Ăn bát cơm để tủ lạnh vài ngày, người đàn ông 50 tuổi suy gan, suy thận: Chuyên gia chỉ ra sai lầm nhiều gia đình Việt mắc phải

Cơm nguội để qua đêm từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Không ít người cho rằng chỉ cần cất cơm vào tủ lạnh, hôm sau đem rang hoặc hâm nóng lại là có thể sử dụng bình thường.

Tuy nhiên, các chuyên gia an toàn thực phẩm cảnh báo, cơm chín nếu được bảo quản không đúng cách hoàn toàn có thể trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi và tạo ra độc tố nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng người sử dụng.

Mới đây, một trường hợp ngộ độc nghiêm trọng xảy ra tại Trung Quốc đã thu hút sự quan tâm của dư luận và trở thành lời cảnh tỉnh đối với thói quen sử dụng cơm thừa của nhiều gia đình.

Ăn cơm để trong tủ lạnh nhiều ngày, người đàn ông bất ngờ rơi vào suy đa tạng

Theo thông tin từ CCTV, ông Trần (50 tuổi, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, tên nhân vật đã được thay đổi) đã sử dụng phần cơm trắng được bảo quản trong tủ lạnh nhiều ngày để chế biến món cơm rang cho bữa ăn của mình.

Ban đầu, ông không nhận thấy bất cứ dấu hiệu bất thường nào. Cơm không có mùi lạ, không đổi màu hay xuất hiện nấm mốc. Tuy nhiên, chỉ một thời gian ngắn sau khi ăn, người đàn ông này bắt đầu xuất hiện hàng loạt triệu chứng như đau bụng dữ dội, tiêu chảy liên tục, buồn nôn và khó thở.

Tình trạng nhanh chóng chuyển biến xấu. Khi được người nhà đưa đến bệnh viện, bệnh nhân đã rơi vào sốc nặng, huyết áp tụt sâu, nhiều cơ quan quan trọng như tim, gan và thận bắt đầu suy giảm chức năng. Các bác sĩ phải khẩn cấp đưa ông vào khoa Hồi sức tích cực (ICU) để điều trị.

Sau quá trình cấp cứu kéo dài, bệnh nhân may mắn giữ được tính mạng và dần hồi phục. Kết quả xét nghiệm cho thấy nguyên nhân là do ngộ độc thực phẩm liên quan đến vi khuẩn Bacillus cereus - một trong những tác nhân gây ngộ độc thực phẩm phổ biến nhất liên quan đến cơm nguội, cơm rang và các loại thực phẩm giàu tinh bột.

Trong y văn quốc tế, tình trạng này còn được gọi bằng cái tên khá nổi tiếng là "Fried Rice Syndrome" (Hội chứng cơm chiên).

Loại vi khuẩn nguy hiểm có thể tồn tại ngay cả sau khi nấu chín

Nhiều người thắc mắc vì sao cơm đã được nấu chín ở nhiệt độ cao vẫn có thể trở thành nguồn gây ngộ độc.

Theo Trung tâm An toàn thực phẩm Hong Kong và nhiều tổ chức y tế quốc tế, Bacillus cereus là loại vi khuẩn tồn tại phổ biến trong môi trường tự nhiên, đặc biệt là trong đất, bụi, ngũ cốc và gạo.

Điều đáng nói là vi khuẩn này có khả năng tạo ra các bào tử cực kỳ bền vững. Trong quá trình nấu cơm, phần lớn vi khuẩn sẽ bị tiêu diệt nhưng các bào tử vẫn có thể sống sót.

Khi cơm được để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài hoặc bảo quản không đúng cách, các bào tử này sẽ "thức dậy", phát triển mạnh mẽ và tiết ra độc tố.

Đáng sợ hơn, một số loại độc tố do Bacillus cereus tạo ra có khả năng chịu nhiệt rất cao. Ngay cả khi người dùng đem cơm đi hâm nóng, rang lại hoặc đun sôi, độc tố vẫn có thể tồn tại và tiếp tục gây hại cho cơ thể.

Đó là lý do nhiều trường hợp ngộ độc xảy ra dù thực phẩm đã được nấu lại trước khi ăn.

"Hội chứng cơm chiên" nguy hiểm như thế nào?

Các chuyên gia cho biết Bacillus cereus thường gây bệnh theo hai cơ chế khác nhau.

Dạng thứ nhất là dạng gây nôn. Khi đó, độc tố đã được hình thành sẵn trong thực phẩm trước khi người dùng ăn vào. Chỉ từ 30 phút đến 6 giờ sau bữa ăn, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn dữ dội, nôn liên tục, đau quặn bụng.

Trong phần lớn trường hợp, các triệu chứng sẽ tự thuyên giảm sau một thời gian. Tuy nhiên, với những người có sức đề kháng yếu, trẻ em, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền, độc tố có thể gây tổn thương gan, ảnh hưởng hệ miễn dịch và dẫn đến suy đa cơ quan.

Dạng thứ hai là dạng gây tiêu chảy. Triệu chứng thường xuất hiện muộn hơn, từ 2 đến 36 giờ sau khi ăn. Người bệnh bị đau bụng, tiêu chảy nhiều lần, có thể kèm theo buồn nôn và mệt mỏi.

Theo các nghiên cứu về an toàn thực phẩm, mỗi năm trên thế giới ghi nhận hàng nghìn trường hợp ngộ độc liên quan đến Bacillus cereus, trong đó phần lớn xuất phát từ các món cơm, mì, bún hoặc khoai tây được bảo quản không đúng cách.

Không chỉ Bacillus cereus, cơm nguội còn có thể trở thành "ổ vi khuẩn"

Theo các chuyên gia vi sinh thực phẩm, Bacillus cereus không phải là mối nguy duy nhất. Khi cơm được để ở môi trường không đảm bảo vệ sinh hoặc bảo quản quá lâu, nhiều loại vi khuẩn khác cũng có thể phát triển mạnh.

Trong đó phổ biến là tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus). Loại vi khuẩn này thường tồn tại trên da, tay và đường hô hấp của con người. Nếu người chế biến thực phẩm không rửa tay sạch hoặc thức ăn bị nhiễm khuẩn trong quá trình bảo quản, tụ cầu vàng có thể sinh ra độc tố gây đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy.

Điều đáng lo ngại là độc tố của tụ cầu vàng có khả năng chịu nhiệt rất tốt. Việc đun sôi hay hâm nóng lại nhiều lần cũng không thể loại bỏ hoàn toàn.

Ngoài ra còn có vi khuẩn E.coli, thường xuất hiện khi thực phẩm bị nhiễm bẩn từ nguồn nước, dụng cụ chế biến hoặc tay người nấu ăn. E.coli có thể gây đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và trong một số trường hợp nặng còn dẫn đến biến chứng nguy hiểm.

Sai lầm phổ biến khiến cơm nhanh biến thành "ổ độc tố"

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng nhiệt độ từ 5 đến 60 độ C được gọi là "vùng nhiệt độ nguy hiểm". Đây là khoảng nhiệt độ lý tưởng để phần lớn vi khuẩn gây bệnh sinh sôi mạnh mẽ. Trong điều kiện thuận lợi, số lượng vi khuẩn có thể tăng gấp đôi chỉ sau mỗi 20 phút.

Nhiều gia đình có thói quen để nguyên nồi cơm trên bàn ăn từ sáng tới tối hoặc để qua đêm rồi mới cho vào tủ lạnh. Đây được xem là một trong những sai lầm phổ biến nhất.

Khi cơm nằm nhiều giờ trong vùng nhiệt độ nguy hiểm, các bào tử Bacillus cereus sẽ có đủ thời gian để phát triển và tạo độc tố. Một khi độc tố đã hình thành, việc hâm nóng lại gần như không còn nhiều ý nghĩa.

Các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến cáo, sau khi nấu chín, nếu không sử dụng hết, cơm nên được làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh trong vòng tối đa 2 giờ. Với thời tiết nóng trên 32 độ C, thời gian này nên rút ngắn xuống dưới 1 giờ.

Cơm giữ ấm trong nồi cơm điện cả ngày có thực sự an toàn?

Nhiều người tin rằng chế độ giữ ấm của nồi cơm điện có thể giúp cơm luôn an toàn để sử dụng. Tuy nhiên, thực tế không hoàn toàn như vậy.

Theo các chuyên gia, nhiệt độ giữ ấm của nồi cơm điện thường dao động từ 60 đến 70 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ trong nồi không đồng đều. Một số vị trí như lớp cơm phía trên hoặc sát thành nồi có thể giảm xuống dưới ngưỡng an toàn.

Khi đó, vi khuẩn vẫn có cơ hội sinh sôi và phát triển. Một số nghiên cứu cho thấy nếu thức ăn được giữ ấm liên tục trên 4 giờ, nguy cơ mất an toàn thực phẩm sẽ gia tăng đáng kể. Vì vậy, cơm hoặc thức ăn được giữ ấm quá lâu trong nồi cơm điện không được khuyến khích sử dụng.

3 vị trí trong nồi cơm điện cần vệ sinh thường xuyên nhưng nhiều người bỏ quên

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc vệ sinh nồi cơm điện đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.

Vị trí đầu tiên là lỗ thoát hơi nước. Đây là nơi tích tụ nhiều hơi nước, tinh bột và cặn thực phẩm. Nếu lâu ngày không vệ sinh, vi khuẩn và nấm mốc có thể phát triển mạnh.

Tiếp theo là gioăng cao su quanh nắp nồi. Đây được xem là "góc chết" trong việc vệ sinh nhà bếp. Cơm, canh hoặc nước thực phẩm thường mắc kẹt tại khu vực này nhưng rất ít người chú ý làm sạch.

Cuối cùng là mâm nhiệt nằm dưới đáy lòng nồi. Những hạt cơm hoặc nước cơm rơi xuống trong quá trình sử dụng có thể cháy khét, tạo thành lớp cặn bẩn, ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của nồi và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện.

Chuyên gia khuyến cáo: Đừng tiếc một bát cơm mà đánh đổi sức khỏe

Các chuyên gia an toàn thực phẩm nhấn mạnh rằng bản thân cơm nguội không phải là "thủ phạm". Điều quan trọng nằm ở cách bảo quản. Nếu được làm nguội nhanh, bảo quản lạnh đúng cách và sử dụng trong thời gian phù hợp, cơm vẫn có thể ăn an toàn.

Ngược lại, nếu cơm bị để lâu ở nhiệt độ phòng, bảo quản nhiều ngày hoặc liên tục hâm đi hâm lại, nguy cơ nhiễm khuẩn và hình thành độc tố sẽ tăng lên đáng kể.

Một bát cơm chỉ vài nghìn đồng có thể không đáng là bao, nhưng cái giá phải trả cho một ca ngộ độc nặng lại có thể là nhiều ngày nằm viện, thậm chí là tính mạng. Bởi vậy, khi phát hiện cơm có mùi lạ, đổi màu, nhớt hoặc đã được bảo quản quá lâu, lựa chọn an toàn nhất vẫn là bỏ đi thay vì cố gắng tận dụng.

(Nguồn: HK01)