3 kiểu lời khen nghe xong không thấy vui chút nào

Không phải lời khen nào cũng khiến người nghe cảm thấy được trân trọng. Có những câu nói thoạt nghe tưởng như đang ghi nhận ưu điểm của người khác, nhưng càng nghĩ lại càng thấy khó chịu vì ẩn chứa sự so sánh, mỉa mai hoặc một lời đánh giá thiếu tinh tế. Vấn đề không nằm ở việc người nói có ý tốt hay không, mà ở cách họ lựa chọn từ ngữ và đặt lời khen vào hoàn cảnh cụ thể.

Khen người khác bằng cách hạ thấp một người khác

“Bạn làm tốt hơn hẳn những người còn lại”, “Ít nhất thì bạn không vụng về như đồng nghiệp kia” hay “Bạn xinh hơn cô bạn đi cùng nhiều đấy” là những lời khen có vẻ đang đề cao người nghe, nhưng lại lấy một người khác làm đối tượng để so sánh. Cách nói này dễ khiến lời khen trở nên kém thiện chí, bởi sự công nhận dành cho một người lại được xây dựng trên việc hạ thấp người còn lại.

Không chỉ khiến người bị đem ra so sánh cảm thấy khó xử, kiểu khen này còn có thể khiến chính người nhận lời khen không thoải mái. Họ có thể tự hỏi liệu bản thân có đang được đánh giá công bằng hay chỉ đơn giản là được đặt vào vị trí có lợi hơn trong một cuộc so sánh. Một lời khen chân thành không cần phải tìm ra người kém hơn để làm nổi bật ưu điểm của người khác. Nếu muốn ghi nhận ai đó, hãy tập trung vào chính năng lực, nỗ lực hoặc điểm mạnh của họ.

Khen kèm theo một câu “nhưng” khiến mọi thiện ý biến mất

“Bạn hôm nay trông xinh đấy, nhưng bình thường ăn mặc hơi xuề xòa”, “Bài thuyết trình khá tốt, nhưng vẫn còn nhiều lỗi” hay “Bạn thông minh mà, chỉ là đôi khi hơi thiếu tập trung” là những ví dụ quen thuộc của kiểu lời khen đi kèm một nhận xét phủ định. Phần đầu có thể khiến người nghe vui vẻ trong giây lát, nhưng vế sau lại dễ trở thành điều họ nhớ đến nhiều nhất.

Tất nhiên, góp ý không phải điều xấu và đôi khi một lời nhận xét thẳng thắn còn cần thiết hơn những lời khen xã giao. Tuy nhiên, nếu mục đích là khen ngợi, việc liên tục thêm vào những nhận xét mang tính chê bai có thể khiến đối phương cảm thấy thành quả của mình chưa bao giờ thực sự được công nhận. Thay vì trộn lẫn lời khen và lời chê trong cùng một câu, hãy ghi nhận điều đáng khen một cách rõ ràng. Nếu có góp ý, nên lựa chọn thời điểm và cách diễn đạt phù hợp để người nghe hiểu rằng đó là hai vấn đề riêng biệt.

Khen một cách miễn cưỡng, như thể đang ban phát sự công nhận

“Không ngờ bạn cũng làm được việc này đấy”, “Lần này làm tốt hơn tôi tưởng” hay “Bạn mà cũng biết chuyện đó à?” nghe qua có thể giống những câu nói đùa thân mật, nhưng lại dễ khiến người nghe cảm thấy bị xem thường. Ẩn sau lời khen là một hàm ý rằng người nói vốn không đặt nhiều kỳ vọng vào năng lực của đối phương, thậm chí từng mặc định họ không đủ khả năng để làm tốt việc đó.

Điều khiến kiểu lời khen này khó chịu nằm ở sự chênh lệch giữa ý nghĩa bề mặt và thông điệp ngầm bên trong. Người nói có thể cho rằng mình đang bất ngờ trước thành quả của người khác, nhưng người nghe lại cảm nhận được sự thiếu tôn trọng trong cách diễn đạt. Một lời công nhận không nên khiến đối phương phải tự hỏi liệu trước đây mình đã bị đánh giá thấp đến mức nào. Nếu thực sự ấn tượng với thành quả của ai đó, chỉ cần nói rằng họ đã làm tốt hoặc thể hiện được năng lực đáng ghi nhận.

Một lời khen có giá trị không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở cảm giác nó để lại cho người nhận. Không cần phải dùng những từ ngữ hoa mỹ hay cố gắng tìm ra điều gì quá đặc biệt để nói. Đôi khi, một câu ghi nhận đơn giản, chân thành và không kèm theo sự so sánh hay hàm ý coi thường đã đủ khiến người khác cảm thấy được tôn trọng.