Một y tá trưởng tại đơn vị lọc máu với 20 năm kinh nghiệm chân thành khuyên: Hãy uống ít loại đồ uống này vì gây hại cho thận

Sau 20 năm làm việc tại phòng lọc máu, một nữ điều dưỡng trưởng chứng kiến nhiều bệnh nhân phải gắn bó với bệnh viện suốt nhiều năm, mỗi tuần lọc máu 3 lần, mỗi lần kéo dài khoảng 4 giờ. Điều khiến bà trăn trở hơn cả là ngày càng có nhiều bệnh nhân trẻ, trong đó không ít người có những thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như thức khuya, thường xuyên ăn đồ ăn nhanh và uống nước ngọt thay nước lọc.

Wang Lixiao, điều dưỡng trưởng đơn vị thanh lọc máu thuộc Bệnh viện trực thuộc số 2, Đại học Trịnh Châu (Trung Quốc), cho rằng một trong những lời khuyên quan trọng nhất dành cho người trẻ là đừng uống nước ngọt thay nước lọc. Bên cạnh đó, nhiều thói quen tưởng chừng vô hại khác cũng có thể làm tăng gánh nặng cho thận theo thời gian.

Uống nước ngọt thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận

Nước ngọt, trà sữa và các loại đồ uống có đường là lựa chọn quen thuộc của nhiều người, đặc biệt trong những ngày làm việc căng thẳng. Tuy nhiên, việc tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống này có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.

Một nghiên cứu được công bố năm 2024 trên tạp chí Frontiers in Nutrition, do nhóm nghiên cứu thuộc Trường Y, Đại học Trung Sơn (Trung Quốc) thực hiện, đã phân tích dữ liệu của gần 200.000 người trong thời gian theo dõi kéo dài hơn 10 năm.

Kết quả cho thấy, những người uống trên 250ml đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao hơn khoảng 45% so với nhóm không sử dụng. Với đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo, mức tiêu thụ trên 250ml mỗi ngày cũng có liên quan đến nguy cơ cao hơn khoảng 52%.

Đây là những kết quả cho thấy mối liên quan giữa thói quen sử dụng đồ uống và sức khỏe thận, không đồng nghĩa cứ uống một lượng nhất định là chắc chắn mắc bệnh. Dù vậy, việc tiêu thụ quá nhiều đồ uống có đường có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường - những yếu tố có thể ảnh hưởng đến chức năng thận.

Đáng chú ý, các loại đồ uống gắn mác không đường hoặc ít đường cũng không nên được xem là lựa chọn thay thế hoàn toàn cho nước lọc. Bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định chất tạo ngọt nhân tạo trực tiếp gây tổn thương thận ở mọi người, nhưng người tiêu dùng vẫn nên hạn chế phụ thuộc vào các loại đồ uống này.

Thận là cơ quan có khả năng bù trừ đáng kể. Ở giai đoạn đầu, bệnh thận mạn tính thường không gây triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện phù, mệt mỏi kéo dài, thay đổi lượng nước tiểu hoặc các dấu hiệu bất thường khác, tổn thương có thể đã tiến triển. Vì vậy, duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng.

6 thói quen phổ biến có thể gây hại cho thận

Theo các khuyến cáo của chuyên gia thận học thuộc Bệnh viện trực thuộc số 1, Đại học Y khoa Trùng Khánh (Trung Quốc), nhiều hành vi quen thuộc trong cuộc sống có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận nếu kéo dài.

1. Uống quá ít nước

Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu có thể trở nên cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành một số loại sỏi thận. Tình trạng mất nước nghiêm trọng còn có thể làm giảm lượng máu đến thận và gây tổn thương thận cấp tính.

Nhu cầu nước ở mỗi người không giống nhau, phụ thuộc vào thời tiết, mức độ vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Vì vậy, nên uống nước đều đặn trong ngày, tăng lượng nước phù hợp khi vận động hoặc ra nhiều mồ hôi. Người mắc bệnh thận, suy tim hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn riêng.

2. Ăn quá mặn

Tiêu thụ nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và gây thêm áp lực lên các mạch máu nhỏ trong thận. Nếu tình trạng này kéo dài, chức năng thận có thể suy giảm, đặc biệt ở người đã mắc bệnh thận hoặc tăng huyết áp.

Ngoài muối ăn, lượng natri lớn còn có thể đến từ nước mắm, nước tương, dưa muối, mì ăn liền, thịt chế biến sẵn và các loại đồ ăn đóng gói. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối từ tất cả các nguồn.

3. Thường xuyên nhịn tiểu

Nhịn tiểu kéo dài có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến chức năng bàng quang và khiến một số người gặp vấn đề về đường tiết niệu. Nhiễm trùng đường tiết niệu nếu không được điều trị đúng cách có thể lan lên thận, gây viêm thận - bể thận và để lại tổn thương trong những trường hợp nặng hoặc tái phát.

Không có một khoảng thời gian đi tiểu cố định phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là không nên thường xuyên cố nhịn khi đã có nhu cầu, đồng thời đi khám nếu xuất hiện tiểu buốt, tiểu rắt, sốt hoặc đau vùng hông lưng.

4. Tự ý sử dụng thuốc

Thận tham gia đào thải nhiều loại thuốc và chất chuyển hóa ra khỏi cơ thể. Một số thuốc, đặc biệt khi sử dụng không đúng liều hoặc kéo dài, có thể gây tổn thương thận.

Thuốc giảm đau chống viêm không steroid như ibuprofen, naproxen là một trong những nhóm cần thận trọng, nhất là ở người cao tuổi, người mất nước hoặc có bệnh thận từ trước. Một số thuốc kháng sinh và sản phẩm không rõ thành phần cũng có nguy cơ gây hại nếu sử dụng tùy tiện.

Vì vậy, không nên tự ý phối hợp thuốc, tăng liều hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là bổ thận khi chưa có tư vấn chuyên môn.

5. Hút thuốc và uống nhiều rượu bia

Hút thuốc gây tổn thương mạch máu, góp phần làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch, từ đó ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nuôi thận. Trong khi đó, uống nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp, gây rối loạn chuyển hóa và làm tăng nguy cơ mất nước trong một số tình huống.

Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và kiểm soát huyết áp là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh thận cũng như nhiều bệnh mạn tính khác.

6. Thường xuyên thức khuya, thiếu ngủ

Giấc ngủ có vai trò đối với việc điều hòa huyết áp và chuyển hóa. Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp, béo phì và đái tháo đường - những yếu tố nguy cơ của bệnh thận mạn tính.

Dù chưa thể khẳng định thức khuya trực tiếp gây tổn thương thận ở mọi trường hợp, việc duy trì lịch ngủ thất thường và ngủ không đủ giấc vẫn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể.

Người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm, duy trì giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định, đồng thời hạn chế caffeine vào cuối ngày để cải thiện chất lượng giấc ngủ.