Lý giải hiện tượng hiếm gặp thời siêu El Nino khiến Thái Lan ngập lụt kéo dài

Lượng mưa tích lũy hơn 300 mm tại Bangkok trong hai ngày 25-26/9/2026 khiến nhiều tuyến đường chính bị ngập, dù không có lượng nước đáng kể từ thượng nguồn đổ vào thành phố.

Phó giáo sư, tiến sĩ Thon Thamrongnawasawat, chuyên gia về biển và môi trường tại Khoa Thủy sản, Đại học Kasetsart, mô tả hiện tượng vừa qua ở Thái Lan là một đợt mưa kéo dài hoặc mưa “cố định tại chỗ”, trong đó các hệ thống mây mang mưa liên tục đi qua cùng một khu vực trong hơn 30 giờ.

Ông cho rằng cường độ mưa là kết quả của sự kết hợp giữa điều kiện Siêu El Nino và nhiệt độ toàn cầu gia tăng, khiến khí quyển có khả năng chứa nhiều hơi ẩm hơn. Theo ông Thon, cứ mỗi khi nhiệt độ tăng 1°C, khí quyển có thể chứa thêm khoảng 7% hơi nước, làm tăng khả năng xuất hiện những trận mưa lớn.

Tình hình còn nghiêm trọng hơn do gió mùa trên khu vực phía trong Vịnh Thái Lan có tốc độ hơn 40 km/giờ, tạo ra những con sóng cao hơn một mét và góp phần làm mực nước biển dâng cao, hạn chế khả năng xả nước ngập của Bangkok.

Ông nói thêm rằng công tác hỗ trợ sau thiên tai cũng có thể bị chậm trễ do những ràng buộc về pháp lý và hành chính.

“Trong thời đại nóng lên toàn cầu, không thể tiếp tục dùng từ ‘bất ngờ’, bởi điều đó đồng nghĩa với việc dùng quá khứ để dự đoán một tương lai không còn giống quá khứ nữa”, ông Thon nói. Ông cho rằng các cơ quan chức năng cần chuẩn bị trước cho kịch bản tồi tệ nhất có khả năng xảy ra, ngay cả khi dự báo cuối cùng có thể nghiêm trọng hơn thực tế.

Trong khi đó, theo Viện Môi trường Thái Lan (TEI), hiện tượng xảy ra là “Rain Bomb” - mưa cực đoan với lượng nước rất lớn trút xuống trong thời gian ngắn, ngày càng khó dự đoán do biến đổi khí hậu. Hiện tượng này có thể gây lũ quét, sạt lở và ngập đô thị nghiêm trọng, với lượng mưa có thể đạt 200-400 mm chỉ trong vài giờ. Hiện tượng này còn được ví như “sóng thần từ trên trời”.

Phó giáo sư, tiến sĩ Seree Supratid, Giám đốc Trung tâm Biến đổi khí hậu và Thiên tai thuộc Đại học Rangsit và là chuyên gia từng tham gia các công việc liên quan đến Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC), cho rằng tình trạng ngập lụt cũng đặt ra câu hỏi về chiến lược thoát nước hiện nay của Bangkok.

Ông Seree cũng cảnh báo rằng lượng mưa tích lũy lớn vẫn là mối lo ngại tại khu vực miền Tây và miền Đông Thái Lan. Hai học giả đề xuất Bangkok tăng cường cảnh báo sớm, quy hoạch thoát nước theo điều kiện đô thị-biển và chủ động chuẩn bị cho các kịch bản thiên tai xấu nhất để ứng phó tốt hơn với mưa cực đoan.

Chính quyền Đô thị Bangkok (BMA) đang chuyển dần sang mô hình quản lý nước dựa trên dữ liệu, sử dụng một trung tâm chỉ huy để thu thập thông tin từ các camera giám sát và hệ thống đo từ xa (telemetry), sau đó điều phối các đội tới những khu vực có vấn đề.

Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được sử dụng kết hợp với radar thời tiết băng tần C và X để phân tích quá trình hình thành và di chuyển của các đám mây mưa.

Theo thông tin được cung cấp, hệ thống có thể dự báo lượng mưa trước tối đa ba giờ, với độ chính xác khoảng 80-85%, cho phép các quan chức hạ mực nước trong kênh và bố trí máy móc trước khi mưa lớn xuất hiện.