Loài vật nhỏ nhất hành tinh

Hầu hết những người yêu động vật đều biết rằng cá voi xanh (Balaenoptera musculus) là loài động vật lớn nhất, nhưng ít người biết đến những cư dân nhỏ bé nhất trên hành tinh của chúng ta. Vậy, loài động vật nhỏ nhất là gì?

Luôn có khả năng các loài chưa được phát hiện sẽ xuất hiện, nhưng khó có thể tưởng tượng động vật nào nhỏ hơn myxozoan, một nhóm động vật không xương sống siêu nhỏ có họ hàng với sứa.

Beth Okamura, giáo sư tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở London, tin rằng myxozoan là loài động vật nhỏ nhất trên Trái đất vì nhiều loài myxozoan chỉ có một tế bào duy nhất khi trưởng thành.

"Tất cả chúng ta đều trải qua những giai đoạn nhỏ bé trong vòng đời của mình, nhưng khi trưởng thành, chúng ta là những động vật đa bào phức tạp," Okamura nói. "Nhưng điều đó không đúng với Myxozoa. Khi trưởng thành, chúng vẫn chỉ là những tế bào đơn lẻ."

Ký sinh trùng Myxozoa khi trưởng thành có thể nhỏ đến 0,02 milimét (20 micromét). Để dễ hình dung, theo Đại học Hawaii, kích thước này nhỏ hơn tới 100 lần so với một hạt cát.

Phân ngành Myxozoa đã tiến hóa một hình thái đơn giản phù hợp với vòng đời ký sinh của chúng. Hầu hết các loài Myxozoa đều tạo ra bào tử lây nhiễm trong nước. Các tế bào từ những bào tử này xâm nhập và phát triển bên trong cả vật chủ có xương sống, chẳng hạn như cá, và vật chủ không xương sống, như giun đốt, Okamura giải thích.

Ví dụ, một số loài myxozoan lây nhiễm vào túi mật của cá Amazon và "phát triển" thành những sinh vật giống giun, tương tự như giun tròn đa bào nhưng có cơ thể đơn bào.

Mặc dù một số loài myxozoa gây bệnh cho vật chủ, nhưng nhiều loài khác lại vô hại. Tính chất vô hại này, cùng với kích thước nhỏ bé, khiến các nhà khoa học thường bỏ qua những sinh vật tí hon này. Tuy nhiên, có hàng ngàn loài myxozoa sống trên khắp thế giới. "Càng tìm hiểu, càng phát hiện ra nhiều loài khác", Okamura nói.

Mặc dù Myxozoa có thể là loài động vật nhỏ nhất nói chung, nhưng một vài loài khác cũng xứng đáng được nhắc đến vì là loài nhỏ nhất trong nhóm tiến hóa của chúng. Ví dụ, danh hiệu động vật có vú nhỏ nhất được chia sẻ giữa chuột chù Etruscan (Suncus etruscus) và dơi ong (Craseonycteris thonglongyai), theo một nghiên cứu năm 2012 được công bố trên tạp chí Mammal Review.

Trang web Animal Diversity Web của Đại học Michigan cho rằng dơi ong là loài ngắn hơn trong hai loài, với chiều dài từ 2,9 đến 3,3 cm, trong khi chuột chù có thể dài tới 5 cm. Tuy nhiên, dơi ong cũng có sải cánh khoảng 15 cm, nên chúng rộng hơn đáng kể so với chuột chù khi bay.

Loài động vật có xương sống nhỏ nhất là loài ếch tí hon, một số loài thậm chí còn dài chưa đến 2,5 cm. Trong một nghiên cứu được công bố vào tháng 2 năm 2024 trên tạp chí Zoologica Scripta, Mirco Solé, giáo sư động vật học tại Đại học Bang Santa Cruz ở Brazil đã vinh danh loài ếch có tên Brachycephalus pulex là loài động vật có xương sống nhỏ nhất được biết đến.

Solé và các đồng nghiệp của ông phát hiện ra rằng những con cái trưởng thành của loài B. pulex chỉ dài trung bình 0,32 inch (8,15 mm), trong khi con đực thậm chí còn ngắn hơn, chỉ 0,28 inch (7,1 mm), nhỏ đến mức có thể nằm gọn trên móng tay người.

Loài động vật nhỏ bé này chỉ được tìm thấy trên hai ngọn núi ở bang Bahia phía đông Brazil. B. pulex sống trong lớp lá mục gần sông và chủ yếu ăn ve. "Hầu hết các loài động vật không ăn ve vì chúng quá nhỏ", Solé nói.

Mặc dù B. pulex hiện là loài động vật có xương sống nhỏ nhất mà các nhà nghiên cứu đã tìm thấy, Solé lưu ý rằng có thể vẫn còn một loài ếch nhỏ hơn nữa ngoài kia.

"Chúng ta vẫn còn rất xa mới biết được hết những sinh vật nào đang sống trên hành tinh này," ông nói.

Nguồn: Live Science