Vì sao có người ngoài 60 tuổi, mặt đầy đốm nâu, người cùng tuổi vẫn da sáng mịn?

Một phụ nữ 62 tuổi đến phòng khám với vẻ mặt đầy lo lắng. Bà đưa bác sĩ xem bức ảnh chụp cùng các đồng nghiệp cũ trong buổi họp mặt nghỉ hưu gần đây. Điều khiến bà băn khoăn là trên trán và hai gò má đã xuất hiện nhiều đốm nâu, trong khi người bạn đứng cạnh, dù bằng tuổi, vẫn có làn da khá mịn màng, đều màu.

"Bác sĩ ơi, những đốm này có phải dấu hiệu gan có vấn đề hay mạch máu bị tắc nghẽn không?" , bà hỏi.

Sau khi thăm khám, bác sĩ nhận định những tổn thương trên da có thể là dày sừng tiết bã - một dạng tổn thương da lành tính thường gặp ở người lớn tuổi, dễ bị nhầm với đồi mồi. Đây không phải dấu hiệu đặc trưng cho thấy gan suy yếu hay cơ thể tích tụ độc tố như nhiều người vẫn nghĩ.

Vậy tại sao có người càng lớn tuổi, da càng xuất hiện nhiều đốm nâu, trong khi người khác vẫn giữ được làn da tương đối sáng mịn?

Ánh nắng tích tụ qua nhiều năm có thể khiến da lão hóa nhanh hơn

Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến diện mạo làn da chính là mức độ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong suốt cuộc đời.

Người phụ nữ nói trên từng có hàng chục năm buôn bán ngoài chợ, thường xuyên tiếp xúc với nắng gió nhưng ít khi sử dụng kem chống nắng. Trong khi đó, người bạn cùng tuổi làm giáo viên, chủ yếu làm việc trong nhà và có thói quen che chắn, bảo vệ da mỗi khi ra ngoài.

Sự khác biệt ấy, dù diễn ra âm thầm trong nhiều năm, có thể góp phần khiến làn da của hai người thay đổi theo những cách khác nhau.

Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương da, thúc đẩy quá trình lão hóa và làm tăng nguy cơ xuất hiện các đốm sắc tố. Khi tuổi tác tăng lên, khả năng phục hồi của da cũng thay đổi, khiến những dấu hiệu tổn thương tích lũy qua thời gian ngày càng dễ nhận thấy.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: đồi mồi, hay các đốm nâu do ánh nắng, thường liên quan đến sự tăng sắc tố; còn dày sừng tiết bã là tình trạng tăng sinh lành tính của tế bào da. Hai loại tổn thương này có thể trông khá giống nhau nhưng không hoàn toàn giống về bản chất.

Không phải cứ lớn tuổi là da sẽ chi chít đốm nâu

Nhiều người cho rằng khi bước qua tuổi 50 hay 60, đồi mồi xuất hiện là điều không thể tránh khỏi. Thực tế, tuổi tác chỉ là một phần của câu chuyện.

Thói quen chống nắng có thể giúp hạn chế tổn thương do tia UV, từ đó giảm nguy cơ xuất hiện thêm các đốm sắc tố do ánh nắng và làm chậm quá trình lão hóa da. Việc đội mũ rộng vành, dùng ô, mặc quần áo che chắn và thoa kem chống nắng khi ra ngoài đều có ích, kể cả khi đã bước vào tuổi trung niên hoặc cao tuổi.

Đừng nghĩ rằng đã có tuổi thì không cần chống nắng, hay kem chống nắng chỉ dành cho phụ nữ trẻ. Làn da vẫn cần được bảo vệ ở mọi độ tuổi. Dù vậy, chống nắng không thể xóa bỏ hoàn toàn những đốm đã hình thành từ trước.

Di truyền cũng quyết định một phần diện mạo làn da

Có người ít khi che chắn nhưng da vẫn tương đối đều màu, trong khi người khác chăm sóc da khá kỹ vẫn xuất hiện nhiều đốm nâu. Nguyên nhân có thể nằm ở sự khác biệt về di truyền, màu da, khả năng đáp ứng với ánh nắng và quá trình lão hóa của mỗi người.

Nói cách khác, không phải ai có nhiều đốm nâu cũng là người ít quan tâm đến sức khỏe, cũng không thể mặc định người có làn da mịn màng là người khỏe mạnh hơn.

Số lượng đốm nâu trên mặt không phản ánh trực tiếp tình trạng gan, thận hay mạch máu. Nếu muốn đánh giá sức khỏe tổng thể, mỗi người vẫn cần dựa vào các dấu hiệu cụ thể, thăm khám và kiểm tra y tế khi cần thiết, thay vì chỉ nhìn vào màu sắc làn da.

Đã xuất hiện đốm nâu, nên chăm sóc thế nào?

Việc đầu tiên là duy trì thói quen chống nắng mỗi ngày. Khi ra ngoài, nên kết hợp che chắn bằng mũ, ô và quần áo phù hợp, đồng thời sử dụng kem chống nắng phổ rộng có SPF từ 30 trở lên. Nên thoa đủ lượng và thoa lại khi cần thiết, đặc biệt sau khi đổ nhiều mồ hôi hoặc tiếp xúc với nước.

Về ăn uống, một chế độ dinh dưỡng cân bằng với rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu đạm và ngũ cốc nguyên hạt giúp duy trì sức khỏe làn da. Tuy nhiên, không có loại thực phẩm hay thực phẩm chức năng nào được chứng minh có thể loại bỏ hoàn toàn đồi mồi hoặc dày sừng tiết bã.

Nếu các đốm nâu gây mất thẩm mỹ, bác sĩ da liễu có thể tư vấn phương pháp điều trị phù hợp sau khi xác định chính xác loại tổn thương. Tùy trường hợp, các phương pháp như laser hoặc áp lạnh có thể được cân nhắc. Không nên tự cạy, chà xát hay bôi giấm, axit hoặc các hỗn hợp không rõ nguồn gốc lên da, bởi chúng có thể gây bỏng, viêm và để lại sẹo.

Đặc biệt, nếu một đốm trên da mới xuất hiện, thay đổi nhanh về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc, có hiện tượng loét, chảy máu hay không lành, bạn nên đi khám da liễu để được kiểm tra. Không phải mọi đốm nâu ở người lớn tuổi đều là đồi mồi lành tính.

Lão hóa là quá trình tự nhiên, và làn da của mỗi người sẽ thay đổi theo cách riêng. Thay vì quá lo lắng khi thấy những đốm nâu xuất hiện, điều quan trọng là hiểu đúng nguyên nhân, bảo vệ da từ sớm và đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Bởi một làn da khỏe mạnh không nhất thiết phải hoàn toàn không có nếp nhăn hay đốm nâu.

(Theo nguồn: Aboluowang)