Vị vua đặc biệt của lịch sử Việt Nam, tương truyền có nhiều phi tần, lên ngôi nhờ may mắn

Trong lịch sử triều Nguyễn, vua Đồng Khánh là vị hoàng đế có cuộc đời nhiều điều đặc biệt. Ông được đưa lên ngai vàng trong bối cảnh đầy biến động của đất nước, đến mức nhiều nhà sử học cho rằng việc đăng cơ chủ yếu là kết quả của hoàn cảnh chính trị và sự can thiệp của thực dân Pháp.

Theo một số tư liệu và bài viết phổ biến, vua Đồng Khánh được cho là có hậu cung rất đông, có nguồn nhắc đến hơn 100 phi tần. Tuy nhiên, con số này chưa được chính sử xác nhận.

Triều đại kéo dài hơn 3 năm cùng cái chết khi mới 25 tuổi của ông đã khiến cuộc đời vị vua này khép lại trong nhiều tiếc nuối.

Vị vua lên ngôi giữa thời cuộc đầy biến động

Vua Đồng Khánh (1864-1889), tên thật Nguyễn Phúc Ưng Biện, là vị hoàng đế thứ 9 của triều Nguyễn. Khi mới 2 tuổi, ông được đưa vào cung làm con nuôi của vua Tự Đức nhưng không được lựa chọn làm người kế vị.

Sau khi vua Tự Đức qua đời, triều Nguyễn liên tiếp trải qua những biến động về ngôi báu. Các vị vua Dục Đức, Hiệp Hòa và Kiến Phúc lần lượt lên ngôi rồi nhanh chóng bị phế truất hoặc qua đời chỉ sau thời gian ngắn trị vì.

Sau cuộc phản công quân Pháp tại kinh thành Huế thất bại vào tháng 7/1885, vua Hàm Nghi theo Tôn Thất Thuyết rời kinh thành. Tại Tân Sở, nhà vua ban Chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân đứng lên chống Pháp

Nhiều nhà sử học cho rằng việc vua Đồng Khánh trở thành hoàng đế mang đậm yếu tố thời cuộc.Trong di chiếu, vua Tự Đức từng nhận xét Nguyễn Phúc Ưng Biện có sức khỏe yếu và tính khí còn nhiều hạn chế. Vì vậy, ông không nằm trong số những người được lựa chọn kế vị. Vì vậy, việc ông đăng cơ mới diễn ra trong bối cảnh đặc biệt nhằm ổn định triều đình giữa lúc đất nước rơi vào khủng hoảng.

Sau khi lên ngôi, vua Đồng Khánh ban chiếu đại xá, khẳng định mong muốn ổn định triều chính và trấn an lòng dân. Tuy nhiên, thực quyền của triều đình lúc này đã chịu ảnh hưởng rất lớn từ chính quyền bảo hộ Pháp, khiến vai trò của nhà vua bị giới hạn đáng kể.

Những câu chuyện tương truyền về hậu cung

Ngay sau khi đăng cơ, vua Đồng Khánh tiến hành phong tước cho các phi tần theo nhiều cấp bậc khác nhau. Theo một số tư liệu, ông có rất nhiều phi tần, sinh được 6 hoàng tử và 3 công chúa - dù con số phi tần cụ thể vẫn là điều được lưu truyền phổ biến hơn là số liệu đã xác thực rõ ràng trong chính sử.

Trong một ghi chép về hậu cung triều Nguyễn cuối thế kỷ XIX, F. Baille- một người Pháp từng sinh sống ở Huế thời đó có đề cập đến nếp sinh hoạt trong hậu cung triều Nguyễn, cho thấy mọi việc được sắp xếp khá bài bản. Theo đó, việc hầu hạ vua được chia ca luân phiên. Có khoảng 30 cung phi đảm nhận canh gác quanh khu vực hậu cung, còn một nhóm nhỏ hơn (chừng 5 người) túc trực sát bên vua mỗi ngày để lo các việc riêng như trang phục, tóc tai, hương liệu và cơm nước...

Trong số các phi tần của vua Đồng Khánh, nổi bật có bà Dương Thị Thục - thân mẫu của hoàng tử Nguyễn Phúc Bửu Đảo (sau này là vua Khải Định) - và bà Nguyễn Hữu Thị Nhàn. Cả hai đều được truy tôn Hoàng hậu sau này. Đặc biệt, bà Nguyễn Hữu Thị Nhàn từng được giao quản lý hậu cung và được ban kim bài "Kiêm nhiếp lục viện", cho thấy vị thế rất cao của bà trong nội cung.

Dù vậy, hậu cung dưới triều vua Đồng Khánh không hoàn toàn yên ổn. Một số tư liệu cho biết vua Đồng Khánh từng ban dụ chấn chỉnh kỷ cương trong hậu cung, quy định rõ việc thưởng phạt nhằm hạn chế những mâu thuẫn và giữ ổn định nội cung.

Tổng hợp