Nhìn từ gia đình Trinh Phạm: Khi trẻ im lặng không có nghĩa là ổn

Vốn nổi tiếng với cuộc sống chỉn chu cùng mức chi tiêu dư dả khoảng 70 triệu một tháng tại thành phố Hồ Chí Minh, tổ ấm của nàng beauty blogger trinh Phạm luôn là hình mẫu lý tưởng của nhiều bạn trẻ. Thế nhưng, chương trình tuần này không dừng lại ở việc ngắm nhìn những góc decor xinh xắn hay nội thất tiện nghi, mà còn bước vào phòng ngủ, phòng học tập của hai nhóc tì để tìm những “mật mã không lời” về sức khỏe con trẻ.

Nhờ có sự đồng hành của Tiến sĩ Tâm lý Hà Võ Vân Anh, Giảng viên chuyên ngành Y tế Công cộng tại Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, những mật mã này từ từ được giải mã, khiến các bậc cha mẹ không khỏi ngỡ ngàng.

Không gian sống xanh - khỏe - ưu tiên con trẻ

Qua ống kính máy quay, người xem không khỏi trầm trồ trước một không gian sống tràn ngập ánh sáng tự nhiên và mảng xanh mát mắt với cây cối từ trong nhà ra đến ngoài trời. Đây là cách vợ chồng Trinh Phạm ưu tiên để chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình và đặc biệt là sự phát triển cả thể chất lẫn tinh thần cho con.

Bé trai nhà Trinh Phạm năm nay 7 tuổi còn bé gái trong độ tuổi học mẫu giáo. Nữ beauty blogger cho biết, mình chủ động thiết kế căn bếp mở nối liền với phòng khách để có thể vừa nấu ăn hay cắm hoa nhưng vẫn dễ dàng quan sát các con chơi đùa, học tập. Chiếc đàn piano lớn đặt ngoài phòng khách là nơi cả gia đình kết nối với nhau bằng âm nhạc, thư giãn sau một ngày dài.

Tiếp tục di chuyển đến căn phòng ngủ chung của hai nhóc tì, khán giả được thấy một không gian tươi tắn, ngập tràn đồ chơi và dụng cụ học tập nhưng được sắp xếp vô cùng gọn gàng. Phòng học riêng của bé lớn tên Bơ được tối giản hóa với một chiếc bàn học để con tập trung tốt hơn.

Anh Thành Trần, bố của bé Bơ và bé Phô Mai cho biết, hai con được kiểm soát việc sử dụng thiết bị điện tử, chỉ dùng 10 - 15 phút mỗi ngày. Thay vào đó, hai bé thích chơi đùa cùng nhau, chơi Lego hay đơn giản là quẩn quanh bên bố mẹ và líu lo không ngừng.

Thế nhưng, chính từ những thước phim thực tế này, những nút thắt tâm lý bắt đầu lộ diện. Anh Thành chia sẻ bản thân rất băn khoăn khi quan sát thói quen của con: bé Bơ rất dễ mất bình tĩnh khi lắp Lego không như ý. Đặc biệt, trước áp lực thi cử của kỳ thi lớp 1 để chuẩn bị lên lớp 2, mỗi lần đi đón con sau 5 giờ chiều, anh lại thấy con cúi đầu trầm ngâm. Còn mẹ Trinh Phạm thì nhiều khi cũng bất ngờ trước tiếng thở dài của con, hay khi con xin dùng thiết bị điện tử nhưng lại không quá tập trung vào đó.

Những điều này cho thấy một thực tế quen thuộc: nhiều gia đình có thể đầu tư rất nhiều cho không gian sống, nhưng không phải lúc nào cũng dễ nhận ra những thay đổi bên trong con trẻ.

"Mật mã không lời": Mỗi ngóc ngách trong nhà đều là cách con kể chuyện

Theo dõi chuyến thăm nhà và lắng nghe những chia sẻ trực tiếp tại trường quay của cặp đôi trẻ, Tiến sĩ Vân Anh nhận ra vài điều cần chú ý .

Bà lý giải rằng, mỗi mảnh ghép trong ngôi nhà, từ góc Lego đến chiếc iPad, thực chất đều mang một mật mã riêng về sức khỏe tâm lý của bé. Trong thời đại số hiện nay, khi không gian vui chơi tự do ngoài trời bị thu hẹp cùng nhiều áp lực sớm, trẻ nhỏ dễ rơi vào trạng thái căng thẳng nhưng chưa biết cách gọi tên cảm xúc.

Lúc này, Trinh Phạm cũng bộc bạch nỗi lòng của một người mẹ trước sự thay đổi khó hiểu của con: "Nhiều khi con xin thêm 5 phút dùng iPad nhưng hết 5 phút vẫn muốn chơi tiếp, giống như một kiểu trì hoãn việc học vì con không quá tập trung vào màn hình iPad như thường lệ". Anh Thành thì băn khoăn: "Có những ngày đón con từ trường về, thấy con lầm lì, mình hỏi thì con bảo không có gì nhưng nhìn mặt con không hề vui. Mình rất lo lắng con gặp áp lực gì ở trường nhưng rồi chỉ một vài hôm bé lại bình thường".

TS Vân Anh chỉ ra rằng, các bậc phụ huynh hiện đại rất dễ bỏ qua bất thường tâm lý của con vì 3 lý do phổ biến:

- Thứ nhất, cha mẹ thường nhầm lẫn phản ứng né tránh áp lực học đường với sự vòi vĩnh hoặc nét cá tính bướng bỉnh thông thường. Điều này xảy ra với bé trai lớn nhà Trinh Phạm khi con xin chơi thêm với iPad.

- Thứ hai, trẻ nhỏ khi căng thẳng có xu hướng giấu kín cảm xúc bằng câu nói "không có gì", nếu người lớn không chủ động thấu cảm thì vòng lặp im lặng kéo dài này sẽ đẩy con thẳng vào căn bệnh trầm cảm nguy hiểm, gây hạn chế ngôn ngữ và chậm phát triển các kỹ năng xã hội.

- Thứ ba là sự chủ quan trước các dấu hiệu tổn thương thể chất sinh học. Khi trẻ stress, cơ thể sẽ tiết ra các hormone cortisol và adrenaline, lâu ngày tích tụ thành những cơn đau bụng, buồn nôn, căng cơ đau đầu vai gáy hay hơi thở ngắn mà cha mẹ thường chỉ nghĩ là bệnh vặt.

"Khi trẻ đối diện với stress mà không được hỗ trợ kịp thời, cơ thể sẽ tiết ra các hormone cortisol và adrenaline, kéo dài tình trạng này dẫn đến những hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng. Không chỉ dừng lại ở các cơn đau bụng, buồn nôn, căng cơ hay hơi thở ngắn thường bị nhầm là bệnh vặt, trẻ còn đối mặt với nguy cơ trầm cảm, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển các kỹ năng xã hội và cả tình trạng thừa cân do rối loạn chuyển hóa từ áp lực tâm lý" – Tiến sĩ chia sẻ.

Khi nghe những phân tích từ chuyên gia, vợ chồng Trinh Phạm nhận ra cần chú trọng hơn nữa tới việc chủ động dự phòng sức khỏe bản thân và người thân trong gia đình không chỉ ở thể chất mà ở khía cạnh tinh thần. TS Vân Anh cũng nhắn nhủ một thông điệp đắt giá: nuôi con kiểu nhà giàu hay nhà đẹp đến đâu cũng giống nhau ở một điểm cốt lõi. Đó là ngôi nhà phải là nơi con được phép thể hiện cảm xúc, là nơi bố mẹ kịp thời phát hiện những bất thường tâm lý và đọc mật mã của con qua những thói quen, hành động, lời nói hằng ngày để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, cân bằng.

Xét theo khía cạnh bảo vệ sức khỏe nói chung, những "mật mã không lời" còn hiện diện trong cuộc sống hàng ngày qua những thay đổi trong thể chất, thói quen sống và trong quá trình điều trị trước các rủi ro sức khỏe. Khi bỏ qua những yếu tố thầm lặng này, chúng ta vô tình "đánh rơi" những mảnh ghép quan trọng khi lên kế hoạch bảo vệ toàn diện cho gia đình,

Các chi phí ẩn như dịch vụ chăm sóc, đi lại, hồi phục và thậm chí là mất thu nhập khi không may gặp các vấn đề sức khỏe không chỉ khiến chúng ta bị động tài chính mà còn là những nguyên nhân âm thầm bào mòn kế hoạch tiết kiệm, đầu tư cho tương lai.

Làm thế nào để trẻ "Về nhà là khỏe", giảm áp lực tinh thần?

Không chỉ trong tâm lý trẻ, những "mật mã không lời" còn xuất hiện trong chính cách mà sức khỏe của mỗi người vận hành. Nhiều rủi ro không bộc lộ ngay, mà tích lũy qua thời gian, giống như những thay đổi nhỏ mà nếu không chú ý, rất dễ bị bỏ qua. Khi vấn đề xảy ra, những áp lực không chỉ dừng lại ở việc điều trị, mà còn mở rộng sang thời gian chăm sóc, nhịp sống bị gián đoạn và cả những chi phí ít được nhìn thấy từ trước. Tiến sĩ Vân Anh nhắc nhở rằng phòng bệnh bao giờ cũng hơn chữa bệnh. Bà gợi ý mô hình 3 lớp dự phòng toàn diện để bố mẹ chủ động khắc phục khoảng trống tâm lý cho con.

Lớp đầu tiên bắt đầu từ việc thay đổi lối sống hằng ngày. Cần hạn chế tối đa các loại thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn sẵn hay nước ngọt vì chúng dễ kích thích sự lo âu của trẻ. Đồng thời tăng cường vận động ngoài trời như đá bóng, bơi lội để giải tỏa căng thẳng.

Ở lớp dự phòng tiếp theo về sự kết nối, bố mẹ phải học cách quản trị, điều tiết cảm xúc của chính mình sau giờ làm việc để làm tấm gương cho con học theo cách bình tĩnh đối mặt áp lực. Học cách lắng nghe con tâm sự dù bận rộn hay mệt mỏi sau giờ làm.

Lớp cuối cùng là nên chăm sóc sức khỏe một cách chủ động. Không chỉ thăm khám định kỳ mà còn phải có 1 kế hoạch tài chính rõ ràng, sẵn sàng bảo vệ con khi gặp vấn đề bất ổn. Đồng thời, cũng là điểm tựa để khi gặp khó khăn tài chính bất ngờ, không vì thế mà gây áp lực lên chính mình, ảnh hưởng tới tâm lý non nớt của con.

Đồng tình với giải pháp này, Trinh Phạm cho biết cô luôn có quỹ dự phòng y tế và chăm sóc con cái riêng. Nữ beauty blogger cũng rất quan tâm đến bảo hiểm, vì đây là một dạng đầu tư lâu dài. Việc thiết lập các giải pháp bảo hiểm toàn diện giúp bố mẹ thảnh thơi thực sự trong tâm trí, đảm bảo mọi quyết định chăm sóc y tế hay can thiệp tâm lý cho con đều được thực hiện kịp thời. Từ đó biến tổ ấm luôn là nơi an toàn và thấu cảm nhất cho con trẻ.