Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam yêu cầu các nhà làm phim tôn trọng lịch sử

Thời gian qua, nhiều tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ lịch sử triều Nguyễn lần lượt được giới thiệu tới công chúng đã thu hút nhiều sự quan tâm, đồi thời kéo theo không ít cuộc tranh luận về cách xây dựng nhân vật và mức độ hư cấu trong nội dung. Trong số đó, dự án Hoàng Hậu Cuối Cùng là cái tên nhận được nhiều sự quan tâm thời gian gần đây.

Sau nhiều ngày liên tiếp xuất hiện các tranh luận xoay quanh tác phẩm này, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam đã ban hành Thông cáo đặc biệt gửi tới các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, điện ảnh, các cơ quan báo chí cùng đông đảo công chúng. Thông cáo nhấn mạnh yêu cầu và đề nghị các đơn vị sáng tạo nghệ thuật tôn trọng sự thật lịch sử khi xây dựng các tác phẩm lấy cảm hứng từ triều Nguyễn, đồng thời đưa ra nhiều kiến nghị nhằm hạn chế nguy cơ công chúng hiểu sai về các nhân vật lịch sử có thật.

Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam lên tiếng bằng thông cáo đặc biệt

Theo nội dung thông cáo số 05/TB-HĐNPT ban hành ngày 18/7, ông Nguyễn Phước Bửu Nam, Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam cho biết thời gian qua đã ghi nhận một số tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ lịch sử triều Nguyễn có các chi tiết hư cấu liên quan đến Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung.

Hội đồng cho rằng, việc sáng tạo nghệ thuật là quyền của các nhà làm phim. Tuy nhiên, quá trình hư cấu cần được cân nhắc trên cơ sở tôn trọng bối cảnh lịch sử, tránh áp đặt các quan niệm, chuẩn mực đạo đức hay giá trị xã hội của thế kỷ XXI lên những nhân vật từng sống trong một giai đoạn lịch sử hoàn toàn khác. Theo thông cáo, việc diễn giải thiếu căn cứ hoặc không phù hợp với bối cảnh lịch sử có thể khiến công chúng, đặc biệt là những người không có điều kiện tiếp cận các nguồn tư liệu gốc, hình thành nhận thức chưa chính xác về các nhân vật và sự kiện có thật.

Đối với việc xây dựng hình tượng các nhân vật lịch sử, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam đề nghị các nhà sản xuất cần tham khảo đầy đủ những nguồn tư liệu đáng tin cậy như tài liệu lưu trữ, thư từ, hồi ký, nhật ký, hình ảnh và lời chứng của những người có liên quan. Thông cáo cũng nêu quan điểm rằng nếu các chi tiết hư cấu không có cơ sở lịch sử rõ ràng nhưng vẫn gắn trực tiếp với danh tính của nhân vật có thật thì có thể ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tiền nhân, đồng thời gây tổn thương đối với hậu duệ cũng như những người đang nghiên cứu, bảo tồn giá trị lịch sử triều Nguyễn.

Đề nghị minh bạch với các yếu tố hư cấu trong phim

Một trong những nội dung đáng chú ý của thông cáo là phần kiến nghị gửi tới các đơn vị sản xuất và phát hành phim. Theo đó, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam đề nghị các nhà làm phim công khai hoặc minh bạch cơ sở tư liệu đối với những chi tiết hư cấu liên quan đến Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung khi giới thiệu tác phẩm dựa trên sự kiện hoặc nhân vật lịch sử.

Bên cạnh đó, Hội đồng cũng đề nghị các đơn vị sản xuất có hình thức giải thích, chú thích hoặc đính chính rõ ràng đối với những nội dung mang tính sáng tạo nhưng có khả năng khiến công chúng hiểu nhầm là sự thật lịch sử.

Trong trường hợp tác phẩm sử dụng nhiều yếu tố hư cấu mà không thể chứng minh bằng những nguồn tư liệu lịch sử đáng tin cậy, Hội đồng đề nghị các soạn giả cân nhắc thay đổi tên nhân vật nhằm tránh gây nhầm lẫn với nhân vật lịch sử có thật, đồng thời bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật cũng như đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động nghệ thuật.

Khép lại thông cáo, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam khẳng định luôn trân trọng quyền tự do sáng tạo nghệ thuật và đánh giá cao những tác phẩm góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, Hội đồng cũng nhấn mạnh trách nhiệm gìn giữ tính trung thực của lịch sử và bảo vệ danh dự của các bậc tiền nhân trước những diễn giải thiếu căn cứ hoặc có nguy cơ gây hiểu lầm trong xã hội.

Thông cáo này còn nhận được sự tán thành của Hoàng tử Bảo Ân (con của Cựu hoàng Bảo Đại) và Hoàng tử út Patrick Edouard Nguyễn Phúc.

Động thái diễn ra trong bối cảnh Hoàng hậu cuối cùng gây nhiều tranh luận

Thông cáo được ban hành trong bối cảnh thời gian gần đây, dự án điện ảnh Hoàng hậu cuối cùng liên tục trở thành tâm điểm bàn luận trên mạng xã hội. Bộ phim của bộ đôi đạo diễn Bảo Nhân - Nam Cito lấy cảm hứng từ câu chuyện giữa Hoàng hậu Nam Phương và Cựu hoàng Bảo Đại. Ngay từ khi công bố dự án, tác phẩm đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều xoay quanh dàn diễn viên, tạo hình nhân vật, phục trang cũng như cách tiếp cận các nhân vật lịch sử.

Theo chia sẻ từ ê-kíp, Hoàng hậu cuối cùng không hướng tới việc tái hiện toàn bộ cuộc đời của Hoàng hậu Nam Phương hay các nhân vật lịch sử mà tập trung khai thác những khoảng trống cảm xúc phía sau danh vị. Đạo diễn Bảo Nhân từng cho biết bộ phim muốn kể câu chuyện về những con người phía sau vai trò vua, hoàng hậu, người cha hay người mẹ, thay vì chỉ tái hiện các sự kiện lịch sử.

" Hoàng hậu Nam Phương không chỉ là một Hoàng hậu, mà còn là một người vợ, một người mẹ, một người phụ nữ phải gìn giữ gia đình trong một vị trí có quá nhiều áp lực. Bộ phim không muốn biến bà thành một biểu tượng quyền lực hay thời trang đơn thuần, mà muốn đi gần hơn vào nội tâm của một người phụ nữ sống giữa bổn phận, tình yêu, danh phận và nỗi cô đơn.

Chúng tôi không thể hiện bà như biểu tượng quyền lực, thời trang hoặc nữ quyền theo kiểu hiện đại hóa quá mức; không nói theo hướng “tranh giành chồng”, “cao tay với tiểu tam”; không mô tả bà như người chống đối triều đình, hoàng tộc hoặc truyền thống " - phía NSX cho biết.

Nhìn chung, thông cáo của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam không chỉ đề cập đến một dự án cụ thể mà hướng tới các tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn nói chung. Văn bản nhấn mạnh mong muốn các cơ quan quản lý, giới nghiên cứu, đơn vị sáng tạo nghệ thuật, báo chí và công chúng cùng đồng hành trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc trên tinh thần khách quan, khoa học và tôn trọng sự thật lịch sử.