Mẹ càng "toàn năng", con càng "bất tài": 3 kiểu mẹ đang âm thầm hủy hoại con cái mình

Có lần đi ăn sáng, tôi thấy một người mẹ bưng bát, kiên nhẫn đút từng thìa cho con. Nhìn chiều cao và dáng vẻ, cậu bé có lẽ đã khoảng 7–8 tuổi. Người mẹ vừa thổi thức ăn vừa liên tục nhắc: “Cẩn thận nóng con nhé!”.

Trong cuộc sống, không ít bà mẹ dành gần như cả đời để làm thay con mọi việc. Mẹ rất vất vả nhưng đến khi con lớn, chưa chắc con đã biết ơn, thậm chí còn trách ngược lại.

Đừng vội cho rằng làm hộ con mọi thứ mới là yêu thương. Sự chăm sóc quá mức có thể khiến trẻ dần phụ thuộc, thiếu kỹ năng và không biết tự chịu trách nhiệm. Khi bước ra xã hội, sẽ không còn ai bao bọc và chiều theo con như cha mẹ.

1. Người mẹ quá chăm chỉ, việc gì cũng làm thay con

Có một lời nhắc rất đáng suy ngẫm: Đừng bảo vệ trẻ kỹ đến mức con quên rằng lao động và trách nhiệm là một phần của cuộc sống.

Con trai của chị họ tôi tên Minh, năm nay 26 tuổi. Cậu từng vào làm tại một công ty ở địa phương nhưng chưa đầy ba tháng đã xin nghỉ. Lý do khiến cả nhà sửng sốt là đồ ăn ở căng tin quá khó ăn, còn buổi trưa lại không tiện đặt đồ ăn bên ngoài.

Từ nhỏ, Minh học khá tốt và thường xuyên mang giấy khen về nhà. Vì muốn con tập trung học, mẹ cậu gần như không để con phải động tay vào bất cứ việc gì.

Khi con học tiểu học, mẹ soạn sách vở và chuẩn bị cặp hằng ngày. Lên cấp hai, cậu vẫn chưa biết tự buộc dây giày. Đến cấp ba phải ở nội trú, cuối tuần cậu lại mang toàn bộ quần áo bẩn về cho mẹ giặt.

Khi Minh vào đại học, mẹ còn thuê một căn phòng nhỏ gần trường, thường xuyên mang cơm đến và dọn dẹp giúp con.

Kết quả là sau hai năm tốt nghiệp, Minh đã thay năm công việc. Chỗ thì cậu chê quá vất vả, chỗ lại cho rằng đồng nghiệp khó gần, còn nơi khác thì nghĩ cấp trên cố tình gây khó dễ.

Cuối cùng, Minh ở nhà, ban ngày ngủ, ban đêm chơi game và sống phụ thuộc vào bố mẹ. Mỗi khi mẹ nhắc nhở, cậu lại nói:

“Con chẳng biết làm gì cả. Tại ngày trước mẹ không cho con làm việc gì!”

Câu nói ấy nghe thật khó chịu. Nhưng suy nghĩ kỹ hơn, người lớn cũng cần tự hỏi: Vì sao một đứa trẻ khỏe mạnh lại lớn lên mà không biết chăm sóc chính mình?

Nếu từ nhỏ trẻ chưa từng được phép vấp ngã, không phải chịu hậu quả và cũng chưa bao giờ tự giải quyết việc của mình, con rất khó hình thành khả năng tự lập khi trưởng thành.

2. Người mẹ can thiệp quá sâu vào cuộc đời con

Nhà thơ Kahlil Gibran từng viết: “Con cái của bạn không phải là con cái của bạn. Chúng là những người con của khát vọng sống muốn tiếp nối chính mình”.

Dù còn nhỏ, mỗi đứa trẻ vẫn là một cá thể độc lập, có suy nghĩ và con đường riêng. Cha mẹ có thể định hướng nhưng không thể thay con sống cả cuộc đời.

Một đồng nghiệp của tôi tên Nam, năm nay 30 tuổi, vừa chia tay bạn gái sau hơn nửa năm hẹn hò. Nguyên nhân là mẹ anh không đồng ý vì cô gái quê ở xa. Bà lo rằng sau khi kết hôn, chuyện về quê nội hay quê ngoại mỗi dịp lễ Tết sẽ rất phiền phức.

Nghe lời mẹ, Nam quyết định chấm dứt mối quan hệ.

Đây đã là lần thứ ba anh chia tay vì gia đình phản đối. Người bạn gái đầu tiên bị mẹ chê thấp. Người thứ hai lại bị nhận xét là có công việc thiếu ổn định.

Mỗi lần Nam lên tiếng bảo vệ lựa chọn của mình, mẹ anh đều rơi nước mắt và nói:

“Mẹ là mẹ con, chẳng lẽ mẹ lại làm hại con sao?”

Cuối cùng, anh chỉ biết nhượng bộ.

Trong giáo dục có khái niệm “nuôi dạy xâm lấn”, chỉ việc cha mẹ can thiệp quá sâu, muốn kiểm soát gần như mọi quyết định của con.

Người mẹ có thể tin rằng mình làm tất cả vì yêu con. Nhưng tình yêu thiếu ranh giới dễ trở thành một sợi dây trói buộc. Khi đã quen được mẹ quyết định thay, đứa trẻ sẽ ngày càng khó tự lựa chọn.

Đến một ngày cha mẹ không còn đủ sức dẫn đường, con có thể hoang mang vì không biết mình thực sự muốn gì và nên đi về đâu.

3. Người mẹ thường xuyên than phiền và phát tán cảm xúc tiêu cực

Có câu nói rằng: Điều quý giá nhất trong một gia đình là người mẹ có cảm xúc ổn định.

Cách diễn đạt này có thể chưa bao quát hết trách nhiệm của mọi thành viên, nhưng nó nhắc chúng ta rằng tâm trạng của người lớn ảnh hưởng rất rõ đến bầu không khí trong nhà.

Khi còn nhỏ, đối diện nhà tôi có một người phụ nữ mà mọi người thường gọi là cô Lan. Cô sống tình cảm, hay cho trẻ con hàng xóm bánh kẹo nhưng lại có thói quen than phiền.

Ngày nào cô cũng kể rằng chồng kiếm ít tiền, mẹ chồng thiên vị, giá thực phẩm tăng hoặc thời tiết quá khó chịu. Mỗi lần đi học về ngang qua cửa, tôi thường nghe tiếng cô thở dài xen lẫn những lời trách móc.

Con gái cô tên Hương, học cùng lớp với tôi. Hương học khá nhưng rất ít nói, giọng lúc nào cũng nhỏ và thường có vẻ căng thẳng.

Sau này, Hương thi đỗ một trường đại học ở tỉnh bên. Gia đình cũng chuyển đến sống gần cô. Tốt nghiệp xong, Hương ở lại đó làm việc nhưng hiếm khi về nhà.

Một lần trò chuyện, cô nói với tôi:

“Từ nhỏ mình đã sợ về nhà. Cứ bước qua cửa là cảm thấy khó thở. Mẹ không đánh mắng mình, nhưng những tiếng thở dài và lời than vãn mỗi ngày còn khiến mình mệt mỏi hơn.”

Than phiền không tạo ra vết thương nhìn thấy được như đòn roi, nhưng lại giống khói thuốc thụ động. Khi phải tiếp xúc mỗi ngày, trẻ có thể vô thức hấp thụ sự bi quan, bất an và cảm giác cuộc sống luôn nặng nề.

Cha mẹ hãy thử lùi lại một bước

Khi trở thành mẹ, chúng ta rất dễ rơi vào một suy nghĩ: Mình làm thêm một chút thì con sẽ bớt khổ; mình lo xa hơn một chút thì con sẽ có tương lai thuận lợi hơn.

Nhưng nuôi dạy một đứa trẻ đôi khi cần người lớn biết lùi lại.

Nếu con quên chuẩn bị đồ dùng học tập, hãy để con một lần đối diện với hậu quả phù hợp. Cuối tuần cả nhà đi đâu, có thể cho con lựa chọn và trình bày lý do. Khi con mâu thuẫn với bạn, hãy lắng nghe suy nghĩ của con trước khi vội vàng đứng ra giải quyết.

Kiên trì một thời gian, cha mẹ có thể nhận ra rằng nhiều việc không phải trẻ không làm được, mà vì người lớn thường đưa tay giúp quá nhanh.

Trước đây, tôi cũng từng như vậy. Con vừa chậm một chút là tôi thúc giục; thấy con làm chưa tốt, tôi lập tức giành lấy để làm hộ.

Một hôm, tôi cố gắng kiềm chế và để con tự quét nhà. Con loay hoay rất lâu mới dọn sạch được sàn, rồi vui vẻ chạy đến khoe:

“Mẹ ơi, con biết quét nhà rồi!”

Lúc ấy, tôi mới hiểu rằng mỗi lần mình làm thay là một lần con mất đi cơ hội được tự hào nói: “Con làm được rồi”.

Vì thế, đôi khi mẹ nên cho phép mình “lười” hơn một chút.

Đừng ôm hết việc nhà. Phần việc phù hợp với trẻ hãy để trẻ thực hiện, trách nhiệm của bố nên để bố gánh vác. Khi mệt, mẹ cũng có quyền nghỉ ngơi.

Điều đó không phải là thiếu trách nhiệm. Ngược lại, cha mẹ đang giúp con hiểu rằng mỗi thành viên đều có giới hạn, có nghĩa vụ và phải chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình.

Điều trẻ thực sự cần là một người mẹ sẵn sàng đồng hành nhưng cũng đủ bình tĩnh để con tự bước đi.

Khi người lớn bớt kiểm soát và làm thay, trẻ mới có cơ hội trưởng thành nhanh hơn.

Lời kết

Thành công của một người mẹ không nằm ở việc khiến con mãi mãi lệ thuộc vào mình, mà là giúp con có thể sống tốt ngay cả khi không có ai bên cạnh chăm sóc.

Thay vì cõng con đi hết mọi con đường, hãy dạy con biết quan sát, lựa chọn và tự chịu trách nhiệm cho từng bước chân.

Mẹ không cần trở thành người “toàn năng”. Con cũng không cần được phục vụ trong mọi việc. Yêu thương đúng cách là trao cho trẻ cơ hội thử sức, mắc lỗi, sửa sai và nhận ra rằng chính mình có khả năng làm được.

Nguồn: Sohu