Vị nữ bác sĩ làm điều đặc biệt với cơ xương khớp người Việt, được L’Oréal-UNESCO vinh danh

Đó chính là BS.CKII Hồ Phạm Thục Lan.

Bác sĩ Hồ Phạm Thục Lan từng giữ vị trí Trưởng khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Nhân dân 115, đồng thời tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Bệnh viện Nhân dân 115 từng giới thiệu bà là bác sĩ dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu loãng xương, mật độ xương ở người Việt, gãy xương đốt sống, vitamin D và những yếu tố liên quan đến sức khỏe cơ xương khớp.

Điểm đáng chú ý trong hướng nghiên cứu của BS Lan là không đơn thuần áp dụng dữ liệu của các quần thể phương Tây cho người Việt, mà tìm kiếm những bằng chứng được xây dựng từ chính dân số Việt Nam.

Một dấu ấn quan trọng gắn với tên tuổi bác sĩ Hồ Phạm Thục Lan là Vietnam Osteoporosis Study (VOS) – nghiên cứu về loãng xương ở Việt Nam.

VOS được BS Hồ Phạm Thục Lan và GS Nguyễn Văn Tuấn chủ trì, sử dụng dữ liệu của người Việt để nghiên cứu các đặc điểm liên quan đến mật độ xương và nguy cơ gãy xương. Dữ liệu VOS sau đó tiếp tục được sử dụng trong nhiều nghiên cứu về sức khỏe xương.

Những dữ liệu như vậy có ý nghĩa đặc biệt bởi chúng giúp giới chuyên môn hiểu rõ hơn về đặc điểm sức khỏe xương của người Việt, thay vì chỉ dựa vào các số liệu được xây dựng từ những quần thể dân cư khác.

Công trình gây chú ý quốc tế: cơ hay mỡ quan trọng hơn với xương?

Một trong những công trình đáng chú ý nhất của nhóm nghiên cứu do BS Hồ Phạm Thục Lan tham gia là nghiên cứu về mối liên hệ giữa khối lượng cơ, khối lượng mỡ và mật độ xương.

Công trình này được công bố trên Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism và được Hiệp hội Y khoa Thụy Sĩ – Việt Nam (Swiss-Vietnamese Medical Association) lựa chọn trao giải Alexandre Yersin Prize for Outstanding Publication 2017–2018.

Danh sách chính thức của Hiệp hội Y khoa Thụy Sĩ – Việt Nam ghi rõ công trình Association between lean mass, fat mass, and bone mineral density: A Meta-analysis của Lan T. Ho-Pham và các cộng sự là một trong những công trình đoạt giải.

Theo Đại học Tôn Đức Thắng, nghiên cứu này có ý nghĩa quốc tế bởi đã góp phần giải quyết một tranh luận kéo dài khoảng 20 năm về vai trò của khối cơ và khối mỡ đối với mật độ xương. Kết quả cho thấy khối lượng cơ có mối liên hệ quan trọng với mật độ xương, qua đó củng cố quan điểm rằng hoạt động thể chất và duy trì cơ bắp có thể đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa loãng xương.

Đây chính là một trong những lý do khiến tên tuổi của nữ bác sĩ Việt được biết đến trong cộng đồng nghiên cứu về xương.

Năm 2024, một nghiên cứu có đồng tác giả Hồ Phạm Thục Lan công bố dữ liệu tham chiếu về các thông số xương đo bằng phương pháp pQCT ở nam và nữ người Việt. Nghiên cứu có sự tham gia của các nhà khoa học từ Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và Trung tâm Nghiên cứu Y học Chính xác Sài Gòn.

Năm 2025, bà tiếp tục là đồng tác giả nghiên cứu về sức khỏe xương và mối liên quan với hoạt động thể chất ở 391 cán bộ, nhân viên Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Nghiên cứu sử dụng đo mật độ xương bằng DEXA và đánh giá hoạt động thể chất bằng bảng hỏi do WHO phát triển.

Những công trình này cho thấy nghiên cứu về xương của BS Lan không phải câu chuyện đã dừng lại ở một giải thưởng, mà vẫn tiếp tục được phát triển qua nhiều hướng tiếp cận khác nhau.

Hai lần được ghi nhận bằng những giải thưởng đáng chú ý

Năm 2015, BS Hồ Phạm Thục Lan được trao Giải thưởng L'Oréal–UNESCO Vì sự phát triển của phụ nữ trong khoa học tại Việt Nam.

Thông tin từ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam xác nhận bà là một trong ba nhà khoa học nữ được vinh danh năm 2015, khi đó là BS chuyên khoa II của Bệnh viện Nhân dân 115 và giảng viên Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch.

Ba năm sau, bà tiếp tục nhận Alexandre Yersin Prize for Outstanding Publication cho công trình nghiên cứu về khối cơ, khối mỡ và mật độ xương. Đại học Tôn Đức Thắng xác nhận bà khi đó là đồng giám đốc Nhóm Nghiên cứu Cơ và Xương của trường.

Đây là những dấu mốc quan trọng khi nhìn vào hành trình khoa học của nữ bác sĩ.