước và là một gia tướng được Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn tin cậy. Những chiến công của ông trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông đã góp phần tạo nên danh tiếng của một trong những nhân vật nổi bật của quân đội nhà Trần.

Theo một số truyền thuyết, tên gọi Yết Kiêu được Trần Quốc Tuấn đặt theo tên một loài cá lớn ở biển Đông, nhằm ví von với khả năng hoạt động dưới nước của ông. Về sau, nhân dân lập đền thờ Yết Kiêu ở nhiều nơi để tưởng nhớ vị danh tướng. Bởi vậy, qua thời gian, hình ảnh Yết Kiêu đã vượt ra ngoài những ghi chép về một vị tướng thủy quân. Những câu chuyện về tài năng, lòng quả cảm và các mối tình được lưu truyền đã góp phần tạo nên một hình tượng vừa hào hùng vừa giàu màu sắc trong ký ức dân gian về thời Trần.

Tổng hợp