Người đàn ông đột quỵ qua đời sau khi thức dậy buổi sáng: 2 thời điểm đặc biệt dễ bị đột quỵ mà nhiều người không biết

Một buổi sáng tưởng như bình thường lại trở thành bi kịch. Khoảng 6h30, ông Triệu (Trung Quốc) thức dậy chuẩn bị đi tập thể dục như mọi ngày. Trong lúc vợ đang nấu ăn, một tiếng động lớn phát ra từ phòng ngủ. Khi chạy vào, bà thấy chồng đã ngã xuống sàn, méo miệng, nói không rõ. Hàng xóm gọi cấp cứu, nhưng trên đường đến bệnh viện, tình trạng đã quá muộn.

Bác sĩ nghi ngờ đây là một ca nhồi máu não, và “thời gian vàng” cấp cứu đã bị bỏ lỡ. Câu hỏi khiến nhiều người ám ảnh: Vì sao lại xảy ra vào buổi sáng sớm?

Các chuyên gia thần kinh cho biết, đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não) chiếm khoảng 70% các ca đột quỵ và thường xảy ra đột ngột, nhưng không phải không có quy luật. Hai thời điểm nguy hiểm nhất chính là sau khi thức dậy buổi sáng và trước khi đi ngủ ban đêm .

Theo thống kế, tỷ lệ nhồi máu não từ 6h đến 10h sáng cao hơn khoảng 35% so với các thời điểm khác. Trong khi đó, khoảng 23h đến 1h đêm, huyết áp và nhịp tim biến động mạnh, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Vì sao hai khung giờ này lại “nhạy cảm”?

Buổi sáng, sau một đêm ngủ, cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ, khiến máu trở nên đặc hơn. Khi vừa thức dậy, việc thay đổi tư thế đột ngột kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm huyết áp tăng nhanh, dễ gây vỡ mảng xơ vữa và hình thành huyết khối.

Ban đêm, huyết áp thường giảm xuống mức thấp. Nếu lúc này xảy ra kích thích mạnh như xúc động, thức khuya hay uống rượu, mạch máu dễ mất cân bằng, dẫn đến biến động huyết động học. Đáng chú ý, đây cũng là thời điểm người thân khó phát hiện sớm, khiến việc cấp cứu bị chậm trễ.

Từ thực tế lâm sàng, bác sĩ cảnh báo 6 thói quen phổ biến cần đặc biệt tránh trong hai khung giờ này:

- Rặn mạnh khi đi vệ sinh buổi sáng: Nhiều người có thói quen đi vệ sinh ngay khi thức dậy. Nếu bị táo bón và phải rặn mạnh, áp lực ổ bụng tăng cao có thể khiến huyết áp tăng đột ngột 20-40 mmHg, làm tăng nguy cơ vỡ mảng xơ vữa. Việc uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ và xử lý táo bón sớm là rất quan trọng.

- Tập thể dục cường độ cao khi bụng đói: Chạy bộ hoặc tập nặng khi chưa ăn sáng có thể khiến đường huyết thấp, giảm tưới máu não. Kết hợp với tình trạng máu đặc vào buổi sáng, nguy cơ đột quỵ tăng lên. Nên uống một cốc nước ấm, ăn nhẹ rồi mới vận động vừa phải.

- Bật dậy quá nhanh sau khi ngủ: Việc ngồi dậy hoặc đứng lên ngay lập tức có thể gây tụt hoặc dao động huyết áp, dẫn đến chóng mặt, thậm chí ngất. Cách an toàn là nằm thêm vài phút, sau đó ngồi dậy từ từ.

- Căng thẳng, tranh cãi vào ban đêm: Ban đêm là thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi, nhưng cảm xúc mạnh có thể làm huyết áp tăng vọt 15-30 mmHg, tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Những cuộc trao đổi căng thẳng nên tránh diễn ra vào giờ muộn.

- Ăn mặn, uống rượu trước khi ngủ: Thức ăn nhiều muối và rượu bia làm tăng huyết áp, khiến máu đặc hơn vào ban đêm. Nghiên cứu cho thấy ăn mặn trước khi ngủ có thể làm huyết áp tăng thêm 8-10 mmHg. Tốt nhất nên tránh ăn uống nặng trước giờ ngủ ít nhất 4 tiếng.

- Thức khuya, ngồi lâu dùng điện thoại: Ngồi lâu làm máu lưu thông kém, tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Ánh sáng xanh từ điện thoại còn ảnh hưởng đến hormone melatonin, làm rối loạn nhịp sinh học và huyết áp.

Ngoài việc tránh các thói quen nguy cơ, phòng ngừa đột quỵ cần bắt đầu từ những điều cơ bản: nhận biết sớm dấu hiệu, kiểm soát bệnh nền và duy trì lối sống lành mạnh.

Các dấu hiệu cảnh báo sớm có thể là tê yếu tay chân thoáng qua, méo miệng, nói khó, nhìn mờ. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Hiệp hội Tim mạch Mỹ cảnh báo, sau TIA, nguy cơ đột quỵ trong 90 ngày có thể lên tới 10-20%.

Việc uống một cốc nước ấm sau khi thức dậy giúp giảm độ đặc của máu. Duy trì lượng nước khoảng 1.500-2.000 ml mỗi ngày cũng là yếu tố quan trọng.

Những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rung nhĩ cần tuân thủ điều trị. Nghiên cứu tại Bệnh viện Thiên Đàn (Bắc Kinh) cho thấy, bệnh nhân rung nhĩ dùng thuốc chống đông đều đặn có thể giảm hơn 60% nguy cơ đột quỵ.

Bên cạnh đó, kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol ở mức an toàn, ngủ đủ giấc, vận động đều đặn và ăn uống lành mạnh (ít muối, ít dầu, nhiều rau) đều góp phần bảo vệ mạch máu não.

Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy nhớ nguyên tắc FAST: mặt méo, tay yếu, nói khó và quan trọng nhất là thời gian. Cần gọi cấp cứu ngay lập tức, vì “giờ vàng” điều trị tốt nhất thường nằm trong 4,5 giờ đầu.

Câu chuyện của ông Triệu là một lời cảnh báo rõ ràng: đột quỵ có thể đến rất nhanh, nhưng nguy cơ lại tích tụ từ những thói quen nhỏ mỗi ngày. Đặc biệt trong hai khung giờ nhạy cảm, chỉ một thay đổi nhỏ cũng có thể tạo khác biệt lớn cho sức khỏe lâu dài.