Uống nước mà thấy 4 điều, tin buồn là suy thận đang ập đến

Mỗi ngày, thận phải làm việc liên tục để lọc khoảng 200 lít máu, đào thải chất độc và duy trì sự cân bằng nội môi. Nhịp sống hiện đại với thói quen ăn uống thừa muối, lười vận động hay thức khuya đang âm thầm đẩy cơ quan này vào tình trạng kiệt sức. Khi tế bào thận bắt đầu tổn thương, cơ chế điều tiết chất lỏng bị xáo trộn, biến hành vi uống nước hàng ngày thành "chiếc gương" phản chiếu rõ sức khỏe hệ tiết niệu không thua gì khác thường khi đi tiểu.

Bác sĩ Xu Damin, Phó Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện số 1 Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) cảnh báo 4 biểu hiện bất thường khi uống nước liên quan trực tiếp đến nguy cơ suy thận nhưng rất dễ bỏ qua như:

1. Vừa uống nước xong đã muốn đi tiểu ngay, hoặc cả ngày không đi tiểu

Vừa uống vài ngụm nước đã buồn tiểu lập tức, hoặc nạp nhiều nước nhưng cả ngày không thể đi tiểu đều là những rối loạn cảnh báo áp lực lọc của cầu thận đang gặp sự cố nghiêm trọng.

Một nghiên cứu từ Đại học Heidelberg (Đức) đăng trên tạp chí Nephrology Dialysis Transplantation chỉ ra rằng, ở người có chức năng hệ tiết niệu bình thường, nước cần khoảng 45 - 90 phút để hoàn thành toàn bộ chu trình lọc qua cầu thận, di chuyển xuống ống thận và tích tụ tại bàng quang trước khi tạo thành phản xạ buồn tiểu.

Bác sĩ Xu Damin phân tích: "Nếu nước đi qua cơ thể quá nhanh, đó là dấu hiệu ống thận bị tổn thương khiến khả năng tái hấp thu và cô đặc nước tiểu bị lỏng lẻo. Ngược lại, nếu nạp liên tục 1 - 2 lit nước mà không có nước tiểu xả ra, hiện tượng thiếu niệu này cho thấy các cuộn cầu thận đã bị xơ hóa nặng, làm mất khả năng lọc máu. Cả hai trạng thái này đều là bức thông điệp báo hiệu căn bệnh suy thận đang tiến triển ngầm".

2. Uống nhiều nước nhưng miệng vẫn khô khốc, khát liên tục

Nhiều người gặp tình trạng kỳ lạ: càng uống nước lại càng thấy khát, vùng niêm mạc miệng khô ráp và lưỡi đắng ngắt dù đã nạp đủ 2 - 3 lít nước mỗi ngày.

Nghiên cứu từ Trường Y Harvard (Mỹ) giải thích rằng, khi các tế bào thận bị suy thoái, chức năng giữ lại các chất điện giải như natri và kali bị rối loạn. Điều này khiến cơ thể bị mất nước ở cấp độ tế bào, dẫn đến việc các thụ thể thần kinh liên tục phát tín hiệu "khát" giả về não bộ.

Bên cạnh đó, sự tích tụ của các độc tố ure và creatinine trong máu do thận suy giảm khả năng đào thải sẽ kích thích tuyến nước bọt, làm giảm tiết dịch khoang miệng. Sự kết hợp giữa mất nước tế bào và nhiễm độc ure khiến người bệnh luôn sống trong cảm giác khát khô, nạp bao nhiêu nước cũng không đủ bù đắp.

3. Mặt và cổ chân bị sưng phù rõ rệt sau khi uống nước

Nếu nhận thấy mí mắt nặng trĩu, khuôn mặt sưng phúng phính vào buổi sáng hoặc vùng cổ chân ấn vào tạo thành vết lõm lâu tan sau khi uống nước, bạn cần kiểm tra chức năng thận ngay lập tức.

Trong cơ thể, thận đóng vai trò như một van xả áp suất chất lỏng. "Khi suy thận xảy ra, tốc độ lọc cầu thận (GFR) sụt giảm mạnh khiến natri và chất thải không thể thoát ra ngoài, dẫn đến hiện tượng giữ nước trong các mô kẽ. Khi bạn nạp thêm nước vào cơ thể, áp lực thủy tĩnh gia tăng sẽ đẩy lượng nước dư thừa thoát ra khỏi lòng mạch, lắng đọng xuống các vùng mô mềm như mắt, bàn chân và cổ chân", bác sĩ Xu Damin cảnh báo.

Nếu tình trạng sưng phù diễn ra thường xuyên sau mỗi lần uống nước lọc hoặc nước canh, điều đó chứng tỏ khả năng tự cân bằng thể tích dịch của thận đã rơi vào trạng thái báo động đỏ.

4. Buồn nôn, chèn ép ngực ngay sau khi ngụm nước đi xuống dạ dày

Uống nước lọc là hành vi trung tính và rất ít khi gây kích ứng đường tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu vừa uống vài ngụm nước đã xuất hiện cảm giác lợm giọng, buồn nôn hoặc tức ngực, khó thở nhẹ thì đây là triệu chứng không thể xem thường.

Báo cáo y khoa trên Tạp chí Y khoa Anh (BMJ) ghi nhận, ở giai đoạn suy thận tiến triển, nồng độ uremic toxin (độc tố ure) đọng lại trong máu sẽ xâm nhập và gây viêm niêm mạc dạ dày. Khi bạn uống nước, sự co giãn đột ngột của dạ dày kết hợp với môi trường độc tố nội sinh sẽ kích thích dây thần kinh phế vị, phát khởi phản xạ buồn nôn lập tức.

Mặt khác, tình trạng ứ nước do thận suy không chỉ gây phù chân mà còn có thể làm gia tăng thể tích tuần hoàn ngoại vi, gây áp lực lên màng tim và màng phổi. Việc uống nước quá nhanh khi thận đã yếu sẽ làm tăng tải trọng cho hệ tuần hoàn, sinh ra cảm giác đè ép lồng ngực vô cùng khó chịu.

Bác sĩ Xu Damin nhấn mạnh, suy thận là "sát thủ thầm lặng" vì ở các giai đoạn đầu, bệnh ít khi gây đau đớn trực tiếp. Nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện từ 2 trong số 4 dấu hiệu bất thường trên khi uống nước, người bệnh nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để làm xét nghiệm chỉ số creatinine, ure máu, độ lọc cầu thận và siêu âm để có phương án điều trị kịp thời.