Bỏ cộng điểm IELTS, giải học sinh giỏi: Có làm mất quyền lợi thí sinh?

Không cộng tối đa 3 điểm cho chứng chỉ IELTS hay giải học sinh giỏi từ năm 2027 là một trong những nội dung Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến khi điều chỉnh quy định tuyển sinh đại học.

Đề xuất này có mục đích làm rõ cách ghi nhận những năng lực, thành tích của thí sinh trong xét tuyển, sao cho vừa phản ánh đúng năng lực vừa bảo đảm công bằng giữa các nhóm thí sinh.

Tránh việc “một năng lực được tính điểm nhiều lần”

Thầy giáo Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang, ủng hộ việc bỏ các khoản điểm cộng do từng trường tự quy định, cho rằng cơ chế hiện nay đang bộc lộ một số bất cập.

Trước hết, cơ hội tiếp cận IELTS, các kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm không đồng đều giữa học sinh ở các địa bàn, nhóm thu nhập và điều kiện chi trả khác nhau. Bên cạnh đó, cùng một chứng chỉ nhưng mỗi trường có thể áp dụng cách quy đổi, cộng điểm khác nhau, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong xét tuyển.

Một vấn đề khác là cùng một năng lực có thể được tính đến hai lần, chẳng hạn vừa được sử dụng để thay thế hoặc tham gia vào điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm điểm ưu tiên. Trong khi đó, ở nhóm thí sinh có điểm số cao, chênh lệch chỉ 0,25-0,5 điểm cũng có thể làm thay đổi thứ tự trúng tuyển.

“Các loại bằng chứng được sử dụng để dự báo năng lực học đại học cần được xem xét với yêu cầu chặt chẽ”, thầy Hiền nói.

Tuy nhiên, thầy giáo lưu ý, bỏ điểm cộng không đồng nghĩa với việc tuyển sinh sẽ tự động trở nên công bằng. Nếu lợi thế từ IELTS chỉ được chuyển từ cột “điểm cộng” sang một bảng quy đổi quá rộng, hoặc cơ hội tiếp tục phụ thuộc vào các kỳ thi riêng có chi phí cao, bất bình đẳng có thể chỉ thay đổi về hình thức.

“Nguyên tắc cần được đặt ra là một năng lực chỉ nên được ghi nhận một lần, phù hợp với yêu cầu của ngành và theo một quy tắc chung, đồng thời phải có lựa chọn thay thế hợp lý”, thầy Hiền đề xuất

Với IELTS, thầy Hiền cho rằng có thể sử dụng chứng chỉ này để thay thế thành phần ngoại ngữ hoặc chứng minh chuẩn đầu vào đối với những chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.

Trong khi đó, thành tích học sinh giỏi có thể được ghi nhận thông qua xét tuyển thẳng, tuyển theo năng lực nổi trội hoặc học bổng nếu thành tích thực sự liên quan đến ngành học, thay vì cộng điểm đại trà.

Bỏ điểm cộng chưa chắc khiến điểm chuẩn giảm

Đề cập đến tình trạng “lạm phát” điểm chuẩn, thầy Hiền cho rằng việc bỏ điểm cộng có thể hạn chế tình trạng điểm xét tuyển vượt 30 và giúp con số điểm chuẩn được công bố dễ hiểu hơn.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa điểm chuẩn chắc chắn sẽ giảm. Theo thầy giáo, mức điểm chuẩn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chỉ tiêu tuyển sinh, số lượng thí sinh đăng ký, độ khó của bài thi, phân bố điểm và cách thức quy đổi giữa các phương thức.

Do đó, thầy Hiền cho rằng chính sách này có thể giúp điểm chuẩn bớt “phình” về mặt kỹ thuật, nhưng không làm mức độ cạnh tranh trong tuyển sinh tự nhiên giảm xuống.

Một vấn đề khác được thầy Hiền lưu ý là lộ trình thực hiện. Học sinh lớp 11, 12 đã có quá trình đầu tư, chuẩn bị dựa trên các quy định hiện hành, vì vậy chính sách mới cần được công bố sớm và có lộ trình ổn định.

“Công bằng không phải là xóa mọi khác biệt, mà là mỗi năng lực được ghi nhận đúng chỗ, đúng mức và chỉ một lần”, thầy Hiền nêu quan điểm.

Có thể điều chỉnh mức điểm cộng thay vì bỏ hoàn toàn

Ở góc độ khác, thầy giáo Vũ Khắc Ngọc - Giáo viên luyện thi tại Hà Nội cho rằng việc thí sinh sở hữu các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS cũng đòi hỏi quá trình ôn tập, đầu tư thời gian và công sức. Theo ông, IELTS không phải là một bài thi dễ dàng để đạt điểm số cao.

Vì vậy, thay vì bỏ hoàn toàn điểm cộng đối với chứng chỉ này, ông Ngọc cho rằng có thể xây dựng một thang điểm cộng phù hợp. Một phương án khác là chỉ áp dụng điểm cộng đối với những chương trình đào tạo có thời lượng giảng dạy bằng tiếng Anh trên 50%.

Thầy Ngọc nhận thấy cách tính điểm cộng cũng có thể được thiết kế tương tự nguyên tắc đang áp dụng với điểm ưu tiên khu vực. Theo đó, thay vì cộng một mức điểm cố định cho tất cả thí sinh, mức điểm ưu tiên có thể giảm dần khi tổng điểm thi tăng, nhằm bảo đảm tính công bằng trong xét tuyển và không để tổng điểm vượt quá mức tối đa của thang điểm.

Về đề xuất mới, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT cho biết dự thảo không bãi bỏ điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách và không ảnh hưởng đến xét tuyển thẳng theo Quy chế.

“Dự thảo đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung”, ông Thảo lưu ý.

Đại diện Bộ GD&ĐT đánh giá trên thực tế điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng. Cách xử lý phù hợp hơn là đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ. Thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai, hoặc dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.

Khi đó, chứng chỉ được sử dụng như một minh chứng năng lực có liên quan trực tiếp, thay vì trở thành một khoản điểm cộng ngoài thang đo.