Odysseus rốt cuộc đã đi đâu mà mất 10 năm mới về đến nhà?
Khoảng cách từ điểm xuất phát đến nhà chỉ chưa đầy 1.000 km.
Hãy tưởng tượng bạn vừa đánh xong một trận đại chiến kéo dài 10 năm. Việc duy nhất bạn muốn làm lúc này là leo lên thuyền và phi thẳng về nhà ăn cơm vợ nấu. Khoảng cách từ điểm xuất phát đến nhà chỉ chưa đầy 1.000 km, nếu xuôi gió xuôi nước thì cùng lắm đi mất vài tuần.
Thế nhưng, Odysseus – vị vua thông thái xứ Ithaca – lại mất tới 10 năm trời chao đảo khắp Địa Trung Hải.
Bản đồ hành trình của Odysseus, theo nội dung sử thi của Homer
Rốt cuộc vị tướng này đã đi đâu, làm gì mà lâu đến thế? Cùng soi tấm bản đồ định mệnh để xem hành trình "đi phượt bắt buộc" của Odysseus thực sự kỳ thú đến mức nào.
1. Phát súng khởi đầu và lần "lạc lối" đầu tiên
Rời khỏi tàn tích thành Troy (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ), Odysseus cùng đội thuyền hăm hở giương buồm về quê hương Ithaca (Hy Lạp).
Thế nhưng, sóng gió bão táp ngay lập tức thổi dạt đoàn thuyền sang tận vùng Bắc Phi. Họ đặt chân lên Đảo Những Người Ăn Quả Sen (nhiều giả thuyết cho rằng là đảo Djerba thuộc Tunisia ngày nay). Tại đây, quả sen có vị ngon đến mức ai ăn vào cũng quên sạch quê hương, chẳng còn muốn về nhà. Odysseus phải dùng vũ lực kéo từng thủy thủ đang "phê quả" quay lại tàu.
2. Rước họa vào thân vì chảnh với thần biển
Rời Bắc Phi, đoàn thuyền dạt đến đảo Sicily (Ý) – vùng đất của những gã khổng lồ một mắt Cyclops.
Mọi chuyện sẽ êm đẹp nếu Odysseus không chọc thủng mắt gã khổng lồ Polyphemus để thoát thân. Sau khi trốn thoát thành công, thay vì im lặng rút lui, Odysseus lại thích "gáy" to, hét lớn khai báo danh tính thật của mình. Xui rủi thay, Polyphemus lại là con trai cưng của Thần biển Poseidon.
Từ khoảnh khắc đó, Thần biển chính thức đưa Odysseus vào "danh sách đen" và thề sẽ làm cho chuyến trở về của ông trở thành một cơn ác mộng kéo dài.
3. Quà tặng phản tác dụng và những con quái vật đáng sợ
Mất phương hướng, Odysseus dạt đến đảo Aeolia (quần đảo Lipari, Ý). Thần gió Aeolus thương tình nên đã nhốt toàn bộ những cơn gió độc vào một chiếc túi da và trao cho Odysseus, chỉ chừa lại luồng gió nhẹ đưa tàu về đúng hướng Ithaca.
Khi nhìn thấy bờ biển quê nhà lấp ló ngoài xa, Odysseus mệt quá nên lăn ra ngủ. Mấy anh em thủy thủ tò mò tưởng trong túi da chứa đầy vàng bạc bèn lén mở ra. Tất cả gió độc bùng nổ, thổi ngược đoàn tàu văng xa hàng ngàn dặm về lại điểm xuất phát.
Hành trình sau đó liên tiếp là những bi kịch.
Họ đụng độ tộc người ăn thịt người Laestrygones ở bờ biển Ý, khiến hầu hết thuyền chiến bị đập tan tành. Chỉ còn duy nhất một con tàu của Odysseus sống sót tháo chạy.
Họ ghé qua đảo Aeaea (đảo Ponza, Ý), nơi có nàng phù thủy Circe biến toàn bộ thủy thủ thành lợn. Odysseus phải tốn rất nhiều sức lực và lòng dũng cảm mới giải cứu được đồng đội và thoát khỏi đây.
Họ tiếp tục băng qua eo biển Messina (nằm giữa Sicily và bán đảo Ý) – nơi canh giữ của hai con quái vật biển khét tiếng Scylla và Charybdis. Một bên là quái vật 6 đầu chực chờ bắt người, một bên là mảng xoáy nước khổng lồ sẵn sàng nuốt chửng cả con tàu.
4. Bị níu chân 7 năm bởi một mỹ nhân
Sau khi các thủy thủ còn lại lỡ tay ăn thịt đàn bò linh thiêng của thần Mặt Trời Helios và bị trừng phạt đắm tàu, Odysseus chỉ còn một mình sống sót. Ông dạt vào đảo Ogygia (được cho là đảo Gozo thuộc Malta ngày nay).
Tại đây, nữ thần Calypso mê mẩn vẻ nam tính của Odysseus đến mức giữ chân ông suốt 7 năm trời. Nàng hứa hẹn ban cho ông sự bất tử nếu chịu ở lại làm chồng nàng. Nhưng lòng hướng về quê hương của Odysseus quá lớn. Cuối cùng, các vị thần trên đỉnh Olympus phải can thiệp, ép Calypso phải thả ông đi.
5. Điểm dừng cuối cùng và ngày trở về
Chiếc bè tự chế của Odysseus lại tiếp tục bị Poseidon đánh tan nát, đưa ông dạt vào đảo Scheria (đảo Corfu, Hy Lạp ngày nay). Tại vương quốc Phaeacia này, ông được đức vua và công chúa đối xử nồng hậu, lắng nghe toàn bộ câu chuyện phiêu lưu đầy cay đắng. Cảm động trước nghị lực của vị anh hùng, người Phaeacia đã cho ông quá giang trên một con tàu thần kỳ.
Sau 10 năm chiến tranh và 10 năm lênh đênh trải qua đủ mọi thảm họa trên khắp Địa Trung Hải, Odysseus cuối cùng cũng đặt chân trở lại hòn đảo Ithaca quê hương.
Hành trình của Odysseus không chỉ đơn thuần là sự đi lạc về mặt địa lý, mà còn là chuỗi thử thách nghẹt thở thử thách trí tuệ, sự kiên trì và bản lĩnh của con người trước định mệnh thiên nhiên khốc liệt.