Theo lương y Nguyễn Hằng, cà gai leo (còn gọi là cà gai dây, cà vạnh, cà lù) là cây thân leo có nhiều gai nhỏ. Loại cây này thường mọc hoang ở ven đường, bờ rào, bãi đất trống hoặc những nơi có nhiều ánh nắng.
Lá cà gai leo có hình bầu dục, mặt dưới thường có lông. Hoa mọc thành chùm nhỏ màu tím nhạt. Quả khi còn non có màu xanh, khi chín chuyển sang đỏ tươi, hình tròn nhỏ, trông khá giống quả cà pháo nhưng kích thước nhỏ hơn.
Hiện nay, cà gai leo được trồng và khai thác nhiều để làm dược liệu. Trong y học cổ truyền, cây có tính ấm, vị the nhẹ, thường được dùng để hỗ trợ điều trị nhiều vấn đề sức khỏe.
Cà gai leo có tác dụng gì?
Cà gai leo có những tác dụng sau:
Một trong những tác dụng nổi bật nhất khi tìm hiểu cà gai leo có tác dụng gì là khả năng hỗ trợ bảo vệ gan.
Lương y Nguyễn Hằng cho biết, trong cà gai leo chứa nhiều hoạt chất, đặc biệt là glycoalcaloid, có khả năng hỗ trợ điều trị viêm gan virus nói chung và viêm gan B nói riêng. Các hoạt chất này giúp tăng cường miễn dịch, giảm phản ứng viêm và hỗ trợ cải thiện tổn thương ở gan.
Ngoài ra, cà gai leo còn làm chậm quá trình xơ hóa gan, từ đó giúp giảm nguy cơ tiến triển thành xơ gan.
Việc sử dụng cà gai leo đúng cách có thể giúp gan hoạt động hiệu quả hơn trong việc lọc và đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Nhờ vậy, các biểu hiện như vàng da, ngứa, nổi mề đay hoặc mẩn ngứa kéo dài do chức năng gan suy giảm có thể được cải thiện.
Một số nghiên cứu cũng cho thấy, khi sử dụng lâu dài với liều lượng phù hợp, cà gai leo có thể hỗ trợ giảm men gan và hạn chế sự nhân lên của virus viêm gan.
Ngoài tác dụng với gan, nhiều người cũng quan tâm cà gai leo có tác dụng gì đối với hệ miễn dịch.
Trong dược liệu này có chứa các hợp chất chống oxy hóa giúp trung hòa các gốc tự do - yếu tố gây lão hóa và suy giảm miễn dịch. Nhờ đó, sử dụng cà gai leo hợp lý có thể góp phần nâng cao sức đề kháng và bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây bệnh từ môi trường.
Khi gan hoạt động kém, hệ tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng đầy bụng, chướng hơi hoặc chán ăn.
Cà gai leo có thể hỗ trợ gan tiết mật tốt hơn, từ đó giúp cải thiện hoạt động tiêu hóa và tăng cảm giác ngon miệng trong bữa ăn.
Lương y Nguyễn Hằng cho biết, sau khi hiểu rõ cà gai leo có tác dụng gì, mọi người cũng cần biết cách sử dụng thảo dược này để đảm bảo hiệu quả và an toàn.
Đây là cách sử dụng phổ biến nhất. Cà gai leo tươi hoặc khô được rửa sạch, sau đó đun với nước để uống hàng ngày.
Nhiều người dùng nước sắc cà gai leo thay nước uống trong ngày. Tuy nhiên, nên uống sau bữa ăn để hạn chế kích ứng dạ dày và giúp cơ thể hấp thu tốt hơn các hoạt chất có lợi.
Trong y học cổ truyền, cà gai leo đôi khi được kết hợp với một số dược liệu như: diệp hạ châu, atiso, xạ đen. Sự kết hợp này có thể giúp tăng hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh lý về gan. Tuy nhiên, việc phối hợp các vị thuốc nên có sự tư vấn của thầy thuốc Đông y.
Hiện nay, cà gai leo được chế biến dưới nhiều dạng như: trà túi lọc, cao cà gai leo, viên nang. Những sản phẩm này tiện lợi hơn, dễ kiểm soát liều lượng và phù hợp với người bận rộn. Người dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm định chất lượng.
Trong dân gian, cà gai leo được sử dụng trong nhiều bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh.
Hỗ trợ xơ gan, viêm gan: Dùng 30g cà gai leo, 10g diệp hạ châu, 10g dừa cạn, sao vàng rồi sắc nước uống nhiều lần trong ngày.
Giảm đau nhức cơ thể: Dùng 10g kê huyết đằng, 10g thổ phục linh, 10g lá lốt và 10g cà gai leo, sao vàng rồi sắc nước uống trong ngày.
Hỗ trợ điều trị ho, hen suyễn: Sắc 10g mạch môn, 10g thiên môn và 10g cà gai leo, chia uống 3 lần mỗi ngày.
Hỗ trợ giải rượu: Sắc 100g cà gai leo với 400ml nước đến khi còn khoảng 150ml, chia uống trong ngày.
Hỗ trợ giảm men gan: Dùng khoảng 35g rễ cà gai leo sắc với 1 lít nước đến khi còn 300ml, chia uống 3 lần mỗi ngày.