Dân mạng kể những pha tiết kiệm "đi vào lòng đất": Tiếc vài chục nghìn xong tốn hơn 7 triệu

Có những khoản chi tưởng như tiết kiệm nhưng cuối cùng lại khiến ví tiền hao hụt nhiều hơn. Không ít người trẻ Trung Quốc đã chia sẻ trên MXH những câu chuyện dở khóc dở cười khi cố gắng thắt chặt chi tiêu: Từ chối mua món đồ cần thiết vì thấy đắt, nhưng cuối cùng lại phải chi nhiều gấp đôi gấp ba.

Chỉ mua đồ rẻ là một cái bẫy!

Một bài đăng được tài khoản Wangyinshaonv Sisi chia sẻ trên Xiaohongshu, đã nhận được sự chú ý khi nói về cảm giác “càng tiết kiệm càng tiêu nhiều tiền”. Người này cho biết bản thân luôn tính toán kỹ từng khoản chi, nhưng đến cuối tháng nhìn lại hóa đơn mới nhận ra số tiền đã tiêu vượt xa dự tính. Những món đồ giá 1.000 NDT (khoảng 3,7 triệu đồng) thì không nỡ mua, nhưng các món đồ nhỏ giá 9,9 NDT (khoảng 36.600 đồng) lại được mua liên tục. Kết quả là những món đồ lặt vặt tích tụ thành một khoản chi đáng kể.

Một tài khoản khác là Despx cũng chia sẻ trên Weibo trải nghiệm tương tự khi đi siêu thị. Người này cho biết mỗi lần mua sắm đều có cảm giác chỉ chọn vài món giá rẻ, chẳng hạn 3,68 NDT (khoảng 13.600 đồng), 2,58 NDT (khoảng 9.500 đồng), 5,99 NDT (khoảng 22.200 đồng) hay 9,99 NDT (khoảng 37.000 đồng). Tuy nhiên, khi cộng lại, tổng hóa đơn lên tới 468,8 NDT (khoảng 1,73 triệu đồng). Những khoản tiền nhỏ khiến người mua ít có cảm giác đang tiêu nhiều, nhưng cộng dồn lại vẫn tạo thành gánh nặng đáng kể.

Tiết kiệm theo kiểu “gậy ông đập lưng ông”

Không chỉ mua sắm, nhiều người còn nhận ra việc tiết kiệm sai cách có thể khiến bản thân phải trả giá đắt hơn. Một cư dân mạng cho biết mình không muốn bỏ ra hơn 20 NDT (khoảng 74.000 đồng) để mua một chiếc ốp điện thoại. Thế nhưng, sau khi điện thoại bị rơi vỡ màn hình, người này phải chi tới 2.000 NDT (khoảng 7,4 triệu đồng) để sửa chữa. Khoản tiền cố gắng tiết kiệm ban đầu trở nên quá nhỏ so với chi phí phát sinh sau đó.

Một trường hợp khác cũng khiến nhiều người đồng cảm là từ chối bật điều hòa, chỉ sử dụng quạt cả ngày để giảm tiền điện. Tuy nhiên, người này sau đó bị sốt, phải nhập viện và tốn 1.500 NDT (khoảng 5,55 triệu đồng). Việc cố gắng cắt giảm một khoản chi sinh hoạt tưởng như hợp lý cuối cùng lại dẫn đến chi phí lớn hơn nhiều.

Cũng có người không muốn đặt đồ ăn bên ngoài vì thấy một suất ăn giao tận nhà giá hơn 20 NDT (khoảng 74.000 đồng) là quá đắt. Thay vào đó, họ quyết định tự mua nguyên liệu và nấu ăn. Tuy nhiên, sau khi tính toán tiền thực phẩm, gia vị và những thứ cần thiết, một bữa ăn tự nấu tiêu tốn hơn 70 NDT (khoảng 259.000 đồng), trong khi thành phẩm lại không ngon như mong đợi. Tính ra, phương án được lựa chọn để tiết kiệm lại khiến người này tốn tiền gấp nhiều lần.

Những câu chuyện trên cho thấy không phải khoản chi nào ít tiền cũng đồng nghĩa với tiết kiệm. Đôi khi, việc quá tập trung cắt giảm một khoản nhỏ khiến mọi người bỏ qua giá trị sử dụng lâu dài hoặc những chi phí có thể phát sinh trong tương lai.

Vì sao chúng ta mắc bẫy tiết kiệm không hiệu quả?

Theo các nhà kinh tế học, hiện tượng này có thể được lý giải bằng hai khái niệm tâm lý trong hành vi tiêu dùng.

Thứ nhất là Mental Accounting (kế toán nhận thức). Nhà kinh tế học Richard Thaler cho rằng con người thường tự chia tiền thành những nhóm riêng biệt trong suy nghĩ, chẳng hạn tiền ăn uống, tiền mua sắm, tiền giải trí hay tiền tiết kiệm. Mỗi nhóm có một quy tắc chi tiêu khác nhau và mọi người thường không linh hoạt chuyển đổi giữa chúng.

Chẳng hạn, một người có thể cảm thấy không đáng để bỏ ra 1.000 NDT (khoảng 3,8 triệu) mua một bộ quần áo, nhưng lại sẵn sàng mua hàng chục món đồ nhỏ giá rẻ vì cho rằng chúng không ảnh hưởng nhiều đến ngân sách. Trên thực tế, dù thuộc nhóm chi tiêu nào, tất cả đều được trừ vào cùng một khoản tiền trong túi. Việc phân chia ngân sách quá cứng nhắc đôi khi khiến người tiêu dùng không nhìn thấy bức tranh tài chính tổng thể.

Thứ hai là Pain of Paying (Nỗi đau của việc phải chi tiền). Đây là cảm giác khó chịu mà con người trải qua khi phải trả tiền cho một món hàng hoặc dịch vụ. Mức độ cảm nhận này chịu ảnh hưởng bởi cách thức thanh toán. Khi sử dụng tiền mặt, người mua dễ nhận thấy số tiền thực tế đang rời khỏi ví, trong khi thanh toán bằng thẻ hoặc điện thoại có thể khiến cảm giác mất tiền trở nên ít rõ ràng hơn.

Điều này cũng lý giải vì sao một số người cân nhắc rất kỹ khi mua món đồ giá vài chục NDT nhưng lại dễ dàng quyết định những giao dịch lớn thông qua hình thức trả góp. Chẳng hạn, khoản mua sắm 20.000 NDT (khoảng 74 triệu đồng) có thể được chia thành những khoản thanh toán hàng tháng khoảng 833 NDT (khoảng 3,08 triệu đồng). Khi chỉ nhìn vào số tiền phải trả mỗi tháng, người mua dễ cảm thấy quyết định này nhẹ nhàng hơn so với việc phải thanh toán toàn bộ ngay lập tức.

Từ những chia sẻ trên, có thể thấy tiết kiệm không đơn thuần là tìm cách chi ít tiền nhất cho từng món đồ. Một khoản chi hợp lý cần được đánh giá dựa trên nhu cầu thực tế, giá trị sử dụng và những chi phí có thể phát sinh. Nếu chỉ chăm chăm né tránh các khoản tiền nhỏ mà không tính đến tổng chi phí về sau, nỗ lực tiết kiệm đôi khi lại trở thành nguyên nhân khiến tài chính cá nhân thêm áp lực.

(Nguồn: Sina Finance)