BTS tẩy chay Grammy - sự đảo chiều trong mối quan hệ giữa nghệ sĩ và các lễ trao giải

(Ảnh: AP)

Theo các nhà phê bình và nhân vật trong ngành, việc Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia (Recording Academy) thay đổi lập trường về hạng mục nhạc pop châu Á mới – sau khi nhóm nhạc K-pop đình đám BTS quyết định không gửi sản phẩm tham gia tranh giải Grammy lần thứ 69 – đã phản ánh sự thay đổi trong cán cân quyền lực giữa nghệ sĩ và ban tổ chức giải thưởng.

Dù thừa nhận rằng hành động tẩy chay này chỉ có thể thực hiện được nhờ vị thế của BTS – một trong những tên tuổi có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới hiện nay – nhưng các chuyên gia cho rằng tranh cãi này đã bộc lộ một thực tế: các lễ trao giải cần những nghệ sĩ sở hữu lượng người hâm mộ khổng lồ nhiều hơn là các nghệ sĩ cần đến họ.

Trước đó, quay lại câu chuyện giữa BTS và Grammy, Viện Hàn lâm đã công bố hạng mục nhạc pop châu Á vào ngày 16 tháng 6 (theo giờ địa phương) như một trong năm giải thưởng mới tại Grammy lần thứ 69, dành cho các đĩa đơn và ca khúc có sử dụng một hoặc nhiều ngôn ngữ châu Á một cách nổi bật. Tuy nhiên, vào ngày 29 tháng 7, cả bảy thành viên BTS đều đăng tải thông báo với nội dung giống hệt nhau, khẳng định họ sẽ không gửi sản phẩm tham gia xét duyệt giải Grammy, đồng thời bày tỏ hy vọng rằng âm nhạc sẽ được lắng nghe và đón nhận đúng với giá trị của nó, vượt lên trên các rào cản về khu vực hay ngôn ngữ.

Khi tranh cãi ngày càng gia tăng, tờ Billboard đưa tin vào thứ Sáu tuần trước rằng ban lãnh đạo Viện Hàn lâm đã tham vấn đại diện từ các nền công nghiệp âm nhạc K-pop, J-pop, C-pop và Ấn Độ, bao gồm cả HYBE Labels – tập đoàn giải trí Hàn Quốc đứng sau BTS. Trong một tuyên bố cùng ngày, CEO của Viện Hàn lâm, ông Harvey Mason Jr., cho biết: "Bất chấp ý định và mong muốn gia tăng tính bao trùm, vẫn có những nghệ sĩ trong lĩnh vực này cảm thấy hạng mục mới không đại diện đúng nghĩa cho thứ âm nhạc mà họ đã nỗ lực tạo ra theo cách họ mong muốn".

Ông Mason cũng ám chỉ khả năng xem xét lại hạng mục này, cam kết sẽ nỗ lực bắt kịp nhu cầu của cộng đồng âm nhạc và "đảm bảo rằng những nhạc sĩ mà chúng tôi muốn tôn vinh thực sự cảm thấy được nhìn nhận và lắng nghe thông qua các hành động của chúng tôi".

"Đó là sức mạnh của riêng BTS chứ không phải sức mạnh của K-pop nói chung" - một giám đốc điều hành tại một công ty sản xuất và phân phối âm nhạc Hàn Quốc xin giấu tên chia sẻ - "Đối với hầu hết các nghệ sĩ K-pop, việc được đề cử hay giành chiến thắng tại Grammy vẫn là một cơ hội vô cùng lớn. Thực tế là không có nghệ sĩ nào khác ngoài BTS có thể lên tiếng phản đối cách phân loại hạng mục này của Grammy và từ chối tham gia hoàn toàn".

Vị giám đốc này cho biết việc từ chối tham gia không gây tổn hại đáng kể cho BTS, và đó chính là điểm mấu chốt của vấn đề.

"Tôi sẽ không nói rằng Grammy đã "đầu hàng" BTS" - vị lãnh đạo này cho biết - "Điều mà sự việc này bộc lộ là một mối quan hệ đã đảo chiều: Grammy cần một nghệ sĩ như BTS - những người sở hữu cộng đồng người hâm mộ khổng lồ".

Thời thế ủng hộ BTS

Choi Jung-kiu, chuyên gia tư vấn kiêm tác giả cuốn "Almost Everything You Need to Know About K-pop" (Tất cả những điều cần biết về K-pop), cho rằng Viện Hàn lâm Thu âm từ lâu đã áp dụng cái mà ông gọi là sự "cô lập vào một khu vực riêng" (ghettoization) để bảo vệ thị trường âm nhạc đại chúng phương Tây, trong khi BTS đã vươn lên đỉnh cao mà không cần thông qua các "người gác cổng" của hệ thống này.

Ông Choi nhận định: "Sự thay đổi trong lập trường của Grammy không nên chỉ được xem là sự mở rộng tầm ảnh hưởng của các nghệ sĩ châu Á, mà còn là kết quả trực tiếp từ vị thế không thể thay thế của BTS như một tài sản trí tuệ toàn cầu độc đáo".

"Một hạng mục "Nhạc Pop châu Á" mà thiếu vắng BTS chắc chắn sẽ bộc lộ những hạn chế chí mạng, ảnh hưởng đến cả uy tín lẫn hiệu quả thương mại của lễ trao giải" - ông Choi nói thêm.

Trong khi đó, nhà phê bình văn hóa Kim Sung-soo cũng coi phản ứng của Viện Hàn lâm là thước đo cho tầm ảnh hưởng của nhóm. Ông nói: "BTS đã nêu vấn đề với sự hiểu biết thấu đáo về các điều kiện thực tế, đó là lý do thông điệp của họ tạo được tiếng vang và khiến Grammy phải lên tiếng. Giờ đây, tiếng nói của họ mang sức nặng lớn hơn nhiều".

Ông Kim cho rằng bản thân hạng mục giải thưởng này đóng vai trò như một rào cản, ngăn cản âm nhạc châu Á được thử sức trong dòng chảy nhạc pop đại chúng toàn cầu. Ông nói thêm rằng khán giả ngày nay không còn phụ thuộc vào các chuyến lưu diễn như những năm 1980 hay 1990 nữa.

"Giờ đây không còn rào cản nào nữa khi người ta có thể nghe nhạc trực tuyến ngay lập tức. Việc Grammy tự dựng lên rào cản và quản lý âm nhạc theo khu vực địa lý là điều lỗi thời".

Nhà phê bình văn hóa Jung Duk-hyun cũng có quan điểm tương tự khi nhắc đến các màn hợp tác giữa BTS với Coldplay, hay giữa Rosé (thành viên nhóm BLACKPINK) với Bruno Mars.

"K-pop đã bước vào giai đoạn thâm nhập và hợp tác với thị trường âm nhạc đại chúng, vì vậy, nếu tách biệt hai mảng này, liệu đó là nhạc pop châu Á hay chỉ đơn thuần là nhạc pop?" - ông Jung chia sẻ với một cơ quan truyền thông Hàn Quốc. Ông cũng nói thêm rằng những lễ trao giải không phản ánh đúng thị hiếu thực tế của khán giả sẽ "trở thành những bảo tàng" (nơi lưu giữ những giá trị cũ kỹ, thiếu sức sống).

Dấu hiệu thay đổi?

Ít ai kỳ vọng sẽ có động thái mới trước thứ Sáu vừa qua – thời điểm hạn chót nộp hồ sơ tham dự Lễ trao giải Grammy lần thứ 69. Nhà phê bình âm nhạc Lim Hee-yun của Hàn Quốc chia sẻ với truyền thông địa phương rằng quy trình nộp hồ sơ và đề cử về cơ bản đã hoàn tất, và việc sửa đổi quy định chỉ vài ngày trước hạn chót là điều vô lý.

Vị lãnh đạo này cũng đồng tình, cho rằng bất kỳ thay đổi nào ở giai đoạn này đều sẽ bất công đối với những nghệ sĩ đã nộp hồ sơ. Theo ông, người gặp khó khăn hơn có lẽ chính là nghệ sĩ đầu tiên giành được giải thưởng mới này. Ông nói: "Bất cứ ai nhận giải thưởng này cũng sẽ mang theo cái mác là người nhận giải mà BTS đã từ chối. Thật trớ trêu khi một giải thưởng được tạo ra nhằm nâng cao vị thế của các nghệ sĩ châu Á lại có thể vô tình làm giảm giá trị thành tựu của một nghệ sĩ khác".

Đối với vị giám đốc điều hành này, vấn đề còn sâu xa hơn cả chuyện đủ điều kiện tham gia hay không. Ông nói thêm: "Trên hết, không hề có thể loại âm nhạc nào mang tên 'châu Á' cả. Âm nhạc đâu phải là món ăn địa phương. Điều đọng lại không phải là yêu cầu được tranh giải ở các hạng mục pop chung, mà là câu hỏi liệu âm nhạc có thực sự nên bị phân chia theo khu vực địa lý hay không".

Mason đã lên tiếng bảo vệ hạng mục này, coi đó là nỗ lực nhằm "tôn vinh chiều sâu, sự đa dạng và sự phát triển vượt bậc của nền âm nhạc pop đến từ châu Á", đồng thời nhấn mạnh rằng các nghệ sĩ tham gia hạng mục này vẫn đủ điều kiện tranh giải ở các hạng mục pop chung. Viện Hàn lâm Thu âm (Recording Academy) đã từ chối bình luận thêm khi được tờ The Korea Times liên hệ.