Câu hỏi Ai Là Triệu Phú khiến ai đi máy bay cũng giật mình: “Nước mắm hay dầu tràm mới là hàng hóa nguy hiểm?”

Trong tập phát sóng ngày 25/06/2024 của chương trình Ai Là Triệu Phú thì người chơi Phạm Thị Hương Giang đến từ Hà Nam đã nhận được một câu hỏi hóc búa ở mốc phần thưởng 10 triệu đồng. Câu hỏi yêu cầu tìm ra loại chất lỏng nào chỉ được phép vận chuyển trên máy bay dưới dạng hàng hóa nguy hiểm. Đứng trước các phương án lựa chọn có chứa cả nước mắm lẫn tinh dầu tràm thì cô đã quyết định dùng quyền trợ giúp năm mươi năm mươi và cuối cùng chương trình công bố đáp án chính xác là tinh dầu tràm.

Theo quy định vận chuyển hàng không thì bất kỳ loại chất lỏng nào có điểm chớp cháy không vượt quá 60 độ C đều bị xếp vào nhóm chất lỏng dễ cháy và đương nhiên bị coi là hàng hóa nguy hiểm. Điểm chớp cháy ở đây được hiểu đơn giản là mức nhiệt độ thấp nhất mà tại đó hơi của chất lỏng bốc lên đủ sức để tự bắt lửa ngay khi vô tình gặp phải một nguồn nhiệt hay tia lửa.

Đáng chú ý là tinh dầu tràm có điểm chớp cháy chỉ rơi vào khoảng 52 độ C tức là thấp hơn hẳn so với ngưỡng an toàn nêu trên nên nó mặc nhiên thuộc nhóm hàng nguy hiểm. Chính vì đặc tính dễ bắt lửa này mà tinh dầu tràm tuyệt đối không được mang theo trong hành lý xách tay lẫn hành lý ký gửi thông thường. Nếu hành khách bắt buộc phải vận chuyển bằng đường hàng không thì lọ tinh dầu nhỏ bé này phải tuân thủ nghiêm ngặt theo một quy trình đóng gói hàng hóa nguy hiểm riêng biệt và không được đi cùng hành khách.

Tuy nhiên không phải loại tinh dầu nào cũng bị áp dụng chung một mức phạt thẻ đỏ như vậy. Điển hình như tinh dầu quế hay tinh dầu sả hoàn toàn không nằm trong danh mục hạn chế khắt khe này nhưng hành khách vẫn phải tuân thủ các quy định chung về dung tích chất lỏng xách tay.

Ngược lại với tinh dầu thì nước mắm hoàn toàn không có khả năng tự bốc cháy nên nó không hề bị xếp vào nhóm hàng nguy hiểm. Rắc rối duy nhất của loại gia vị này chỉ nằm ở nguy cơ rò rỉ và phát tán mùi hôi khó chịu ra không gian kín. Do đó nước mắm tuyệt đối không được xách tay trực tiếp lên cabin máy bay nhưng vẫn được phép vận chuyển dưới dạng hành lý ký gửi nếu hành khách biết cách đóng gói đúng chuẩn.

Mức dung tích tối đa cho mỗi hành khách sẽ có sự khác biệt tùy theo quy định của từng hãng bay. Cụ thể thì Vietnam Airlines và Bamboo Airways cho phép mang khoảng 3 lít trong khi Vietjet Air cho phép mang tối đa 4 lít. Tất cả đều yêu cầu mỗi chai không được vượt quá dung tích 1 lít và bắt buộc phải sử dụng chai nhựa nguyên vẹn thay vì dùng chai thủy tinh dễ vỡ.

Thế nhưng có một chi tiết vô cùng quan trọng mà những người thường xuyên bay các chặng ngắn để về quê cần phải đặc biệt lưu tâm. Nước mắm sẽ bị từ chối vận chuyển hoàn toàn trên các chuyến bay khai thác bằng dòng máy bay cánh quạt ATR72 vốn thường được dùng cho các chặng ngắn đi Côn Đảo hay Điện Biên và Rạch Giá. Thêm một sự thật nghe có vẻ vô lý nhưng lại là quy định bất di bất dịch chính là việc Vietnam Airlines không nhận vận chuyển nước mắm trên chặng bay từ Phú Quốc về Thành phố Hồ Chí Minh mặc dù đảo ngọc chính là một trong những thủ phủ sản xuất mắm nổi tiếng nhất cả nước.

Bí kíp đóng gói an toàn và cửa ải hải quan quốc tế

Tại sân bay thì nhân viên làm thủ tục hoàn toàn có quyền từ chối nhận kiện hàng ngay tại quầy nếu họ phát hiện ra bất kỳ dấu hiệu rò rỉ hoặc cách đóng gói lỏng lẻo nào. Để tránh rơi vào tình huống bị trả lại đồ thì hành khách có thể áp dụng các bước đóng gói cực kỳ an toàn sau đây. Trước tiên bạn chỉ nên dùng chai nhựa dung tích không quá 1 lít và nhớ chỉ đổ đầy khoảng 95 phần trăm để chừa lại một khoảng không gian trống giúp chất lỏng giãn nở an toàn khi lên cao. Tiếp đó hãy dùng băng keo quấn thật nhiều lớp quanh khu vực nắp chai rồi bọc thêm vài vòng màng bọc nilon quanh thân chai và cẩn thận bọc xốp chống sốc riêng cho từng chai một. Cuối cùng bạn chỉ việc xếp những chai mắm này vào một thùng xốp chắc chắn rồi chèn thật kín các khe trống bên trong và dán chặt miệng thùng lại. Đừng quên ghi rõ họ tên cùng số điện thoại và số hiệu chuyến bay ra bên ngoài thùng để dễ dàng nhận diện. Cách đóng gói kỹ lưỡng này cũng nên được áp dụng tương tự cho các loại đặc sản nặng mùi khác như mắm tôm hay mắm nêm và mắm ruốc.

Khi hành khách bay từ Việt Nam ra nước ngoài thì quy định ký gửi nước mắm về cơ bản vẫn khá giống với các chặng bay nội địa. Thế nhưng hành khách sẽ phải vượt qua thêm một cửa ải vô cùng khắt khe nữa chính là cơ quan hải quan tại quốc gia điểm đến. Các nước như Nhật Bản và Hàn Quốc thường chỉ chấp nhận cho nhập cảnh những sản phẩm gia vị có nhãn mác thương mại rõ ràng và phải còn nguyên tem niêm phong ghi rõ thành phần cũng như xuất xứ. Mọi loại mắm nhà làm không có nhãn mác đều đối diện với nguy cơ bị thu giữ lập tức. Riêng với thị trường Mỹ hay châu Âu và Úc thì mọi loại thực phẩm mang theo đều bắt buộc phải được khai báo minh bạch trên tờ khai hải quan và nếu cố tình giấu giếm thì hành khách có thể bị phạt tiền rất nặng. Vì quy định nhập cảnh thực phẩm của mỗi quốc gia có thể thay đổi linh hoạt theo từng thời điểm nên hành khách luôn phải chủ động kiểm tra kỹ thông tin với đại sứ quán của nước đến trước khi bắt đầu chuyến đi.

Quay trở lại với câu hỏi hóc búa của chương trình Ai Là Triệu Phú thì có thể thấy nó đã chạm đúng vào một nhầm lẫn vô cùng phổ biến của số đông. Người ta luôn có thói quen đánh giá mức độ nguy hiểm của đồ đạc mang theo thông qua độ nồng của mùi hương. Thế nhưng với ngành hàng không thì một chai nước mắm dù có nặng mùi đến đâu cũng chỉ là bài toán đóng gói cho thật kỹ. Trong khi đó một lọ tinh dầu tràm nhỏ xíu mà ít ai thèm để ý tới lại phải đi theo quy trình giám sát an ninh riêng biệt chỉ vì hơi của nó có thể tự bắt lửa ở một mức nhiệt độ thấp hơn ngưỡng quy định. Rõ ràng trên những chuyến bay cao vạn trượng thì thứ quyết định sự nguy hiểm không phải là chiếc mũi nhạy cảm mà chính là một chiếc nhiệt kế vô hình.