“Quiet ambition” là gì mà ngày càng nhiều người sau 30 tuổi chọn sống theo cách đó?

Có lẽ ai cũng có một người đồng nghiệp thế này: Cô ấy làm tốt công việc, không bao giờ trễ deadline, nhưng cũng chưa bao giờ tình nguyện làm thêm giờ hay tranh giành một dự án "hot" chỉ để ghi điểm với sếp. Tan làm đúng giờ, cuối tuần không check email. Nhìn từ bên ngoài, nhiều người sẽ nghĩ cô ấy thiếu tham vọng.

Nhưng ít ai biết rằng cô đang dành dụm để mở một tiệm bánh nhỏ - thứ cô đã ấp ủ suốt 3 năm. Công việc văn phòng không phải giấc mơ của cô. Nó là nguồn tài chính, là sự ổn định để cô có thể theo đuổi điều thực sự mình muốn. Cô ấy không lười mà chỉ đang chơi ván cờ của riêng mình, theo đuổi tham vọng của riêng mình.

Đó chính xác là hình ảnh của quiet ambition - tham vọng thầm lặng.

Quiet ambition là gì?

Thuật ngữ này được tạp chí Fortune đặt ra để mô tả một thế hệ người lao động không còn làm việc chăm chỉ chỉ để cống hiến hay xây dựng sự nghiệp đáng ngưỡng mộ theo nghĩa truyền thống. Thay vào đó, họ duy trì công việc như một phương tiện để thực hiện giấc mơ riêng, đáp ứng nhu cầu cá nhân hoặc đơn giản là sống một cuộc đời phù hợp với giá trị của chính họ.

Charlotte Davies, chuyên gia nghề nghiệp của LinkedIn, mô tả xu hướng này như sau: “Quiet ambition bắt đầu khi bạn theo đuổi điều mình thực sự mong muốn trong sự nghiệp, thay vì chỉ chạy theo những thứ trông ấn tượng trên CV. Điều đó đồng nghĩa với việc trở nên chọn lọc hơn, chiến lược hơn và thật sự gắn kết với những mục tiêu nghề nghiệp phản ánh điều bạn mong muốn trong cuộc sống” .

Nói cách khác, đây không phải về việc làm việc ít đi hay mất động lực. Đây là về việc theo đuổi một kiểu thành công phù hợp với giá trị sống của mình ở một nhịp độ đủ bền vững để mang lại hạnh phúc lâu dài.

Tại sao xu hướng tham vọng thầm lặng xuất hiện?

Trong suốt một thời gian dài, thành công trong công việc được đo bằng số giờ làm việc, số lần thăng chức hay mức độ "ồn ào" mà một người tạo ra. Văn hóa "hustle" - cày cuốc không ngừng biến sự bận rộn thành một loại huy hiệu danh dự. Ai phát biểu nhiều nhất trong cuộc họp được coi là chủ động nhất. Ai leo lên nhanh nhất được coi là thành công nhất.

Nhưng làn sóng đó đang dần thay đổi.

Một báo cáo từ KickResume cho thấy cân bằng giữa công việc và cuộc sống đã trở thành ưu tiên hàng đầu của cả Millennials lẫn Gen X. Các chính sách hỗ trợ cân bằng công việc và đời sống cá nhân thậm chí đã trở thành yếu tố "phải có" với người tìm việc trong năm 2025, không còn là điểm cộng nữa.

Theo Davies, quiet ambition xuất hiện như một phản ứng tự nhiên trước làn sóng burnout và nhận thức rằng leo lên nấc thang sự nghiệp bằng mọi giá không phải con đường duy nhất dẫn đến hạnh phúc. "Thay vào đó, ngày càng nhiều người bắt đầu thiết lập ranh giới, xây dựng sự nghiệp có định hướng rõ ràng và theo đuổi công việc mang ý nghĩa thực sự" , chuyên gia chia sẻ.

Quiet ambition cũng mang màu sắc thế hệ khá rõ rệt. Nghiên cứu từ công ty giải pháp nhân sự Robert Walters cho thấy 72% Gen Z muốn phát triển sự nghiệp theo hướng cá nhân - tập trung vào phát triển bản thân và tích lũy kỹ năng - thay vì bước vào vai trò quản lý (chỉ 28%).

Xu hướng "conscious unbossing" - chủ động không theo đuổi vị trí lãnh đạo - cũng được xem là một sản phẩm trực tiếp của quiet ambition. Ý tưởng leo từ nhân viên junior lên senior rồi quản lý cấp cao không còn là con đường mặc định hấp dẫn như trước. Thay vào đó, ngày càng nhiều người tìm kiếm cảm giác thành tựu trong công việc mà không nhất thiết phải gắn với chức danh hay quyền lực.

Tham vọng thầm lặng trong thực tế trông thế nào? Làm sao để tránh rủi ro từ nó?

Trong thực tế, quiet ambition không có một biểu hiện duy nhất.

Đó có thể là một kỹ sư phần mềm hoàn thành tốt công việc ở công ty, nhưng năng lượng thật sự anh dành cho dự án indie đang xây dựng vào buổi tối. Anh ta không cháy hết mình vì công ty, anh ta cống hiến vì sản phẩm của chính mình.

Đó cũng có thể là một nhân viên marketing từ chối thăng chức lên trưởng phòng, vì vị trí đó đồng nghĩa với làm thêm giờ, trong khi mục tiêu thật sự của cô là có đủ thời gian cho con nhỏ và một chuyến du lịch gia đình mỗi quý.

Hay đơn giản là một người chọn tắt máy tính đúng giờ, không check email buổi tối. Không phải vì người đó lười mà vì họ hiểu rằng sự tập trung và phục hồi bản thân đúng cách mới là nền tảng để gắn bó lâu dài với công việc.

Tất cả đều là những biểu hiện của cùng một triết lý: công việc phục vụ cuộc sống, không phải ngược lại.

Dù vậy, quiet ambition không phải không có rủi ro.

Trong những môi trường tôn vinh người hay lên tiếng và thể hiện bản thân nhất, những người làm việc chăm chỉ nhưng không phô bày rất dễ bị hiểu nhầm là thiếu tham vọng, thậm chí bị bỏ qua khi xét thăng tiến. Đóng góp của họ đôi khi trở nên vô hình, không phải vì không có giá trị, mà vì không được đóng gói đúng cách.

Vì vậy, quiet ambition không có nghĩa là hoàn toàn thụ động. Điểm mấu chốt là để kết quả lên tiếng thay cho sự tự quảng bá. Thay vì nói "Tôi rất chăm chỉ", hãy cho thấy hệ thống bạn đã cải thiện, dự án bạn hoàn thành sớm hơn kế hoạch hay chỉ số bạn đã dịch chuyển. Mục tiêu là khiến thành quả trở nên rõ ràng, ngay cả khi bạn thích đứng phía sau hơn là đứng dưới ánh đèn sân khấu.

(Nguồn: The Economic Times, Forbes, Stylist)