160.000 chủ xe bị bỏ rơi: Khi hãng xe điện Trung Quốc phá sản, bảo hành trọn đời thành giấy lộn

Tính đến đầu năm 2026, Yicai Global ghi nhận gần 160.000 chủ xe điện Trung Quốc rơi vào tình trạng "xe còn chạy được nhưng không còn ai chịu trách nhiệm": bảo hành hết hiệu lực, hệ thống đại lý ủy quyền giải thể, phần mềm lỗi không ai sửa, phụ tùng không còn nguồn cung. Tất cả vì hãng sản xuất đã phá sản hoặc ngừng hoạt động. Đây không phải con số lý thuyết, mà là hậu quả trực tiếp của làn sóng phá sản đang quét qua ngành xe điện Trung Quốc với tốc độ mà người mua xe ở Việt Nam cần chú ý.

400 hãng sập trong 7 năm: Cuộc thanh lọc không có hồi kết

Theo dữ liệu từ EVBoosters, hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động trong giai đoạn 2018-2025. Con số này không bao gồm các hãng đang hấp hối hoặc đang trong quá trình tái cơ cấu. Thị trường xe điện Trung Quốc từng là miền đất hứa với hàng trăm thương hiệu gia nhập cùng lúc, được thúc đẩy bởi trợ cấp chính phủ và dòng vốn đầu tư mạo hiểm ồ ạt. Nhưng khi cả hai nguồn tiền đó co lại, bức tranh lộ ra rất nhanh.

Neta, HiPhi, WM Motor: Khi tên tuổi lớn cũng không thoát

Neta, thương hiệu thuộc tập đoàn Hozon New Energy Automobile, là cái tên minh họa rõ nhất cho nghịch lý này. Từ 2018 đến 2024, Neta bán được gần 500.000 xe, từng là hãng xe điện khởi nghiệp bán chạy nhất Trung Quốc. Doanh số đó không cứu được công ty. Hozon nộp đơn phá sản và hàng trăm nghìn chủ xe Neta đột ngột mất điểm tựa hậu mãi. Sau khi hãng ngừng hoạt động, các trung tâm sửa chữa ủy quyền trên cả nước lần lượt đóng cửa. Chủ xe muốn sửa phải tự tìm xưởng ngoài và thanh toán toàn bộ chi phí từ túi riêng, dù hãng từng cam kết bảo hành trọn đời pin.

WM Motor, từng được định giá 5 tỷ USD ở đỉnh cao, nộp đơn phá sản vào tháng 10/2023 sau khi không huy động được vốn mới. HiPhi, thương hiệu xe điện hạng sang của Human Horizons, dừng sản xuất đầu 2024 rồi chính thức vào quy trình phá sản tháng 8/2024. Ji Yue, liên doanh giữa Geely và Baidu, đóng cửa tháng 12/2024 dù sau lưng có hai tập đoàn lớn chống lưng. Aiways mất trụ sở chính tại Thượng Hải từ 2023 và không còn khả năng vận hành. Mỗi cái tên sập xuống kéo theo một cộng đồng chủ xe rơi vào bấp bênh.

Một số hãng xe điện Trung Quốc đã phá sản hoặc ngừng hoạt động (2023-2024)

Khi hãng phá sản, toàn bộ hệ thống đại lý ủy quyền đóng cửa theo, chủ xe không còn điểm bảo hành chính thức.

Khi hãng sập, xe điện trở thành cục sắt

Điều đáng lo hơn là cơ chế tan vỡ diễn ra rất nhanh sau khi hãng ngừng hoạt động. Rest of World ghi nhận: khi một hãng xe điện sập, hệ thống phần mềm xe thường bị ảnh hưởng ngay lập tức. Với các dòng xe kết nối đám mây, tính năng điều khiển từ xa, cập nhật hệ thống, thậm chí khởi động xe qua ứng dụng đều có thể ngừng hoạt động khi máy chủ bị tắt. Chủ xe WM Motor phản ánh lỗi hệ thống liên tục sau phá sản, không có ai xử lý. Phụ tùng vật lý cũng không khá hơn: kho linh kiện nhà máy đóng băng, chuỗi cung ứng cắt đứt, không còn đơn vị nào có thẩm quyền cung cấp phụ tùng chính hãng.

Đây là lỗ hổng mà bảo hành truyền thống không che phủ được. Một hãng xe xăng phá sản vẫn để lại hệ sinh thái phụ tùng sau bán tương đối hoàn chỉnh, bởi linh kiện xe xăng có tính tiêu chuẩn hóa cao hơn. Xe điện thì khác: pin, hệ thống quản lý pin, phần mềm điều khiển động cơ đều được thiết kế riêng cho từng nền tảng. Không có hãng, không có phụ tùng. Không có phụ tùng, xe trở thành cục sắt.

Hiện tại, khoảng 50 nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang thua lỗ kéo dài và có thể buộc phải thu hẹp hoặc đóng cửa trong năm 2026. Nguyên nhân nằm ở ba yếu tố cộng hưởng: từ tháng 1/2026, xe điện tại Trung Quốc chịu thuế mua hàng 5% sau nhiều năm miễn, sức mua nội địa dự kiến giảm thêm 5%, trong khi tình trạng dư thừa năng lực sản xuất ngày càng trầm trọng.

Khi một hãng xe xăng lớn rời khỏi một thị trường, ít nhất còn có hệ thống phụ tùng sau bán trụ lại. Khi một hãng xe điện Trung Quốc non trẻ làm điều tương tự, người mua có thể không còn gì để bám vào ngoài tờ giấy bảo hành đã mất giá trị. Bài học từ 160.000 chủ xe Trung Quốc không phải câu chuyện của thị trường nước ngoài, mà là tấm gương người mua xe tại Việt Nam cần soi trước khi quyết định.