Vì sao loài cây có hoa làm nước hoa bị TP.HCM cấm trồng trên đường phố nhưng Hà Nội lại lựa chọn trồng ven mặt nước?

Theo m-vietnamdaily
Chia sẻ

Không chỉ TP.HCM, ít nhất 6 địa phương khác đã đưa cây này vào danh mục cấm hoặc hạn chế trồng trong đô thị.

Hoa dùng làm nước hoa, gỗ chế biến giấy và ván ép, nhưng gáo trắng lại bị cấm hoặc hạn chế trồng ở nhiều địa phương. Hà Nội vừa chọn loài cây này cho cảnh quan ven mặt nước.

Vì sao TP.HCM cấm trồng cây gáo trắng?

Gáo trắng có hoa thơm, gỗ dùng trong nhiều ngành sản xuất nhưng nằm trong danh mục cây cấm trồng trên đường phố TP.HCM. Loài cây thuộc họ Cà phê này có tên khoa học Neolamarckia cadamba. Theo Quyết định 52/2013/QĐ-UBND ngày 25/11/2013, TP.HCM cấm trồng cây trên vỉa hè và dải phân cách đường phố.

Vì sao loài cây có hoa làm nước hoa bị TP.HCM cấm trồng trên đường phố nhưng Hà Nội lại lựa chọn trồng ven mặt nước?- Ảnh 1.

TP.HCM cấm trồng cây gáo trắng vì cành nhánh giòn dễ gãy, quả rụng ảnh hưởng vệ sinh đường phố - Ảnh: wikimedia

Văn bản nêu lý do là "Cành nhánh giòn dễ gãy, quả rụng ảnh hưởng vệ sinh đường phố". Cành gãy, quả rơi trên đường đông người, xe cộ qua lại vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vừa ảnh hưởng vệ sinh.

Ngoài TP.HCM, 6 địa phương khác có danh mục cấm hoặc hạn chế gáo trắng trong đô thị đã được đối chiếu. Theo Quyết định 475/QĐ-UBND năm 2015, An Giang đưa cây vào nhóm cấm. Đồng Nai cũng cấm trồng loài này tại khu vực công cộng, đường phố theo Quyết định 4627/QĐ-UBND ngày 27/12/2018.

Cần Thơ, Bình Phước, Kon Tum và Bắc Kạn xếp gáo trắng vào nhóm hạn chế theo các danh mục ban hành giai đoạn 2014-2023. Lào Cai từng hạn chế trồng theo Quyết định 14/2012/QĐ-UBND, nhưng chương về cây xanh hết hiệu lực tháng 6/2016 và toàn bộ quyết định hết hiệu lực ngày 1/3/2018. Các địa danh được ghi theo thời điểm ban hành, không phản ánh số tỉnh, thành hiện nay hoặc hiệu lực của danh mục sau sáp nhập.

Hà Nội lại lựa chọn loài này cho nhóm 18 cây ngập nước, bán ngập nước và sống trên mặt nước tại Quyết định 143/2026/QĐ-UBND, hiệu lực từ ngày 22/10/2026. Phụ lục mô tả cây cao 15-25 m, tán rộng 8-12 m khi trưởng thành. Đây là danh mục theo cảnh quan, không phải khuyến nghị trồng trên mọi vỉa hè.

Gáo trắng ưa đất ẩm, có thể mọc trên đất phù sa ven sông và vùng ngập theo mùa. Không gian ven hồ rộng khác với vỉa hè đông xe cộ. Vì vậy, vị trí trồng phải xét đến nguy cơ gãy cành, quả rụng và khả năng chăm sóc.

Hoa thơm làm nước hoa, gỗ dùng làm giấy và ván ép

Gáo trắng có những bông hoa nhỏ tụ thành đầu tròn màu vàng cam. Ở Ấn Độ, cây được gọi là kadam hoặc kadamba. Theo World Agroforestry, hoa được dùng làm nguyên liệu sản xuất attar, loại nước hoa truyền thống có thể sử dụng gỗ đàn hương làm nền giữ hương. Hoa đẹp, thơm, nên cây còn được trồng làm cảnh.

Vì sao loài cây có hoa làm nước hoa bị TP.HCM cấm trồng trên đường phố nhưng Hà Nội lại lựa chọn trồng ven mặt nước?- Ảnh 2.

Cận cảnh hoa gáo trắng - Ảnh: Aravindreddy.d / Wikimedia Commons

Gỗ gáo trắng được dùng làm bột giấy, ván ép, hộp đóng gói và các sản phẩm gỗ nhẹ. Tại Việt Nam, những hướng chế biến được nhắc đến gồm ván MDF, ván sợi nhân tạo và đồ gia dụng. Tuy nhiên, gỗ tương đối nhẹ, cần chọn công dụng phù hợp và chưa thể coi đây là vật liệu chịu lực tốt.

Tuyên Quang đã có mô hình khảo nghiệm từ năm 2020. Đề tài gieo ươm 52.000 cây giống, ghi nhận 50.000 cây sống và triển khai 9 ha rừng trồng thử nghiệm. Sau hơn một năm, chiều cao bình quân đạt khoảng 2,3-2,5 m ở hai mật độ khảo sát. Theo đề tài, chu kỳ khai thác có thể khoảng 6-8 năm, nhưng lợi nhuận còn tùy chi phí và đầu ra.

Tháng 7/2026, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM đề xuất phát triển vùng nguyên liệu khi làm việc với UBND TP Cần Thơ. Một doanh nghiệp đặt mục tiêu có thể tiêu thụ 17-18 triệu m³ gỗ gáo trắng vào năm 2030 để giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu. Đây là kỳ vọng, chưa phải sản lượng thực tế. Một đơn vị tại Cần Thơ dự kiến trồng thử vài hecta để đánh giá hiệu quả.

Vì sao loài cây có hoa làm nước hoa bị TP.HCM cấm trồng trên đường phố nhưng Hà Nội lại lựa chọn trồng ven mặt nước?- Ảnh 3.

Cây sinh trưởng nhanh nhưng hạt rất nhỏ, cây con cần che chắn kỹ khi ươm. Đất khô cằn làm giảm tốc độ phát triển. Nghiên cứu của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam ghi nhận rừng gáo trắng tại U Minh, Cà Mau bị sâu hại liên tiếp hai năm 2015 và 2016. Trong đó, sâu cuốn lá Arthroschista hilaralis gây hại nặng đến rất nặng.

Lá gáo trắng được nghiên cứu làm dược liệu, gỗ dùng làm giá thể trồng nấm

Tại Việt Nam, gáo trắng còn được nghiên cứu dưới góc độ dược liệu. Năm 2019, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Cần Thơ công bố kết quả cho thấy cao chiết lá gáo trắng có hoạt tính chống oxy hóa và giúp giảm một số chỉ dấu tổn thương gan ở chuột thí nghiệm.

Trong khi đó, nghiên cứu năm 2024 tại Lâm Đồng ghi nhận gỗ của loài cây này có thể làm giá thể nuôi trồng nấm hương, nấm mèo và nấm linh chi. Những kết quả này mở thêm hướng sử dụng gáo trắng ngoài sản xuất giấy, ván ép và trồng làm cảnh quan, dù hiệu quả điều trị trên người và giá trị sản xuất thương mại vẫn cần được đánh giá thêm.

Loài cây trong thơ Tagore và ký ức về mẹ của ngôi sao điện ảnh Bollywood

Kadamba còn có đời sống văn hóa riêng ở Nam Á. Tại Bangladesh, loài hoa này gắn với mùa mưa và xuất hiện trong tác phẩm của Rabindranath Tagore, nhà văn đoạt Nobel Văn học năm 1913. Bài thơ First Kadam gợi hình ảnh bông hoa đầu mùa gửi tới người thương, biến một loài cây ven sông thành biểu tượng của cảnh sắc và tình cảm.

Vì sao loài cây có hoa làm nước hoa bị TP.HCM cấm trồng trên đường phố nhưng Hà Nội lại lựa chọn trồng ven mặt nước?- Ảnh 4.

Tại Bangladesh, hoa gáo trắng gắn với mùa mưa - Ảnh: burringbarrainforestnursery

Truyền thống Hindu lại lưu giữ câu chuyện thần Krishna bên sông Yamuna. Theo một tích truyện trong Bhagavata Purana, Krishna trèo lên cây kadamba trước khi nhảy xuống sông đối đầu với rắn Kaliya. Hình ảnh trong truyền thuyết cho thấy cây đã hiện diện lâu đời trong câu chuyện văn hóa gắn với sông nước.

Trong cuộc trò chuyện với Vogue India (số tháng 1-2/2024), diễn viên Jackie Shroff dẫn phóng viên thăm trang trại ở làng Chandkhed, nằm giữa Mumbai và Pune, Ấn Độ. Ông say sưa giới thiệu những loài cây trong vườn, kể cả cây được ươm từ hạt giống do bạn bè gửi tặng. Khi đến bên cây kadamba được quây riêng một khoảng đất, nam diễn viên xúc động đặt tay lên thân cây và cho biết ông trồng nó để tưởng nhớ mẹ. Sau đó, ông bất ngờ cúi rạp người trước gốc cây, như một cách bày tỏ tình cảm với người đã khuất.

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày