Cả nhà Quan Vũ bị hại khi nhà Thục mất, vì sao con cháu Trương Phi vẫn bình an?

Dù đứng ở hai phía đối địch nhưng Tào Tháo luôn rất coi trọng Quan Vũ, luôn tìm cách thu phục vị tướng này. Khi Tào Tháo được phía Đông Ngô đem "tặng" đầu Quan Vũ, ông không vui mừng mà còn thể hiện sự đau buồn, thương tiếc, cho an táng vị hổ tướng này theo nghi thức quan lại.

Kết thúc thời Tam quốc, Tào Nguỵ lớn mạnh, Thục Hán diệt vong; những tưởng với sự trọng thị của Tào Tháo dành cho Quan Vũ , con cháu vị tướng mặt đỏ râu dài sẽ có kết cục không quá tệ. Thế nhưng sự thật là hậu duệ của Quan Vũ bị tướng nhà Nguỵ truy cùng diệt tận, còn con cháu Trương Phi - người bị thuộc hạ ám sát rồi dâng đầu lên Tôn Quyền - lại tương đối bình yên.

Trương Phi và Quan Vũ đều là nhân vật trụ cột của nhà Thục, là em kết nghĩa của Lưu Bị, vậy tại sao lại có sự phân biệt đối xử này?

Số phận bi thảm của con cháu Quan Vũ

Quan Vũ có hai người con trai là Quan Bình và Quan Hưng.

Về thân phận của Quan Bình, tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa viết rằng ông là con nuôi của Quan Vũ. Vào năm 200, khi từ bỏ Tào Tháo để đi Hà Bắc tìm Lưu Bị với hành trình "đi qua 5 cửa ải, chém 6 tướng", Quan Vũ dừng chân ở nhà một người dân là Quan Định. Cậu con trai 10 tuổi của người này được ông để ý vì sự khôi ngôi nhanh nhẹn, và Quan Định xin Quan Vũ nhận cậu làm nghĩa tử. Lúc này Quan Vũ chưa có con nên đồng ý và đặt tên cho cậu bé là Quan Bình.

Tuy nhiên, một số sử sách chính thống và cuốn Tam quốc chí đều viết rằng Quan Bình là con trai ruột của Quan Vũ.

Vốn thông minh, nhanh nhẹn, lại được Quan Vũ dốc lòng rèn luyện binh pháp nên Quan Bình sớm bộc lộ tài trí hơn người, luôn theo cha trong các trận chiến quan trọng. Năm 211, Lưu Chương muốn chống lại Trương Lỗ nên nhờ Lưu Bị tới Tây Xuyên để giúp đỡ. Trong số tướng lĩnh được Lưu Bị dẫn đi cùng thời điểm đó có cả Quan Bình.

Năm 219, Quan Bình theo Quan Vũ tấn công Phàn Thành. Chiến dịch thất bại, hai cha con đều bị quân Đông Ngô bắt, chém đầu rồi dâng lên Tào Tháo. Thời điểm này, Quan Bình vẫn chưa có con nối dõi.

Còn Quan Hưng vẫn còn nhỏ khi cha mình xông pha chiến trận, chủ yếu sống ở Ích Châu với Lưu Bị. Khi cha và anh qua đời, Quan Hưng được tập tước Hán Thọ Đình hầu của Quan Vũ.

Dưới hào quang của cha và anh trai, Quan Hưng có tiền đồ rộng mở; Thừa tướng Gia Cát Lượng cũng rất mực tin yêu. Năm 20 tuổi, ông đã làm đến chức Thị trung, trở thành trọng thần. Khi Bắc phạt, Gia Cát Lượng lấy Quan Hưng làm Trung giám quân, quản lý việc quân ở Hán Trung.

Rất tiếc là chỉ vài năm sau đó, Quan Hưng mắc bệnh qua đời. Ông có ít nhất hai người con trai là Quan Thống và Quan Di. Quan Thống làm tới chức Hổ Bôn trung lang tướng, cũng mất sớm và không có con trai nối dõi. Sau khi Quan Thống mất, Quan Di được tập tước Hán Thọ Đình hầu.

Năm 264, nhà Thục Hán bị xóa sổ. Tướng Nguỵ là Bàng Hội để trả thù việc cha mình - Bàng Đức bị Quan Vũ giết trên chiến trường, đã tìm mọi cách truy lùng hậu duệ của ông và thẳng tay sát hại họ. Con cháu của Quan Vũ bị cho là không còn ai sống sót.

Cũng có thông tin cho rằng, mặc dù bị Bàng Hội truy sát, dòng máu của Quan Vũ vẫn âm thầm tồn tại qua một nhánh nhỏ. Để thoát khỏi sự truy lùng, một số hậu duệ của ông đã đổi sang họ Môn và lánh nạn tại các vùng như Phúc Kiến, Quảng Đông. Sau khi nhà Tây Tấn sụp đổ vào năm 316, họ mới lấy lại họ Quan. Tuy nhiên, thông tin này vẫn gây nhiều tranh cãi về mức độ tin cậy.

Hậu duệ của Trương Phi bình an

Con trai trưởng của Trương Phi là Trương Bào. Trong tiểu thuyế t Tam quốc diễn nghĩa, Trương Bào cùng với Quan Hưng (con trai Quan Vũ) là cặp bài trùng thế hệ thứ hai của nhà Thục, được Gia Cát Lượng cực kỳ tin tưởng và trọng dụng, coi là trụ cột của đất nước.

Trong cuộc Bắc phạt lần thứ hai của Gia Cát Lượng (năm 229), Trương Bào thúc ngựa truy kích hai tướng Ngụy là Quách Hoài và Tôn Lễ. Do đường núi hiểm trở, ngựa bị vấp chân khiến Trương Bào rơi xuống vực, bị thương nặng ở đầu. Dù được binh sỹ cứu và đưa về Thành Đô để chữa trị nhưng do vết thương quá nặng, con trai cả của Trương Phi qua đời không lâu sau đó.

Nghe tin Trương Bào mất, Gia Cát Lượng đau lòng đến mức nôn ra máu và ngất xỉu, dường như chịu sự đả kích trước giờ chưa từng có. Ông xót thương vì Thục Hán mất đi một vị tướng trẻ dũng mãnh, một trụ cột tương lai trong bối cảnh nhân tài đang dần khan hiếm. Cũng chính từ đó mà bệnh tình của Gia Cát Lượng diễn biến theo chiều hướng xấu đi.

Trương Bào có một người con trai gan dạ, dũng mãnh giống cha. Người này chết trong trận Miên Trúc khi Đặng Ngải tấn công Thục.

Con trai thứ hai của Trương Phi là Trương Thiệu kế tập tước Tây Hương hầu sau khi anh trai qua đời. Dưới thời Hậu chủ Lưu Thiện, ông làm đến chức Thị trung, Thượng thư Bộc xạ.

Khi Lưu Thiện đầu hàng Ngụy, nhà Thục mất, Trương Thiệu phụng mệnh mang ngọc tỷ đi trước để giao nộp và sau đó được phong hầu.

Ngoài hai con trai, Trương Phi còn có hai người con gái đều gả cho Hậu chủ Lưu Thiện. Con gái lớn được phong làm Kính Ai Hoàng hậu. Kính Ai Hoàng hậu mất sớm và sau đó em gái bà được tiếp nhận ngôi vị này. Sau khi đầu hàng nhà Ngụy, Lưu Thiện được phong làm An Lạc huyện công và con gái thứ của Trương Phi trở thành An Lạc công Phu nhân.

Có giả thuyết cho rằng, hậu duệ Trương Phi được bình yên vì vợ ông - Hạ Hầu phu nhân, là cháu gái của danh tướng nhà Ngụy - Hạ Hầu Uyên. Chính nhờ quan hệ dây mơ rễ má với gia tộc Hạ Hầu (thân cận với Tào Tháo) nên khi nhà Thục diệt vong, các tướng Nguỵ không ra tay với con cháu của Trương Phi.

Về kết cục này, hậu thế có nhiều ý kiến khác nhau. Có người nặng lời chỉ trích Trương Thiệu rằng cha ruột cả đời trung thành, chết vì nhà Thục Hán nhưng con trai lại hàng Ngụy. Họ coi sự đầu hàng của Trương Thiệu là vết đen trong lịch sử gia tộc họ Trương.

Ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng, sau khi Gia Cát Lượng ra đi, Thục Hán đã rơi vào tình trạng suy kiệt, không còn đủ sức để đương đầu với nhà Nguỵ ngày càng lớn mạnh. Cũng giống như Lưu Thiện, Trương Thiệu chọn cách đầu hàng để bảo toàn mạng sống của các thành viên trong gia tộc, cũng tránh cho con dân đất Thục rơi vào cảnh lầm than nếu như chiến tranh còn tiếp diễn.