Quan Vũ – "nhị trụ" không thể thay thế của Thục Hán
Trong số những người sáng lập Thục Hán, bên cạnh Lưu Bị, Quan Vũ từ lâu được xem là trụ cột số hai, chỉ sau người đứng đầu về uy tín lẫn ảnh hưởng. Ông theo Lưu Bị từ buổi hàn vi, vào sinh ra tử suốt nhiều năm, lập vô số chiến công, nắm giữ Kinh Châu là vùng đất chiến lược bậc nhất thời Tam Quốc.

Trong số những người sáng lập Thục Hán, bên cạnh Lưu Bị, Quan Vũ từ lâu được xem là trụ cột số hai, chỉ sau người đứng đầu về uy tín lẫn ảnh hưởng. (Ảnh: Sohu)
Không chỉ là danh tướng, Quan Vũ còn là biểu tượng tinh thần của Thục Hán. Uy danh Võ Thánh khiến cả Tào Ngụy lẫn Đông Ngô phải dè chừng. Trong triều đình, tiếng nói của Quan Vũ có trọng lượng đặc biệt, thậm chí nhiều khi vượt qua cả các đại thần văn trị.
Chính vì vậy, cái chết của ông không đơn thuần là mất một viên tướng, mà là sự đổ vỡ của một trụ cột quyền lực.
Sau sự kiện "tam cố thảo lư", Gia Cát Lượng nhanh chóng trở thành trung tâm hoạch định chiến lược của Thục Hán. Được Lưu Bị tuyệt đối tin dùng, Gia Cát Lượng không chỉ nắm binh pháp mà còn can dự sâu vào bố trí nhân sự, vận hành triều chính.
Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Gia Cát Lượng với Quan Vũ và Trương Phi chưa bao giờ thực sự hòa hợp. Hai võ tướng kỳ cựu hoài nghi năng lực thực chiến của vị quân sư "chưa từng ra trận", trong khi Gia Cát Lượng cũng hiểu rõ uy tín quá lớn của Quan Vũ là một biến số khó kiểm soát.
Những va chạm ngầm này không bùng nổ công khai, nhưng âm ỉ kéo dài, đặc biệt sau các sự kiện như Hoa Dung đạo là nơi Quan Vũ thả Tào Tháo, khiến rạn nứt giữa hai bên ngày càng sâu.

Được Lưu Bị tuyệt đối tin dùng, Gia Cát Lượng không chỉ nắm binh pháp mà còn can dự sâu vào bố trí nhân sự, vận hành triều chính. (Ảnh: Sohu)
Năm 219, sau khi Lưu Bị xưng Hán Trung Vương, cục diện Tam Quốc bước vào giai đoạn căng thẳng mới. Trong bối cảnh Tào Tháo và Tôn Quyền đều rình rập Kinh Châu, quyết định để Quan Vũ dẫn quân Bắc phạt được đưa ra.
Bề ngoài, đây là nước cờ chủ động, nhằm gây sức ép lên Tào Ngụy và phân tán lực lượng đối phương. Nhưng nếu nhìn kỹ, lựa chọn này tiềm ẩn rủi ro cực lớn, Kinh Châu bị bỏ trống tương đối, trong khi Quan Vũ lại tiến sâu, kéo dài tuyến tiếp tế.
Điều khiến hậu thế đặt câu hỏi là: vì sao Quan Vũ không hề được tiếp viện? Vì sao Lưu Phong không xuất binh cứu viện? Và vì sao triều đình Thục Hán với người đứng đầu là Gia Cát Lượng dường như đã lường trước nhưng vẫn để kịch bản xấu nhất xảy ra?
Khi Quan Vũ thất bại ở Mạch Thành và bị giết, Thục Hán lập tức mất Kinh Châu – vùng đệm chiến lược quan trọng. Lưu Bị đau đớn, phẫn nộ, cuối cùng dẫn tới quyết định phát động chiến tranh Di Lăng để báo thù, kéo theo thất bại nặng nề.
Hệ quả là gì? Uy tín của Lưu Bị suy giảm nghiêm trọng, quốc lực Thục Hán bị bào mòn. Trong khi đó, quyền lực trong triều dần tập trung vào một người là Gia Cát Lượng.
Sau khi Lưu Bị qua đời, Gia Cát Lượng trở thành người điều hành thực tế của Thục Hán. Các nhân vật có khả năng cạnh tranh quyền lực lần lượt biến mất như Quan Vũ chết trận, Trương Phi bị ám sát, Lưu Phong bị xử tử.
Từ đây, câu hỏi bắt đầu được đặt ra: liệu tất cả chỉ là chuỗi bi kịch ngẫu nhiên của thời loạn, hay là kết quả của một quá trình gạn lọc quyền lực lạnh lùng?

Sau khi Lưu Bị qua đời, Gia Cát Lượng trở thành người điều hành thực tế của Thục Hán. (Ảnh: Sohu)
Không thể phủ nhận Gia Cát Lượng là nhà chính trị quân sự kiệt xuất. Ông chỉnh đốn nội trị, phục hồi kinh tế, kiên trì Bắc phạt vì lý tưởng phục hưng Hán thất. Nhưng cũng chính vì sự xuất sắc ấy, những quyết định của ông càng bị soi xét.
Có học giả cho rằng, trong bối cảnh sinh tử của Thục Hán, việc loại bỏ những nhân vật quá độc lập, quá có uy tín như Quan Vũ là điều bắt buộc. Người khác lại phản bác: nếu thật sự vì đại cục, cái giá phải trả là sự sụp đổ nhanh chóng của Thục Hán liệu có quá đắt?
Quan Vũ chết vì kiêu ngạo? Có thể. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, lịch sử Tam Quốc có lẽ đã quá đơn giản. Đằng sau cái chết ấy là cả một bàn cờ quyền lực, nơi mỗi bước đi đều có người được kẻ mất.
Lưu Bị là minh chủ, Gia Cát Lượng là quân sư, Quan Vũ là danh tướng. Nhưng khi cục diện thay đổi, ai mới là người thực sự nắm vận mệnh Thục Hán? Câu trả lời, có lẽ đến nay vẫn chưa bao giờ thật sự rõ ràng.
Theo Sohu, Sina, 163