Khoảnh khắc “ting ting” lương về chắc ai cũng quen thuộc: tâm trạng lâng lâng, ví điện tử rộn ràng, và chiếc giỏ hàng online như đang thì thầm “chốt đơn đi”. Không ít người coi đây là dịp để “tự thưởng”, rủ bạn bè đi ăn sang, mua món đồ đã để trong wishlist cả tháng. Nhưng thật ra, chính 5 phút đầu tiên sau khi lương về mới là thứ quyết định cả tháng này bạn sống khỏe hay sống chật vật.
Khi số dư trong tài khoản nhảy vọt, não bộ lập tức tiết ra dopamine, tạo cảm giác “giàu có bất ngờ”. Đây gọi là hiệu ứng wealth effect - bạn nghĩ mình dư dả hơn thực tế nên dễ tiêu tiền không suy nghĩ. Nhiều người rơi vào vòng lặp: đầu tháng tiêu thoải mái, cuối tháng chật vật, thậm chí phải vay mượn hoặc sống bằng mì gói.
Ảnh minh hoạ
Trong tài chính cá nhân, có một nguyên tắc gọi là Pay Yourself First - “Trả cho bản thân trước”. Nghĩa là ngay khi lương vừa về, việc đầu tiên bạn nên làm không phải là mua sắm hay thanh toán hóa đơn, mà là chuyển một phần (10-20% thu nhập) sang quỹ tiết kiệm hoặc đầu tư.
Hãy coi khoản tiết kiệm này như một “hóa đơn bắt buộc”. Khi tiền đã biến mất khỏi tài khoản chính, bạn sẽ bớt có xu hướng tiêu linh tinh. Đây là mẹo tâm lý kiểu out of sight, out of mind - không nhìn thấy tiền thì đỡ động lòng hơn.
Ngày càng nhiều bạn trẻ chọn cách auto trích lương: mỗi tháng, ngân hàng hoặc ví điện tử sẽ tự động chuyển một khoản sang tài khoản tiết kiệm online, gửi kỳ hạn, hoặc mua chứng chỉ quỹ. Nhờ vậy, họ không cần phải “đấu tranh tư tưởng” mỗi lần lương về.
Chỉ cần để 5 triệu đồng “tự biến mất” mỗi tháng, sau một năm bạn đã có gần 60 triệu, đủ để làm quỹ khẩn cấp, mua một món đồ lớn hoặc đi du lịch xa. Và điều thú vị là nhiều người gần như không cảm thấy “thiếu” vì khoản tiền đó đã được cắt đi ngay từ đầu.
Ảnh minh hoạ
Người A: Lương vừa về liền shopping, đi ăn sang → nửa tháng sau bắt đầu thắt lưng buộc bụng.
Người B: Lương vừa về auto chuyển khoản sang quỹ tiết kiệm → cả tháng chi tiêu cân đối, cuối tháng vẫn còn dư.
Khác biệt lớn nhất giữa hai người chỉ nằm ở hành động 5 phút đầu tiên sau khi nhận lương Ngày lương về không phải là ngày Black Friday, mà là ngày bạn lựa chọn: sống an toàn tài chính hay căng thẳng cả tháng.
Nếu muốn cầm lái số phận tiền bạc của mình, hãy để một phần lương tự biến mất ngay khi vừa ting ting trong tài khoản. Đó mới là cách thông minh nhất để tiền phục vụ bạn, chứ không phải ngược lại.