Nghịch lý phòng vé Việt: Doanh thu trăm tỷ, chất lượng "hụt hơi"

Phim điện ảnh Chị chị em em 3 vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng chỉ sau 8 ngày ra rạp, nhưng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều rằng chất lượng nghệ thuật không tương xứng với thành tích thương mại. Khán giả đặt câu hỏi, vì sao những bộ phim liên tục bị chỉ trích vẫn thu hút khán giả ra rạp và đây phải chăng đang là công thức giúp phim Việt bán vé?

Khán giả ra rạp vì chiêu trò truyền thông

Trong năm 2026, khoảng 80 tác phẩm dự kiến đổ bộ rạp chiếu, cho thấy sức nóng ngày càng lớn của thị trường nội địa. Theo thống kê từ Box Office Vietnam, phim Việt chiếm tới 62% thị phần doanh thu phòng vé, vượt qua nhiều bom tấn ngoại để vươn lên giữ vị trí chủ đạo tại thị trường trong nước.

Đây là tín hiệu tích cực, bởi một nền điện ảnh muốn phát triển trước hết phải có thị trường nội địa đủ mạnh. Tuy nhiên, khi những con số doanh thu liên tục lập kỷ lục, một nghịch lý cũng xuất hiện: Có những bộ phim đạt doanh thu hàng trăm tỷ đồng nhưng bị chê bai về chất lượng.

Chị chị em em 3 là trường hợp mới nhất tạo nên tranh cãi ở phòng vé. Phim cán mốc 100 tỷ đồng chỉ sau 8 ngày công chiếu, nhưng thành tích thương mại không ngăn được những phê bình về kịch bản, cách triển khai câu chuyện và chiều sâu nội dung. Trên các diễn đàn phim ảnh, bên cạnh những ý kiến ghi nhận sức hút giải trí, nhiều khán giả nhận xét tiêu cực về chất lượng tác phẩm.

Tính đến tháng 11/2026, có 10 phim Việt vượt qua mốc doanh thu 100 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngoài Trại buôn người được đánh giá cao về quy mô và kịch bản, các tác phẩm còn lại vẫn tạo ra nhiều luồng tranh cãi về chất lượng.

Thực tế, đằng sau hào quang rực rỡ của không ít bộ phim gia nhập “câu lạc bộ trăm tỷ” là kịch bản lỏng lẻo, cách kể chuyện cũ kỹ và thiếu vắng sự đột phá.

Bên cạnh yếu tố ngôi sao phòng vé, điều khiến loạt dự án này tạo được sức hút chính là sự tận dụng tối đa sức mạnh của mạng xã hội như Facebook, TikTok, Threads... Nhà sản xuất đẩy mạnh những chiến dịch quảng bá rầm rộ, dồn dập trên mọi mặt trận. Nổi cộm nhất là chiến lược “seeding” khi tung ra hàng loạt bình luận, bài viết ca ngợi phim, tạo ra hội chứng sợ bị bỏ lỡ (FOMO) lôi kéo đám đông ra rạp.

Hiệu ứng truyền thông giờ đây trở thành yếu tố quyết định thành bại của một bộ phim, thậm chí lấn át cả giá trị nghệ thuật mà tác phẩm mang lại. Thay vì đầu tư trau chuốt kịch bản, hình ảnh hay lời thoại, một số ê-kíp dường như đặt cược vào những chiến dịch quảng bá rầm rộ, đủ sức tạo hiệu ứng đám đông. Khi đó, ngay cả bộ phim chất lượng trung bình cũng có thể được đẩy lên thành hiện tượng phòng vé nhờ sức mạnh của truyền thông.

Bán vé bằng xu hướng, giữ khán giả bằng chất lượng

Lý giải nghịch lý này, TS Đào Lê Na - chuyên gia nghiên cứu về nghệ thuật điện ảnh, cho rằng sự tăng trưởng doanh thu trước hết phản ánh những chuyển động tích cực của thị trường. Đáng chú ý nhất là khán giả Việt đã hình thành thói quen đến rạp xem phim trong nước. Đây là điều cần thiết đối với sự phát triển của bất kỳ nền điện ảnh nào, bởi muốn đi xa, trước hết phải có được sự ủng hộ từ chính khán giả nội địa.

Bên cạnh đó, các nhà sản xuất cũng ngày càng chuyên nghiệp hơn trong việc tiếp cận thị trường. Họ biết lựa chọn đề tài, thời điểm phát hành, xây dựng chiến dịch truyền thông, tận dụng mạng xã hội và tạo hiệu ứng cộng đồng để biến một bộ phim thành sự kiện văn hóa. Thị trường cũng chứng kiến sự đa dạng hơn về thể loại, từ hài, tình cảm gia đình đến kinh dị, lịch sử, chiến tranh và tâm lý xã hội.

Theo TS Đào Lê Na, thành công phòng vé hiện nay không chỉ đến từ bản thân tác phẩm mà còn là kết quả của toàn bộ hệ sinh thái sản xuất, phát hành, truyền thông và thảo luận công chúng.

Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh không thể mặc nhiên xem doanh thu cao là bảo chứng cho chất lượng nghệ thuật và chiều sâu nội dung. Doanh thu cho thấy một bộ phim có khả năng kết nối với số đông, tạo hiệu ứng xã hội và đáp ứng nhu cầu cảm xúc của khán giả tại một thời điểm nhất định. Trong khi đó, giá trị nghệ thuật nằm ở những yếu tố sâu hơn như cấu trúc kịch bản, chiều sâu nhân vật, ngôn ngữ hình ảnh, âm thanh, nhịp dựng, khả năng tiết chế cảm xúc và những vấn đề nhân sinh mà tác phẩm đặt ra.

“Một bộ phim có thể rất thành công về thương mại nhưng chưa chắc đã có đời sống nghệ thuật lâu dài. Ngược lại, một bộ phim có doanh thu khiêm tốn vẫn có thể có giá trị thẩm mỹ và sức sống quốc tế” , chuyên gia phân tích.

Trong khi đó, nhà phê bình điện ảnh Nguyên Lê nhận định, sự tăng trưởng doanh thu phim Việt hiện nay gắn với khả năng chi tiêu tăng và mong muốn đa dạng hóa loại hình giải trí của khán giả hơn là những yếu tố liên quan trực tiếp đến chất lượng.

Theo anh, hầu hết công tác xây dựng trải nghiệm của phim Việt vẫn dừng lại ở mức giải trí, hướng tới hiệu quả “đánh nhanh thắng nhanh”. Những nội dung có chiều sâu đôi khi cũng được biến hóa thành dạng thức gọn lẹ, ít cho khán giả thời gian suy ngẫm và nghiền ngẫm.

Lý giải việc nhiều phim đạt doanh thu cao dù kịch bản vẫn bị đánh giá thấp, Nguyên Lê cho rằng thành công có thể đến từ cả khả năng nắm bắt thị hiếu lẫn yếu tố may mắn. “Cho đến nay, do nhiều kịch bản vẫn lấy những chủ đề cửa miệng (đa phần ở trên mạng và từ giới trẻ) làm nền, sự gần gũi của thước phim với khán giả là điều hiển nhiên”, anh nói.

Sự gần gũi có thể giúp bộ phim tạo thiện cảm ban đầu, nhưng chưa bảo đảm tác phẩm thực sự hiểu được điều mình đang khai thác. Theo nhà phê bình, ê-kíp cần tự đặt câu hỏi liệu đã hiểu đúng xu hướng đó hay chưa, và khi xu hướng giảm nhiệt, bộ phim có còn cuộc đời riêng để tiếp tục tồn tại hay không.

Đây cũng là ranh giới giữa việc nắm bắt thị hiếu và chạy theo thị hiếu. Một tác phẩm có thể sử dụng câu chuyện đang được quan tâm trên mạng xã hội để thu hút khán giả, nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc tái hiện những chủ đề quen thuộc, thiếu góc nhìn riêng và sáng tạo trong cách kể, sức hấp dẫn rất dễ mất đi khi trào lưu qua đi.

“Khán giả mua vé do chất lượng bộ phim chứ không phải yếu tố ngoài lề như diễn viên nổi tiếng, drama... vẫn là điều chưa hoàn toàn đạt được”, anh khẳng định.

Để thay đổi tình trạng này, Nguyên Lê cho rằng phim Việt cần nâng cấp tính điện ảnh trong cách kể chuyện, hướng tới việc giúp khán giả hiểu và cảm nhận nội dung thông qua hình ảnh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lời thoại.