Các vụ bê bối sữa bột tại châu Âu làm dấy lên nỗi lo về an toàn thực phẩm

Sữa bột trẻ em Aptamil First Infant Formula vừa bị thu hồi tại Anh (Ảnh: Aptaclub)

Hồi chuông cảnh báo an toàn thực phẩm

Theo thông tin từ truyền thông quốc tế, Tập đoàn Danone (Pháp) đã tự nguyện thu hồi một lô sữa bột trẻ em Aptamil First Infant Formula tại Vương quốc Anh do phát hiện nguy cơ nhiễm độc tố cereulide. Vụ thu hồi sữa Aptamil diễn ra trong bối cảnh rộng hơn của một cuộc khủng hoảng an toàn sữa công thức trẻ em tại châu Âu, với nhiều hãng sản xuất lớn như Nestlé và Lactalis gần đây cũng đã thu hồi các sản phẩm tương tự do liên quan đến nguy cơ nhiễm cereulide - một độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra, có thể gây nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ. Độc tố này rất bền nhiệt và không bị loại bỏ bằng cách đun nấu thông thường, nên nguy cơ đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ được đánh giá là cao nếu tiêu thụ sản phẩm nhiễm độc.

Các cuộc điều tra ban đầu cho thấy nguồn gốc của sự cố đến từ một nhà cung cấp dầu ARA (arachidonic acid) tại Trung Quốc. Đây là thành phần quan trọng thường được bổ sung vào các dòng sữa công thức cao cấp nhằm hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác của trẻ sơ sinh. Việc một nguyên liệu then chốt bị nhiễm độc đã kéo theo hệ quả dây chuyền, buộc nhiều tập đoàn phải rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng.

Lactalis là doanh nghiệp mới nhất gia nhập "làn sóng thu hồi" khi tuyên bố rút 6 lô sữa Picot khỏi thị trường tại 18 quốc gia. Các lô sản phẩm này đã được bày bán từ tháng 1/2025 và có hạn sử dụng kéo dài đến năm 2027. Công ty cho biết ngay sau khi nhận được cảnh báo, đơn vị phụ trách mảng dinh dưỡng đã tiến hành kiểm nghiệm độc lập thông qua các phòng thí nghiệm được công nhận.

Danone, trong khi đó, thông báo thu hồi với quy mô nhỏ hơn. Một lô sữa sản xuất tại Thái Lan đã bị Cơ quan Thực phẩm Singapore yêu cầu thu hồi trước khi kịp đưa ra thị trường. Doanh nghiệp khẳng định đây là biện pháp phòng ngừa, nhấn mạnh rằng các quy trình kiểm soát nội bộ không phát hiện sai phạm về tiêu chuẩn sản xuất.

Nghiêm trọng hơn cả là trường hợp của Nestlé. Tập đoàn Thụy Sĩ này là đơn vị đầu tiên tiến hành thu hồi sữa công thức tại hơn 60 quốc gia, biến vụ việc thành một trong những chiến dịch thu hồi lớn nhất trong lịch sử công ty. Nhiều thương hiệu quen thuộc tại châu Âu như SMA, Beba, Guigoz hay Alfamino đều bị ảnh hưởng. Dù Nestlé khẳng định chưa ghi nhận trường hợp bệnh lý nào liên quan trực tiếp đến các sản phẩm bị thu hồi, quy mô và phạm vi của sự cố đã làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong dư luận.

Tranh cãi minh bạch và hệ lụy chính trị - pháp lý kéo dài

Không dừng lại ở vấn đề an toàn thực phẩm, các vụ thu hồi sữa bột tại châu Âu nhanh chóng chuyển thành khủng hoảng niềm tin, kéo theo những tranh cãi gay gắt về cách thức xử lý thông tin của các tập đoàn đa quốc gia.

Nestlé đặc biệt đối mặt với làn sóng chỉ trích từ các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng. Theo điều tra của tổ chức Foodwatch International, tập đoàn này đã xác nhận nguy cơ nhiễm độc từ đầu tháng 12/2025, song phải đến đầu tháng 1/2026 mới bắt đầu công bố rộng rãi việc thu hồi tại nhiều quốc gia. Foodwatch cho rằng sự chậm trễ này có thể vi phạm nghĩa vụ cảnh báo sớm và làm gia tăng rủi ro cho người tiêu dùng.

Giám đốc Foodwatch Hà Lan đặt câu hỏi về tính minh bạch trong công tác truy xuất nguồn gốc, cho rằng một tập đoàn có hệ thống kiểm soát toàn cầu như Nestlé lẽ ra phải hành động nhanh chóng và nhất quán hơn. Trước áp lực dư luận, Foodwatch tuyên bố đang chuẩn bị khởi kiện Nestlé và Lactalis, cáo buộc các doanh nghiệp này không thực hiện đầy đủ trách nhiệm thông tin.

Khủng hoảng cũng khiến nhiều chính phủ châu Âu và ngoài khu vực phải vào cuộc. Cơ quan an toàn thực phẩm tại Ireland, Anh, Pháp và Singapore đã ban hành cảnh báo khẩn, đồng thời tăng cường phối hợp với Ủy ban châu Âu nhằm giám sát việc thu hồi xuyên biên giới. Đáng chú ý, tại Pháp, giới chức y tế đang điều tra một trường hợp trẻ sơ sinh tử vong từng sử dụng sữa thuộc diện thu hồi của Nestlé, dù hiện chưa xác lập mối liên hệ nhân quả trực tiếp.

Những diễn biến này gợi lại ký ức không mấy tốt đẹp về các bê bối trong quá khứ, điển hình là vụ sữa nhiễm salmonella của Lactalis năm 2018, khi hơn 12 triệu hộp sữa bột phải thu hồi tại hơn 80 quốc gia. Điều đó cho thấy các vấn đề mang tính hệ thống trong quản trị rủi ro và giám sát chuỗi cung ứng vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Về mặt chính trị - chính sách, khủng hoảng sữa bột lần này đang thúc đẩy các cuộc thảo luận tại Liên minh châu Âu về việc siết chặt tiêu chuẩn an toàn đối với thực phẩm cho trẻ em, tăng nghĩa vụ minh bạch và rút ngắn thời gian cảnh báo khi phát hiện nguy cơ. Các nhà lập pháp châu Âu cho rằng niềm tin của người dân, đặc biệt là các gia đình có trẻ nhỏ, chỉ có thể được khôi phục nếu các tập đoàn lớn chịu sự giám sát nghiêm ngặt và chế tài đủ mạnh.

(Theo Euronews, Independent, Dairyreporter)