Lời khuyên đến những gia đình đun nước uống bằng bếp gas mỗi ngày

Đun nước sôi để nguội uống hằng ngày là thói quen sinh hoạt lâu đời của đa số gia đình Việt. Nhiều người cho rằng việc bật bếp gas đun một ấm nước lớn vừa đơn giản, vừa tận dụng được ngọn lửa nhiệt độ cao để diệt sạch vi khuẩn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa, việc duy trì thói quen đun nước uống bằng bếp gas hằng ngày lại tồn tại nhiều bất cập. 

Những thao tác sai lầm cùng sự tác động của nhiệt lượng không kiểm soát từ bếp gas có thể làm biến tính nguồn nước, biến nước uống sạch thành nơi tích tụ độc tố âm thầm phá hủy sức khỏe của cả gia đình.

1. Để nước sôi sùng sục quá lâu trên bếp gas

Khác với ấm siêu tốc có rơ-le tự động ngắt ngay khi nước đạt 100 độ C, việc đun nước bằng bếp gas hoàn toàn phụ thuộc vào sự quan sát của con người. Rất nhiều người có thói quen để ấm nước sôi sùng sục trên bếp gas suốt nhiều phút, hoặc bận việc khác dẫn đến quên tắt bếp.

Khi nước bị đun sôi kéo dài trên ngọn lửa gas, lượng nước tinh khiết bốc hơi rất nhanh dưới dạng hơi nước. Trong khi đó, các tạp chất, khoáng chất hòa tan và nitrit lại không thể bay hơi mà bị giữ lại, khiến nồng độ của chúng trong phần nước còn lại tăng cao đột ngột. Khi đi vào dạ dày qua đường uống, nitrit tích tụ sẽ phản ứng với các amin từ thực phẩm để tạo thành nitrosamine.

Theo phân loại từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), nitrosamine là hợp chất gây ung thư nhóm 2A, có khả năng kích hoạt các tổn thương gen và gia tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư dạ dày.

2. Mở nắp ấm hoặc dùng nồi không đậy kín để đun nước

Nhiều gia đình khi đun nước bằng bếp gas thường sử dụng các loại nồi lớn hoặc ấm đun mở nắp với suy nghĩ giúp nước nhanh sôi hơn. Thế nhưng, quá trình đốt cháy khí gas trên bếp sinh ra các sản phẩm phụ độc hại như nitơ đi-ô-xít (NO2), bụi mịn và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi.

Khi ngọn lửa gas cháy bao quanh thân ấm, luồng khí nóng bốc lên mang theo các hạt bụi mịn và sản phẩm khí đốt. Nếu nắp ấm không được đóng chặt, các phân tử khí độc hại này dễ dàng ngưng tụ và hòa tan trực tiếp vào bề mặt nước uống. Việc tiêu thụ nguồn nước bị nhiễm chéo khí đốt hằng ngày sẽ kích thích các phản ứng viêm mãn tính trong cơ thể và gây ảnh hưởng xấu đến hệ hô hấp.

Tốt nhất hãy dùng loại ấm/siêu đun nước chuyên dụng, đóng kín nắp vẫn sẽ có các lỗ thoát hơi nhỏ, an toàn hơn.

3. Đun đi đun lại phần nước cũ còn thừa từ hôm trước

Tận dụng phần nước cũ còn sót lại trong ấm, châm thêm nước mới rồi bật bếp gas đun lại là thói quen cực kỳ phổ biến nhằm tiết kiệm thời gian. Việc đun đi đun lại nhiều lần trên bếp gas làm quá trình bốc hơi diễn ra liên tục, khiến các ion canxi và magie kết tủa mạnh thành lớp cặn vôi rắn dưới đáy ấm.

Khi đun lặp lại, các hạt cặn mịn chứa kim loại nặng bị bóc tách và hòa ngược vào nước uống. Tiêu thụ nguồn nước cô đặc cặn bẩn này suốt thời gian dài sẽ gây áp lực cực lớn lên hệ tiết niệu, làm gia tăng nguy cơ sỏi thận và suy giảm chức năng lọc của gan. Tốt nhất là hãy thay đổi thói quen này càng sớm càng tốt nhé!

4. Dùng ấm kim loại cũ kỹ, bám cặn dày đun trực tiếp trên ngọn lửa lớn

Để đun nước trên bếp gas, các gia đình bắt buộc phải dùng các loại ấm làm bằng kim loại như nhôm, inox hoặc đồng. Ngọn lửa bếp gas tập trung nhiệt lượng rất cao vào đáy ấm, khiến bề mặt kim loại phải chịu sự giãn nở nhiệt liên tục và nhanh chóng bị ăn mòn.

Đối với các loại ấm đun đã qua sử dụng nhiều năm, bong tróc lớp bảo vệ hoặc làm từ kim loại kém chất lượng, nhiệt độ cao trực tiếp từ bếp gas sẽ đẩy nhanh quá trình thôi nhiễm kim loại nặng. Chì, cadmium hay nhôm từ thành ấm sẽ bị bào mòn và hòa tan trực tiếp vào nước uống. Các kim loại nặng này khi đi vào cơ thể sẽ tích tụ lâu dài tại mô gan, thận và hệ thần kinh, gây ra tình trạng nhiễm độc mãn tính rất nguy hiểm.

5. Đóng kín cửa nhà bếp trong suốt quá trình đun nước

Nhiều người có thói quen đóng chặt toàn bộ cửa sổ và không bật máy hút mùi khi đun nước hay nấu nướng bằng bếp gas. Đây là thói quen tai hại!

Trong nguồn nước máy thường chứa một lượng nhỏ hợp chất chloroform sinh ra từ quá trình khử trùng bằng clo. Khi đun sôi, chloroform sẽ tách khỏi nước và bay hơi ra ngoài.

Nếu đun nước trên bếp gas trong không gian kín, lượng chloroform bay lên không thể thoát đi mà sẽ ngưng tụ đọng lại trên nắp ấm rồi nhỏ ngược trở lại vào lòng nước. Hành vi này tạo nên vòng tuần hoàn độc tố kín, khiến nồng độ chất hóa học gây hại trong nước đun sôi bị cô đặc lại, gây tác động xấu đến chức năng giải độc của gan và thận.

Lời khuyên giúp đun nước uống an toàn cho gia đình

Để loại bỏ các nguy cơ gây hại sức khỏe, bạn nên áp dụng ngay những thay đổi đơn giản sau khi vẫn muốn đun nước uống bằng bếp gas nhé:

- Tắt bếp ngay khi nước vừa sôi trào: Cần chú ý canh chừng để tắt bếp gas ngay khi nước đạt độ sôi 100 độ C, tuyệt đối không để nước sôi kéo dài quá 1 phút.

- Đậy kín nắp ấm và bật quạt thông gió: Luôn đậy kín nắp ấm trong suốt quá trình đun và mở cửa sổ phòng bếp để khí độc thoát ra ngoài.

- Đổ bỏ hoàn toàn nước thừa: Luôn dùng nước tươi mới cho mỗi lần đun, không châm thêm nước vào phần nước cũ để đun lại. Tốt nhất chỉ uống nước đun trong ngày, không để qua đêm.

- Không uống phần nước cặn ở đáy ấm: Rót nước ra bình nên chừa lại khoảng 2cm nước ở đáy ấm vì đây là nơi tập trung nồng độ cặn kim loại cao nhất.

- Chọn và vệ sinh ấm đun: Ưu tiên sử dụng ấm siêu tốc chuẩn inox 304 và thường xuyên cọ rửa ấm đúng cách, thay mới ngay khi có dấu hiệu xước nhiều, bong tróc, han gỉ, ố màu...