Ngứa dai dẳng, mất ngủ kéo dài có thể là dấu hiệu suy thận nặng

Thưa bác sĩ, thời gian gần đây có nhiều trường hợp ngứa kéo dài mới phát hiện suy thận nặng. Bác sĩ nhìn nhận thế nào về tình trạng này?

Bác sĩ Mai Trà My: Thực tế tại Trung tâm, chúng tôi tiếp nhận không ít bệnh nhân bị ngứa kéo dài, thậm chí mất ngủ, gãi đến trầy xước da nhưng vẫn nghĩ là dị ứng thông thường. Chỉ đến khi đi khám thì đã phát hiện suy thận ở giai đoạn muộn. Điều đáng nói là ngứa trong trường hợp này không phải bệnh da liễu đơn thuần mà là biểu hiện của tình trạng “nhiễm độc” từ bên trong cơ thể khi chức năng thận suy giảm.

Vậy ngứa do suy thận có gì khác biệt so với các dạng ngứa thông thường, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Mai Trà My: Ngứa do suy thận, hay còn gọi là ngứa do urê huyết, có những đặc điểm khá điển hình. Người bệnh thường mô tả cảm giác ngứa như xuất phát từ bên trong, âm ỉ, râm ran dưới da, rất khó chịu. Khác với ngứa do dị ứng hay côn trùng đốt có thể giảm khi bôi thuốc, tình trạng này thường kéo dài dai dẳng và đặc biệt tăng nặng về đêm, khiến người bệnh mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.

Vì sao suy thận lại gây ra tình trạng ngứa, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Mai Trà My: Có ba cơ chế chính. Thứ nhất là do tích tụ độc tố trong máu. Khi thận suy, các chất như urê, phospho không được đào thải mà tích tụ lại, lắng đọng trong da và kích thích các đầu dây thần kinh gây ngứa. Thứ hai là tình trạng da khô nghiêm trọng do giảm tiết mồ hôi, khiến da dễ nứt nẻ và nhạy cảm hơn. Thứ ba là rối loạn chuyển hóa canxi - phospho, dẫn đến lắng đọng calci - phosphat ở da và mạch máu, làm tăng cảm giác ngứa.

Những dấu hiệu nào đi kèm tình trạng ngứa mà người dân cần đặc biệt lưu ý?

Bác sĩ Mai Trà My: Nếu ngứa kéo dài kèm theo các biểu hiện như phù mí mắt hoặc phù chân, ấn lõm lâu hồi phục; nước tiểu có bọt lâu tan, sẫm màu hoặc giảm lượng; hơi thở có mùi khai nhẹ hoặc có vị kim loại trong miệng; cùng với mệt mỏi kéo dài, da nhợt nhạt, giảm tập trung… thì người bệnh nên đi kiểm tra chức năng thận càng sớm càng tốt. Đây đều là những dấu hiệu cảnh báo suy thận không nên bỏ qua.

Trong quá trình điều trị và kiểm soát triệu chứng, người bệnh cần lưu ý những gì?

Bác sĩ Mai Trà My: Người bệnh nên chú ý dưỡng ẩm da hằng ngày bằng các sản phẩm lành tính, không mùi để giảm khô da. Đồng thời cần duy trì chế độ ăn hợp lí, hạn chế thực phẩm giàu phospho như sữa, các loại hạt hay nước ngọt có ga. Việc xét nghiệm máu định kì để theo dõi chức năng thận cũng rất quan trọng. Ngược lại, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc, tránh tắm nước quá nóng vì có thể làm da khô và ngứa nặng hơn, đồng thời hạn chế gãi nhiều gây trầy xước và tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Thực tế, không ít bệnh nhân vì chủ quan hoặc điều trị sai cách đã khiến bệnh tiến triển nhanh sang giai đoạn nặng.

Hiện nay, việc điều trị tình trạng ngứa do suy thận đã có những tiến bộ ra sao, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Mai Trà My: Ngứa do suy thận ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sống của người bệnh, nhưng hiện nay đã có nhiều phương pháp hỗ trợ hiệu quả. Tại Bệnh viện Bạch Mai, chúng tôi triển khai các kĩ thuật hiện đại như lọc máu HDF Online, sử dụng màng lọc hấp phụ… giúp cải thiện rõ rệt triệu chứng ngứa cũng như tình trạng nhiễm độc trong cơ thể. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Bác sĩ có khuyến cáo gì với người dân trước những dấu hiệu ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân?

Bác sĩ Mai Trà My: Khi xuất hiện tình trạng ngứa kéo dài, đặc biệt là ngứa nhiều về đêm và không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường, người dân không nên chủ quan. Việc đi khám sớm để xác định nguyên nhân, trong đó có kiểm tra chức năng thận, là rất cần thiết để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Cảm ơn bác sĩ!