Rủi ro khi "thay áo" cho ca khúc

“…Và dường như Trước Khi Em Tồn Tại/Ánh sao đêm chỉ là những giọt nước cơn mưa để lại/Trước Khi Em Tồn Tại, anh tìm em khắp nơi đó đây/Theo gió Đông gió Tây em ở đâu…”. Lời ngọt, giai điệu tươi trẻ, đầy sức sống đã giúp ca khúc Trước Khi Em Tồn Tại của Thắng (cựu thành viên ban nhạc Ngọt) hô mưa gọi gió trên các nền tảng âm nhạc một thời gian. Sau 3 năm, Trước Khi Em Tồn Tại “nóng” trở lại theo cách mà chủ nhân bản hit chưa chắc đã mong muốn.

Người hái trái ngọt,

Tranh cãi nổ ra khi Nhà hiển nhiên bao gồm Huỳnh Lập, Cheng, Thái Lê Minh Hiếu, Neko Lê trình diễn Trước Khi Em Tồn Tại ở Công diễn 2 Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai mùa 2 (2026). Một bản hit từng lấy lòng khán giả trẻ bằng nguồn năng lượng tích cực bỗng hóa thành một màn trình diễn âm u, mệt mỏi. Nhà hiển nhiên bị chỉ trích phá nát Trước Khi Em Tồn Tại.

Tội vạ đổ lên đầu đội trưởng Huỳnh Lập vì anh định hướng làm nhạc ma mị đúng với sở trường khi làm phim. Bộ phim có màu tâm linh Nhà gia tiên từng giúp Huỳnh Lập hốt bạc, gặt hái hơn 242 tỷ đồng doanh thu. Tuy nhiên, giữa điện ảnh và sân khấu Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai có sự khác biệt lớn. Phim có yếu tố ma mị ăn khách không có nghĩa yếu tố này cũng “ăn nên làm ra” trên sân khấu ca nhạc.

Biến Trước Khi Em Tồn Tại thành kiểu “tu tiên”, có hẳn đoạn tụng kinh thì chính “cha đẻ” của bản hit chắc cũng khó tưởng tượng. Cũng có người mê đoạn tụng kinh của Neko và Huỳnh Lập nhưng phần nhiều phản đối cách làm mới ca khúc theo hướng phá tan bản gốc. Ngoài Huỳnh Lập, Cheng thì Neko Lê cũng được nhắc nhiều ở màn trình diễn Trước Khi Em Tồn Tại. Anh được (hay bị?) một số khán giả nhận xét, giọng rap tối tăm như “âm trì địa ngục”.

“Đặc sản” của chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai là làm mới ca khúc. Ngay cả những ca khúc ra đời cách đây hơn nửa thế kỷ từng được các nghệ sĩ của chương trình này ở mùa 1 (2024) làm mới thành công như Mẹ yêu con (sáng tác Nguyễn Văn Tý), Chiếc khăn piêu (sáng tác Doãn Nho). Bài Trống cơm thuộc thể loại dân ca Bắc Bộ cũng được các nghệ sĩ khoác chiếc áo mới vừa duyên, vừa lạ. Những bản hit như Nước hoa (sáng tác Hoàng Tôn - Melyd K) cũng nhờ chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai mùa 1 mà lan tỏa mạnh hơn.

Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai mùa 2 (2026) cũng có những tiết mục làm mới thành công. Khán giả tạm quên Giã từ dĩ vãng qua giọng ca Phương Thanh để “cháy” cùng Đinh Mạnh Ninh. Anh biến bản hit day dứt, khắc khoải của Phương Thanh thành mãnh liệt, khỏe khoắn với phong cách rock. Giọng ca nội lực của Đinh Mạnh Ninh được phát huy tối đa ở Giã từ dĩ vãng. Tiết mục của anh nhận về mưa lời khen.

Cần có giới hạn và tôn trọng tác giả

Thay áo cho ca khúc không chỉ diễn ra ở chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai. Ở đâu có khán giả trẻ ở đó xuất hiện nhu cầu cao về sự đổi mới. Để cải lương tới gần hơn với khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ, NSND Bạch Tuyết kết hợp cải lương với rap và nhiều ca khúc nhạc trẻ. Bà đã hát Em gái mưa, hit của Hương Tràm, Mang tiền về cho mẹ, hit của Đen Vâu… theo hình thức vọng cổ, tạo hiệu ứng khá tốt.

Ca sĩ theo đuổi dòng nhạc bolero cũng tích cực làm mới. Sở dĩ Đàm Vĩnh Hưng mang những ca khúc bolero lên sân khấu lớn có sức chứa chục nghìn khán giả vì anh đã làm mới chúng bằng những bản phối mới, cách hát mới. Lệ Quyên cũng chính là một trong những ca sĩ hái trái ngọt trong làm mới nhạc bolero từ phong cách trình diễn tới cách hát.

Ngay cả nhạc cách mạng, nếu làm mới hợp lý, khán giả vẫn đón nhận. Ca sĩ Đông Hùng thể hiện ca khúc Lên đàng (sáng tác Lưu Hữu Phước, Huỳnh Văn Tiếng) theo phong cách rock, không chỉ được lòng khán giả trẻ mà được lòng cả những khán giả đã từng đi qua những năm tháng cam go của cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại.

Nhiều ca sĩ trẻ hiện nay làm mới ca khúc được đánh giá thu hút không kém bản gốc. Trong chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai mùa 2, Hà An Huy, sinh năm 2002, trình bày Giọt nắng bên thềm, ca khúc nổi tiếng của cố nhạc sĩ Thanh Tùng từng “đóng đinh” với giọng ca NSND Thanh Lam. Cùng với ca khúc Chia tay hoàng hôn (sáng tác Thuận Yến), đứa con tinh thần của cố nhạc sĩ Thanh Tùng đã giúp Thanh Lam giành giải thưởng lớn ở cuộc thi Đơn ca nhạc nhẹ toàn quốc lần thứ 2, năm 1991, từ đó tên tuổi của chị rực sáng. Hà An Huy đã bước qua cái bóng quá lớn của Thanh Lam để hát Giọt nắng bên thềm. Anh mang đến cho khán giả xúc cảm nhẹ nhàng, ấm áp, như một sự nhớ nhung miền hoài niệm, khác với sự khắc khoải rất đàn bà của Thanh Lam.

Nhạc sĩ Đông Thiên Đức thừa nhận, nhiều ca sĩ đã làm mới những sáng tác của anh và đều rất hay. “Tôi nghe trong bản làm mới có sự đầu tư chất xám nghiêm túc và sự tôn trọng tác giả”. Theo cha đẻ của nhiều ca khúc ăn khách, làm mới ca khúc giống như cải tạo, trùng tu một ngôi nhà cổ. Có thể thay ánh sáng, nội thất, màu tường thậm chí mở thêm một không gian mới nhưng không thể đập bỏ toàn bộ những thứ tạo nên linh hồn của ngôi nhà.

“Trong âm nhạc cũng vậy, làm mới không có nghĩa là phải làm cho người nghe không còn nhận ra ca khúc. Trước tiên phải biết mục đích của việc làm mới là gì, để từ đó biết được ranh giới của sự sáng tạo và phá hỏng ca khúc. Việc tôn trọng tác giả, tôn trọng cảm xúc, linh hồn của ca khúc cũng là đang tôn trọng chính mình”, anh nói.