Thế hệ này quá thú vị: Lương bao nhiêu không ngại kể, nhất định không yêu khi không có tiền

“Lương thưởng là thứ tuyệt mật, đừng có kể với ai, được hỏi thì phải tìm cách mà né đi chứ kể ra là dại”.

Đây từng là lời khuyên mà không ít thế hệ đi trước - những người có thâm niên, kinh nghiệm đi làm, dành cho các “tấm chiếu mới”. Ai cũng nghĩ tiền bạc là chuyện “nhạy cảm”, nhất là trong môi trường công sở. Người này biết lương người kia có thể tạo ra xung đột, chưa kể cũng không ít doanh nghiệp còn có quy định “bảo mật lương” - nghĩa là nhân sự không được phép tiết lộ mức thu nhập của mình cho người khác, bao gồm cả đồng nghiệp lẫn người ngoài.

Tuy nhiên thực tế diễn ra lại có phần trái ngược. Người trẻ hay cụ thể hơn là thế hệ Gen Z không còn ngại nói về tiền, về thu nhập, lương thưởng nữa.

Thế hệ cởi mở nhất khi nói về tiền

Khảo sát mới nhất của Bank of America (BoA) được công bố vào ngày 19/5 vừa qua cho thấy: Gen Z là thế hệ cởi mở nhất khi nói về tiền. Có tới 60% người trong độ tuổi 18-29 cho biết từng trao đổi với đồng nghiệp, bạn bè về các vấn đề tài chính. Con số này gần tương đương Millennials (62%), nhưng cao hơn đáng kể so với Gen X (46%) và Baby Boomers (29%).

Đáng chú ý hơn, 27% Gen Z sẵn sàng chia sẻ cụ thể về mức lương hoặc thu nhập khi được hỏi. Trong khi đó, tỷ lệ này ở Millennials chỉ là 20%, Gen X là 12% và Baby Boomers chỉ vỏn vẹn 3%.

Holly O'Neill - Giám đốc mảng khách hàng cá nhân, bán lẻ và khách hàng ưu tiên của BoA, cho rằng đây là một khác biệt rất lớn giữa các thế hệ. Bà thừa nhận bản thân thuộc thế hệ Gen X và chưa từng tiết lộ mức lương của mình với bất cứ ai ngoài chồng. Và có lẽ đây là sự khác biệt lớn nhất mà bà cảm nhận được khi nhìn sang thế hệ Gen Z. Theo bà, Gen Z lớn lên trong môi trường đề cao sự chia sẻ, nơi nhiều cuộc đối thoại từng bị xem là nhạy cảm nay được đưa ra thảo luận công khai hơn.

Việc sẵn sàng nói về tiền không chỉ dừng lại ở câu chuyện thu nhập. Có khoảng 24% Gen Z cũng chẳng ngại nói với mọi người về áp lực tài chính mà mình đang đối mặt. Thay vì che giấu khó khăn, nhiều người trẻ coi việc trao đổi cởi mở là cách để tìm kiếm lời khuyên, học hỏi kinh nghiệm quản lý tiền bạc hoặc đơn giản là nhận được sự đồng cảm.

Song song với sự thay đổi trong cách trò chuyện về tài chính là sự thay đổi trong tư duy quản lý tiền. Khảo sát Better Money Habits 2026 của BoA cho thấy: 81% Gen Z mong muốn được người khác nhìn nhận là người có trách nhiệm về tài chính. Điều này phản ánh rằng hình ảnh "tiêu xài bốc đồng" thường gắn với giới trẻ đã không còn đúng và có phần phiến diện.

Thế hệ đang cố gắng tự lập, bớt phụ thuộc vào chu cấp từ bố mẹ

Một điểm khác cũng đáng chú ý và được xem như một tín hiệu đáng mừng: Gen Z đang dần giảm sự phụ thuộc vào gia đình. 34% người được khảo sát cho biết vẫn nhận một số hỗ trợ tài chính từ cha mẹ hoặc người thân, giảm đáng kể so với mức 46% của năm 2024. Mức độ hỗ trợ cũng giảm dần theo độ tuổi. Trong nhóm 18-22 tuổi, 51% vẫn nhận hỗ trợ từ gia đình, nhưng tỷ lệ này chỉ còn 29% ở nhóm 23-25 tuổi và giảm xuống 18% với nhóm 26-29 tuổi.

Dẫu vậy, hành trình tự lập tài chính của Gen Z không hề dễ dàng. Có tới 42% cho biết họ đang sống theo kiểu "lương về là hết", tức phần lớn thu nhập được dùng để trang trải chi phí sinh hoạt hằng tháng. Gần một nửa số người tham gia khảo sát xem chi phí sinh hoạt cao là rào cản lớn nhất trên con đường đạt được thành công tài chính. Riêng chi phí nhà ở và tiền thuê nhà tiếp tục là gánh nặng đối với khoảng 30% người được hỏi.

Gen Z làm thế nào để thích nghi với tình trạng “eo hẹp tài chính”?

Để thích nghi với thực tế thu nhập chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống, gần 70% Gen Z cho biết đã chủ động điều chỉnh thói quen chi tiêu trong vòng một năm qua. Nhiều người cắt giảm số lần ăn ngoài, từ chối tham gia một số cuộc gặp gỡ với bạn bè hoặc tìm thêm công việc phụ để tăng thu nhập. Thay vì cố gắng duy trì một lối sống vượt quá khả năng tài chính, họ chấp nhận thay đổi để cân bằng ngân sách.

Xu hướng "loud budgeting" - Tạm hiểu là công khai giới hạn tài chính của bản thân, cũng ngày càng phổ biến trong thế hệ này. Có 42% Gen Z cho biết họ sẵn sàng nói thẳng với bạn bè về những hoạt động mình có thể hoặc không thể chi trả. Thay vì miễn cưỡng tham gia các cuộc vui rồi rơi vào cảnh áp lực tài chính sau đó, nhiều người lựa chọn đặt ra ranh giới rõ ràng ngay từ đầu.

Cùng với đó, 75% Gen Z cho biết họ chủ động tìm cách tiết kiệm khi lên kế hoạch gặp gỡ bạn bè hoặc tham gia các hoạt động xã hội. Việc ưu tiên những lựa chọn ít tốn kém hơn không còn bị xem là điều đáng ngại mà trở thành một phần trong cách quản lý tài chính có trách nhiệm.

Khảo sát cũng cho thấy dù còn nhiều áp lực, Gen Z vẫn duy trì thói quen tiết kiệm. Có 66% người tham gia cho biết đang để dành tiền. Trong đó, 36% sẽ chuyển toàn bộ khoản tiền còn dư sau khi chi tiêu vào tài khoản tiết kiệm bất cứ khi nào có thể. Khoảng 21% đều đặn gửi một tỷ lệ cố định từ lương vào tài khoản tiết kiệm mỗi tháng.

Khi được hỏi sẽ làm gì nếu mỗi tháng có thêm 300 USD (khoảng 7,8 triệu đồng), hơn một nửa Gen Z trả lời rằng họ sẽ gửi ngay số tiền này vào khoản tiết kiệm. Tỷ lệ này cao hơn Millennials, Gen X và Baby Boomers, cho thấy ưu tiên tích lũy vẫn được nhiều người trẻ đặt lên hàng đầu.

Tài chính còn bấp bênh thì không ham hẹn hò yêu đương

Ngay cả chuyện hẹn hò cũng chịu tác động từ áp lực tài chính. Hơn một nửa Gen Z cho biết họ coi việc độc thân là 1 cách tiết kiệm, đơn giản vì không có người yêu thì đỡ tốn chi phí hẹn hò. Còn với những Gen Z đang trong mối quan hệ tình cảm, 14% cho biết họ chỉ dành tối đa 50 USD (khoảng 1,3 triệu đồng) mỗi tháng cho việc này. Và gần một phần tư người được khảo sát cho biết đã trì hoãn việc phát triển mối quan hệ vì trạng thái tài chính hiện tại khiến họ thấy chưa tự tin.

Vì lẽ đó, tiền bạc cũng trở thành tiêu chí quan trọng khi lựa chọn bạn đời. Có 74% Gen Z đánh giá trách nhiệm tài chính là phẩm chất cần có, trong khi 43% xem việc chi tiêu thiếu kiểm soát là yếu tố có thể khiến họ chấm dứt hoặc không bắt đầu một mối quan hệ.

Dẫu vậy, Gen Z không hoàn toàn từ bỏ những niềm vui nhỏ trong cuộc sống. Có tới 92% cho biết vẫn tự thưởng cho bản thân những món đồ hoặc trải nghiệm yêu thích và hơn một nửa làm điều đó ít nhất mỗi tuần một lần. Tuy nhiên, cảm giác áy náy sau khi chi tiêu cũng xuất hiện khá thường xuyên. Khoảng 41% thừa nhận họ cảm thấy tội lỗi về tài chính ít nhất một lần mỗi tuần, còn 40% thường tìm kiếm sự xác nhận từ gia đình hoặc bạn bè trước hoặc sau khi mua một món đồ.

Tất cả những con số mà BoA cung cấp đều cho thấy: Gen Z đang định hình một cách tiếp cận mới đối với tiền bạc. Họ cởi mở hơn khi nói về lương, minh bạch hơn về những giới hạn tài chính của bản thân, đồng thời chủ động điều chỉnh thói quen chi tiêu để thích nghi với chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ. Thay vì coi tiền bạc là chủ đề cần né tránh, nhiều người trẻ xem việc chia sẻ và thảo luận là một phần của quá trình học cách quản lý tài chính và hướng tới sự độc lập trong cuộc sống trưởng thành.

(Nguồn: Forbes, BoA)