Phát hiện 3 loại cá "ngậm" nhiều vi nhựa bậc nhất

Vi nhựa là những mảnh nhựa có kích thước dưới 5 mm, ngày càng được phát hiện nhiều trong môi trường biển và trở thành mối quan tâm về an toàn thực phẩm. Cá có thể nuốt phải các hạt vi nhựa khi nhầm chúng với thức ăn hoặc hấp thụ gián tiếp thông qua chuỗi thức ăn. Một số nghiên cứu đã tập trung vào những loại cá thường xuất hiện trong khẩu phần ăn của con người.

Cá cơm: 6/10 mẫu có vi nhựa

Cá cơm là một trong những loài có số liệu đáng chú ý. Một nghiên cứu đăng trên Marine Pollution Bulletin đã khảo sát cá cơm châu Âu ( Engraulis encrasicolus ) và cá mòi ( Sardina pilchardus ) tại Địa Trung Hải.

Kết quả cho thấy 60% mẫu cá cơm được kiểm tra có vi nhựa trong đường tiêu hóa . Các hạt được phát hiện thuộc nhiều dạng polymer khác nhau.

Cá cơm thường ăn các sinh vật phù du và những sinh vật nhỏ trong nước. Đây cũng là một trong những yếu tố khiến chúng có khả năng tiếp xúc với các hạt vi nhựa tồn tại trong môi trường biển.

Điều đáng chú ý là khi con người ăn những loại cá nhỏ, đặc biệt trong trường hợp ăn cả phần nội tạng, khả năng tiếp xúc với vi nhựa có thể khác với việc chỉ ăn phần thịt cá.

Cá mòi: gần 6/10 mẫu có vi nhựa

Cùng nghiên cứu trên, 58% mẫu cá mòi được phân tích có chứa vi nhựa trong đường tiêu hóa.

Cá mòi ( Sardina pilchardus ) thường khai thác nguồn thức ăn nhỏ trong môi trường nước. Do đó, chúng có thể tiếp xúc với vi nhựa tồn tại trong tầng nước nơi chúng kiếm ăn.

Tuy nhiên, các nhà khoa học lưu ý rằng việc phát hiện vi nhựa trong đường tiêu hóa của cá không đồng nghĩa toàn bộ phần thịt cá đều chứa vi nhựa.

Đây là điểm người tiêu dùng cần hiểu đúng. Phần lớn các nghiên cứu hiện nay phát hiện vi nhựa trong đường tiêu hóa, mang hoặc các cơ quan của cá , trong khi bằng chứng về sự hiện diện và mức độ tích tụ trong phần cơ - phần thường được con người ăn - vẫn còn hạn chế.

Cá thu: nhóm cá cũng được đặc biệt quan tâm

Cá thu cũng nằm trong nhóm cá biển được nghiên cứu về khả năng nuốt phải vi nhựa.

Một nghiên cứu về cá ăn sinh vật phù du đã khảo sát nhiều loài cá sống ở tầng nước nổi, trong đó có cá thu Đại Tây Dương, cá thu ngựa, cùng cá cơm và cá mòi.

Các nhà nghiên cứu cho rằng kích thước của một số hạt vi nhựa có thể tương đồng với kích thước của các sinh vật phù du – nguồn thức ăn của nhiều loài cá. Điều này tạo ra một con đường khiến cá vô tình nuốt phải nhựa trong quá trình kiếm ăn.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi loại cá thu đều chứa nhiều vi nhựa hơn các loài cá khác. Mức độ phơi nhiễm phụ thuộc vào khu vực sinh sống, nguồn thức ăn, độ sâu, mức độ ô nhiễm của vùng biển và đặc điểm sinh học của từng loài.

Không phải cứ ăn cá là chắc chắn ăn phải nhiều vi nhựa

Một nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2025 đã phân tích 1.075 con cá thuộc 37 loài. Vi nhựa được phát hiện trong 36,28% mẫu mang và 39,63% mẫu đường ruột. Đáng chú ý, nghiên cứu không phát hiện vi nhựa trong mô cơ với phương pháp và giới hạn phát hiện được sử dụng.

Nghiên cứu cũng cho thấy cá sống ở tầng nước phía trên có xu hướng có lượng vi nhựa cao hơn cá sống ở vùng nước sâu.

Điều này cho thấy câu chuyện vi nhựa trong cá phức tạp hơn việc lập một "bảng xếp hạng" loài cá nào chứa nhiều nhất.

Các chuyên gia vì vậy không khuyến cáo người dân loại bỏ cá khỏi chế độ ăn chỉ vì lo ngại vi nhựa. Cá vẫn là nguồn cung cấp protein, axit béo omega-3, vitamin và nhiều dưỡng chất quan trọng.

Thay vào đó, điều đáng quan tâm là nguồn gốc hải sản, chất lượng môi trường đánh bắt và cách sơ chế. Với những loại cá nhỏ thường được ăn nguyên con, việc loại bỏ nội tạng trước khi chế biến có thể giúp giảm phần tiếp xúc với vi nhựa nằm trong đường tiêu hóa.

Quan trọng hơn, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để xác định vi nhựa có thể đi từ đường tiêu hóa vào các mô ăn được của cá ở mức độ nào và nguy cơ thực sự đối với sức khỏe con người ra sao.