Bác sĩ cảnh báo không chủ quan với vết thương do tre, gỗ, gai đâm

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa thông tin, một phụ nữ 67 tuổi ở Hà Nội vừa phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng cứng hàm, co cứng toàn thân, suy hô hấp sau gần 20 ngày xuất viện điều trị uốn ván.

Theo ThS.BS Lê Sơn Việt - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân là bà N.T.V., 67 tuổi, trước đó không ghi nhận bệnh lý nền đặc biệt.

Khoảng hai tháng trước trong lúc đi làm đồng, bà V. bị một thanh tre đâm vào cẳng chân trái. Sau tai nạn, người bệnh chủ quan không đi kiểm tra kỹ vết thương và không tiêm phòng uốn ván.

Sau đó, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng điển hình của uốn ván như cứng hàm, co cứng cơ toàn thân và được điều trị tại một cơ sở y tế khác. Trong đợt điều trị này, bà phải mở khí quản, thở máy kéo dài. Sau một thời gian, tình trạng co cứng dần cải thiện, bệnh nhân được rút canuyn mở khí quản và xuất viện khi các cơn co cứng gần như không còn.

Tuy nhiên khoảng 20 ngày sau khi xuất viện, bà V. bắt đầu xuất hiện cứng hàm trở lại. Tình trạng co cứng nhanh chóng lan xuống các cơ vùng ngực, bụng rồi toàn thân, diễn biến tương tự đợt bệnh trước. Bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện nhiều cơn gồng cứng toàn thân. Co cứng các cơ vùng ngực khiến người bệnh không thể tự thở còn gọi là tình trạng "chẹn ngực". Các bác sĩ phải đặt nội khí quản cấp cứu, thở máy và sử dụng thuốc an thần liều cao để kiểm soát các cơn co cứng.

BS. Lê Sơn Việt phân tích, uốn ván là bệnh nhiễm trùng do độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Độc tố tác động lên hệ thần kinh làm tăng trương lực cơ và gây các cơn co cứng đặc trưng.

Bệnh thường có thể khởi đầu bằng mỏi hàm, khó há miệng hoặc cứng hàm sau đó co cứng lan xuống vùng cổ, ngực, bụng và toàn thân. Ở những trường hợp nặng, co cứng các cơ hô hấp hoặc các cơn gồng dữ dội có thể khiến người bệnh không thể tự thở, đe dọa tính mạng nếu không được kiểm soát kịp thời.

"Bệnh nhân vào viện trong tình trạng cứng hàm và gồng cứng toàn thân nhiều. Khi các cơ vùng ngực co cứng, người bệnh không tự thở được nên phải đặt nội khí quản, thở máy khẩn cấp", BS. Việt cho biết.

Điều khiến các bác sĩ tiếp tục tìm kiếm nguyên nhân là bệnh nhân không có thêm vết thương mới sau khi xuất viện. Trong khi đó, vị trí thanh tre từng đâm vào cẳng chân đã đóng vảy, bên ngoài không sưng đỏ và không có dấu hiệu nhiễm trùng rõ ràng.

Các bác sĩ kiểm tra lại vị trí vết thương cũ và phát hiện qua siêu âm một dị vật nằm sâu trong mô cẳng chân. Vết thương sau đó được rạch mở, ê-kíp lấy ra một mảnh tre dài khoảng 3cm.

Theo BS. Việt đây là chi tiết đáng lưu ý, một vết thương đã khô, đóng vảy, không còn sưng đỏ không đồng nghĩa bên trong không còn dị vật. Đặc biệt các vật liệu như tre, gỗ hoặc gai có thể bị gãy khi đâm vào cơ thể, khiến một phần dị vật nằm sâu trong mô và khó nhận biết nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.

Đối với bệnh uốn ván, bào tử Clostridium tetani có thể xâm nhập cơ thể qua các vết thương. Trong điều kiện thuận lợi tại mô tổn thương đặc biệt khi có mô dập nát, hoại tử hoặc dị vật tồn lưu, vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố.

Sau khi lấy bỏ mảnh tre và tiếp tục điều trị theo phác đồ uốn ván, tình trạng gồng cứng của bệnh nhân giảm rõ rệt trong hai ngày tiếp theo. Nhu cầu sử dụng thuốc an thần để kiểm soát các cơn co cứng cũng giảm.

Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết chưa thể khẳng định bệnh nhân đã hết hoàn toàn các cơn co cứng chỉ dựa trên diễn biến trong những ngày đầu. Người bệnh vẫn cần được điều trị và theo dõi sát bởi độc tố uốn ván đã tác động lên hệ thần kinh cần thời gian để cơ thể hồi phục.

Từ trường hợp trên, ThS.BS Lê Sơn Việt khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các vết thương do vật nhọn đâm sâu như tre, gỗ, gai hoặc những vết thương do ngã, xây xát khiến đất, cát, sỏi lọt vào.

Các vết thương cần được làm sạch và đánh giá đầy đủ tại cơ sở y tế, đặc biệt lưu ý khả năng còn dị vật bên trong. Căn cứ vào đặc điểm vết thương và tiền sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ chỉ định biện pháp dự phòng uốn ván phù hợp.

Một điểm quan trọng khác là từng mắc uốn ván không đồng nghĩa với việc người bệnh đã có miễn dịch bảo vệ đầy đủ về sau. Vì vậy, việc tiêm vắc-xin phòng uốn ván vẫn cần được đánh giá theo chỉ định chuyên môn, kể cả với người từng mắc bệnh.

"Có bệnh nhân ban đầu chỉ thấy hơi mỏi hàm, cứng hàm nên tiếp tục theo dõi ở nhà. Tuy nhiên, tình trạng có thể tiến triển nhanh sang co cứng cơ ngực, cơ bụng và toàn thân. Khi ảnh hưởng đến hô hấp, bệnh nhân có thể nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh. Vì vậy, khi có tiền sử vết thương và xuất hiện cứng hàm, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay", ThS.BS Lê Sơn Việt nhấn mạnh.