Vị vua duy nhất trong sử Việt 2 tuổi lên ngôi, 2 năm sau bị ông ngoại chiếm mất ngai vàng

Trần Thiếu Đế tên húy là Trần An, sinh năm 1396, là con trưởng của vua Trần Thuận Tông và hoàng hậu Lê Thánh Ngâu, con gái lớn của Hồ Quý Ly. Năm 1398, khi mới 2 tuổi, ông được đưa lên ngôi sau khi vua Trần Thuận Tông bị Hồ Quý Ly ép nhường ngôi.

Việc một đứa trẻ mới 2 tuổi trở thành hoàng đế diễn ra trong bối cảnh Hồ Quý Ly ngày càng nắm quyền lực lớn trong triều đình nhà Trần. Từ một đại thần được trọng dụng dưới thời Trần Nghệ Tông, Hồ Quý Ly từng bước trở thành nhân vật có ảnh hưởng lớn đến triều chính.

Năm 1394, sau khi vua Trần Nghệ Tông qua đời, quyền lực của Hồ Quý Ly càng được củng cố. Ông ép vua Trần Thuận Tông rời bỏ ngôi báu và đi tu, sau đó Trần Thuận Tông bị giết. Trần Thiếu Đế được đưa lên ngôi khi còn quá nhỏ để thực sự điều hành triều chính, trong khi quyền lực thực tế ngày càng tập trung vào tay Hồ Quý Ly.

Chỉ 2 năm sau khi Trần Thiếu Đế lên ngôi, Hồ Quý Ly chính thức bước lên ngai vàng. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, tháng 2/1400, Hồ Quý Ly ép Trần Thiếu Đế nhường ngôi rồi tự lập làm vua, đặt niên hiệu Thánh Nguyên.

Sử sách ghi lại rằng Hồ Quý Ly cho các quan dâng biểu nhiều lần để khuyên mình lên ngôi, đồng thời giả vờ từ chối với lý do tuổi đã cao. Sau đó, ông vẫn quyết định tự lập làm vua, chấm dứt triều Trần và mở đầu triều Hồ.

Sau khi phế Trần Thiếu Đế, Hồ Quý Ly không giết ông vì vị vua này là cháu ngoại của mình mà giáng xuống làm Bảo Ninh Đại vương. Quyết định này giúp Trần Thiếu Đế giữ được tính mạng, nhưng từ đây ông không còn quyền lực hay vị trí của một hoàng đế.

Sự kiện năm 1400 cũng đánh dấu hồi kết của triều Trần. Nhà Trần tồn tại từ năm 1225 đến năm 1400, trải qua 12 đời vua trong khoảng 175 năm. Trần Thiếu Đế là vị vua thứ 12 và là người cuối cùng ngồi trên ngai vàng của triều đại này.

Sau khi bị phế, Trần Thiếu Đế gần như không còn xuất hiện trong các ghi chép lịch sử. Sử sách hiện không xác định được chính xác năm mất của ông. Một tuổi thơ gắn với ngai vàng, 2 năm trị vì và sau đó bị chính ông ngoại phế truất khiến Trần Thiếu Đế trở thành một trường hợp đặc biệt trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam.

Tổng hợp