Vì sao trong gia đình có 2 con, con thứ thường được cho là thông minh hơn?

Nhiều người từng nhận ra một hiện tượng khá thú vị: trong các gia đình có hai con, đứa con thứ hai thường được đánh giá là lanh lợi, linh hoạt và "khôn ngoan" hơn anh chị đầu. Điều này khiến không ít bậc phụ huynh thắc mắc: liệu đó chỉ là cảm giác chủ quan, hay thực sự có nguyên nhân đằng sau?

Sau khi quan sát nhiều gia đình sinh hai con, các chuyên gia cho rằng có 3 nguyên nhân chính, trong đó có cả sự bất đắc dĩ lẫn những thực tế rất đời.

1. Cha mẹ "lên tay" hơn khi sinh con thứ hai

Phần lớn phụ nữ khi mang thai và sinh con lần đầu đều gần như là "tay mơ". Thiếu kinh nghiệm, thiếu kiến thức, cha mẹ thường chỉ dám làm theo sách vở hoặc lời khuyên của bác sĩ, người lớn trong nhà. Mọi thứ đều được kiểm soát chặt chẽ, cẩn trọng đến mức... không dám sai.

Nhưng khi đứa con thứ hai xuất hiện, cha mẹ đã có trong tay cả một "kho kinh nghiệm sống". Họ hiểu rõ hơn về dinh dưỡng, giáo dục, cách xử lý tình huống bất ngờ, thậm chí còn chủ động tương tác, trò chuyện với con nhiều hơn.

Nhờ vậy, các vấn đề về tính cách, hành vi hay cảm xúc của con thứ thường được uốn nắn sớm hơn. Điều này giúp trẻ phát triển tư duy nhanh nhạy hơn, khiến nhiều người có cảm giác rằng con thứ "thông minh hơn" anh chị.

2. Con thứ sớm được rèn tính tự lập

Khi chăm sóc con đầu, cha mẹ thường làm mọi thứ theo đúng "chuẩn mực", từ ăn uống, sinh hoạt đều theo hướng dẫn y tế hoặc kinh nghiệm truyền lại. Điều này tuy an toàn nhưng vô tình khiến con đầu ít có cơ hội tự lập.

Đến khi có con thứ, cha mẹ thường... bớt cầu toàn hơn và cũng "lười" hơn một chút. Chính sự thay đổi này lại tạo điều kiện để con thứ sớm tự xoay xở trong sinh hoạt hằng ngày.

Từ ăn uống, sinh hoạt đến cách thích nghi với môi trường, con thứ thường tiếp xúc với nhiều tình huống thực tế hơn. Nhờ đó, trẻ linh hoạt hơn, khả năng ứng biến tốt hơn, sức đề kháng và tâm lý cũng vững vàng hơn so với con đầu.

3. Môi trường nuôi dạy hoàn toàn khác nhau

Trong quá trình nuôi con đầu, cha mẹ thường đặt mình vào trạng thái cảnh giác cao độ. Chỉ cần con khóc hay tỏ ra không thoải mái, cả nhà lập tức xúm vào dỗ dành. Lâu dần, con đầu dễ hình thành thói quen dựa dẫm, dùng khóc lóc để giải quyết vấn đề.

Ngược lại, khi nuôi con thứ, cha mẹ đã hiểu rằng không phải mọi tiếng khóc đều nguy hiểm. Trẻ cũng dần nhận ra rằng không phải cứ khóc là sẽ được đáp ứng ngay.

Trẻ con có tư duy rất trực diện. Khi thấy một hành vi không mang lại lợi ích, các em sẽ tự động thay đổi cách cư xử. Con thứ vì thế học được cách giao tiếp khéo léo hơn, tìm cách trao đổi và thích nghi thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn. Điều này khiến trẻ trông "khôn" và lanh lợi hơn.

Vấn đề không nằm ở thứ tự sinh

Thực tế, nếu cả hai đứa trẻ đều khỏe mạnh, sự khác biệt về trí thông minh giữa con đầu và con thứ không quá lớn. Điều quan trọng nhất vẫn nằm ở cách cha mẹ giáo dục và dẫn dắt.

Thay vì chỉ dạy con bằng lời nói, những phụ huynh thông minh sẽ tạo điều kiện để con tự trải nghiệm và rút ra bài học. Có gia đình từng chia sẻ rằng, khi con thứ tò mò với đồ nóng, thay vì ngăn cản tuyệt đối, cha mẹ cho trẻ cảm nhận một chút hơi nóng an toàn để tự hiểu hậu quả.

Khi trẻ hiểu được bản chất vấn đề, bài học sẽ ở lại lâu hơn bất kỳ lời răn dạy nào.

Nuôi dạy con chưa bao giờ là một công thức chung. Dù là con đầu hay con thứ, sự kiên nhẫn, tỉnh táo và cách giáo dục phù hợp của cha mẹ mới chính là yếu tố quyết định một đứa trẻ có trưởng thành, thông minh và độc lập hay không.