Cứ ngỡ thế giới sẽ háo hức xem tàu Artemis 2 đến Mặt Trăng, hóa ra tất cả chỉ quan tâm đến "cái toilet hỏng"?

Trong khi bộ tứ phi hành gia của sứ mệnh Artemis 2 đang tiến gần hơn tới cột mốc lịch sử — chuyến bay ngang qua Mặt Trăng đầu tiên của con người sau hơn 53 năm — thì một "ngôi sao" kỳ lạ đã nổi lên ngay trên con tàu Orion. Đó không phải là một phi hành gia bằng xương bằng thịt, mà chính là hệ thống nhà vệ sinh vũ trụ.

Chiếc toilet trên tàu Orion đã trở thành chủ đề nóng trong mọi cuộc thảo luận về Artemis 2 ngay từ ngày đầu tiên của sứ mệnh. Khi đó, chức năng xử lý nước tiểu của hệ thống này đột ngột ngừng hoạt động, buộc chuyên gia thực hiện sứ mệnh Christina Koch phải ra tay sửa chữa dưới sự hướng dẫn từ Trung tâm Điều hành.

"Tôi rất tự hào khi được gọi mình là thợ sửa ống nước vũ trụ," Koch chia sẻ với các phóng viên trong một cuộc phỏng vấn video trực tiếp vào thứ Sáu (3/4). "Tôi vẫn hay nói rằng đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu. Vì vậy, tất cả chúng tôi đều thở phào nhẹ nhõm khi nó hoạt động bình thường trở lại."

Mùi khét lạ và những rắc rối phát sinh

Thế nhưng, mọi chuyện vẫn chưa thực sự ổn thỏa, hoặc ít nhất là chưa đạt 100% phong độ. Trong những ngày tiếp theo, các phi hành gia báo cáo về một "mùi khét lạ" bốc ra từ khoang vệ sinh của tàu Orion — một căn phòng nhỏ có kích thước tương đương với nhà vệ sinh trên các dòng máy bay phản lực cỡ nhỏ. Phi hành đoàn mô tả mùi này giống như khi ta bật một chiếc lò sưởi điện sau một thời gian dài không sử dụng.

Bà Debbie Korth, Phó giám đốc chương trình tàu vũ trụ Orion, cho biết vào thứ Bảy (4/4) rằng trong khi các kỹ sư đang nỗ lực xác định nguồn gốc của mùi lạ, Trung tâm Điều hành vẫn chưa quá lo ngại về vấn đề này.

"Chúng tôi hiện vẫn chưa biết chính xác nguyên nhân và vẫn đang tiến hành khắc phục sự cố để tìm ra nơi phát ra mùi đó," bà Korth nói.

Bà cho biết thêm, đội ngũ kỹ thuật nghi ngờ vấn đề mang tính chất cơ khí nhiều hơn — có thể là do một số loại băng keo hoặc vật liệu khác đang trong quá trình thoát khí. "Cuộc điều tra vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng tôi không nghĩ có bất kỳ điều kiện nguy hiểm nào xảy ra."

Đến cuối ngày thứ Sáu, phi hành đoàn Artemis 2 lại gặp sự cố khi cố gắng xả nước tiểu từ bình chứa của toilet ra ngoài không gian. Chiếc bình chứa này có kích thước khoảng bằng một thùng rác văn phòng nhưng chỉ mới xả được 3% tải lượng thì đã ngừng lại. Các kiểm soát viên chuyến bay nghi ngờ có hiện tượng tắc nghẽn do tích tụ băng — một điều rất dễ xảy ra trong môi trường lạnh giá của không gian.

Giải pháp "nướng nóng" giữa không gian

Để khắc phục, vào thứ Bảy, tàu Orion đã phải xoay mình, hướng vòi phun xả nước tiểu về phía Mặt Trời trong nhiều giờ đồng hồ. Quá trình "nướng nóng" (bake out) này nhằm mục đích làm tan băng, cho phép xả nước tiểu ra ngoài không gian để phi hành đoàn có thể tiếp tục sử dụng nhà vệ sinh cho nhu cầu cá nhân.

Trong thời gian chờ đợi, họ buộc phải sử dụng một thiết bị dự phòng có tên Contingency Collapsible Urinal (CCU) — thực chất là một túi chứa bằng nhựa có thể đổ ngược vào bình chứa của tàu Orion — để thu gom nước tiểu trước khi xả ra ngoài.

Bà Korth cho hay quá trình "nướng nóng" đã thành công một phần vào thứ Bảy, giúp tàu Orion làm trống được khoảng một nửa bình chứa của nhà vệ sinh. Dù vậy, phi hành đoàn vẫn chưa thể sử dụng toilet ngay lập tức. Vào cuối tối thứ Bảy, Christina Koch đã liên lạc với Trung tâm Điều hành tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA để hỏi về tình hình.

"Tôi có một câu hỏi: Khi nào thì chúng tôi có thể bắt đầu sử dụng lại nhà vệ sinh?" Koch đặt vấn đề.

"Các đội ngũ đang thảo luận về các thông số kỹ thuật và sẽ họp để đưa ra kế hoạch sớm nhất có thể," Jacki Mahaffey, người phụ trách liên lạc với tàu (CapCom) từ Trung tâm Điều hành, phản hồi và cho biết kế hoạch có thể được đưa ra trong vòng một giờ tới.

"Đã rõ. Ừm... vậy cô có thể cấp phép cho tôi dùng toilet 'tạm' một lần được không?" Koch hỏi kèm theo một điệu cười lớn (Mahaffey cho biết cô sẽ kiểm tra lại điều này).

Thiết bị dự phòng thay thế cho 11kg tã giấy

Trong khi đó tại Trái Đất, phi hành gia NASA Don Pettit đã chia sẻ những hình ảnh về thiết bị vệ sinh dự phòng (CCU). Đây là các hộp nhựa hình trụ có một đầu hở để đi vệ sinh và nắp đậy kín, phần đáy có cổng xả để đổ vào bình chứa. Mỗi phi hành gia trên Artemis 2 được trang bị hai thiết bị như vậy.

"Khi bạn đang ở trong không gian cislunar (vùng không gian giữa Trái Đất và Mặt Trăng) với một chiếc toilet hỏng, bạn cần các phương án dự phòng. Thiết bị CCU này thay thế cho nhu cầu sử dụng khoảng hơn 11 kg tã giấy," Pettit viết trên mạng xã hội.

Được biết, toilet trên tàu Orion là phiên bản nhỏ gọn hơn của loại đang được sử dụng trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Nó nằm gọn trong một khoang vệ sinh nhỏ dưới sàn tàu. Theo báo cáo của Space.com vào năm 2020, chi phí để phát triển hệ thống nhà vệ sinh này lên tới 23 triệu USD.

Vì sao một chiếc toilet lại nhận được sự quan tâm lớn đến vậy?

Nghe có vẻ buồn cười khi mọi người lại quá tập trung vào những hỏng hóc của hệ thống ống nước trong khi bốn phi hành gia đang thực hiện chuyến bay tới Mặt Trăng. Tuy nhiên, chiếc toilet vũ trụ đã thực sự trở thành một "ngôi sao" khi các phóng viên liên tục yêu cầu cập nhật tình hình trong các buổi họp báo hàng ngày của NASA.

Theo các quan chức NASA, điều này cũng không có gì đáng ngạc nhiên.

"Tôi nghĩ chuyện nhà vệ sinh là điều mà ai cũng có thể thấu hiểu," bà Korth giải thích về sự quan tâm đặc biệt này. "Và đây là lần đầu tiên chúng tôi đưa công nghệ này vào thực tế. Thời kỳ Apollo không hề có loại công nghệ như thế này trên tàu."

Lý lẽ của bà hoàn toàn thuyết phục: Bất cứ ai cũng có những nhu cầu sinh lý cơ bản. Và hệ thống của Orion cho phép các phi hành gia thực hiện việc đó theo cách hiện đại chưa từng có trong các chuyến du hành Mặt Trăng trước đây.

"Sự tập trung vào chiếc toilet là bản năng tự nhiên của con người, đúng không?" John Honeycutt, Chủ tịch Nhóm Quản lý Sứ mệnh Artemis 2, chia sẻ. "Mọi người đều hiểu nó quan trọng thế nào đối với chúng ta dưới mặt đất, và ở trên không gian thì việc quản lý nó còn khó khăn hơn nhiều... Thú thật, tôi cũng thấy rất tò mò về nó."

Sứ mệnh Artemis 2 của NASA đã được phóng vào ngày 1/4, đưa phi hành đoàn 4 người thực hiện hành trình 10 ngày quanh Mặt Trăng. Ngoài Christina Koch, đội ngũ còn có sự góp mặt của chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover (đều thuộc NASA) và chuyên gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada.

Theo kế hoạch, các phi hành gia sẽ tiếp cận điểm gần Mặt Trăng nhất vào thứ Hai (6/4) và quay trở lại Trái Đất, hạ cánh xuống Thái Bình Dương ngoài khơi bờ biển California vào thứ Sáu (10/4).