Vì sao có người mắc cúm vài ngày đã khỏi, người khác lại diễn biến nặng? Trẻ mắc cúm khi nào phải đi khám ngay?

Cùng mắc cúm mùa, có người chỉ sốt, ho, đau nhức vài ngày rồi dần hồi phục, nhưng cũng có người phải nhập viện vì viêm phổi, suy hô hấp hoặc bệnh nền trở nặng. Đáng chú ý, ngay cả khi mắc cùng một loại virus, diễn biến bệnh ở mỗi người vẫn có thể rất khác nhau. Đặc biệt với trẻ nhỏ, việc nhận biết sớm những dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng, giúp cha mẹ không chủ quan khi chăm sóc con tại nhà.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Phần lớn người bệnh hồi phục trong khoảng một tuần mà không cần chăm sóc y tế chuyên sâu. Tuy nhiên, cúm vẫn có thể gây bệnh nặng, thậm chí đe dọa tính mạng, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.

Vì sao cùng mắc cúm nhưng người nhẹ, người nặng?

Virus cúm có thể xâm nhập và gây nhiễm trùng ở đường hô hấp, từ mũi, họng đến phổi. Khi cơ thể phản ứng với virus, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt đột ngột, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho và đau họng. Ở những trường hợp không biến chứng, các triệu chứng thường cải thiện trong khoảng một tuần, dù ho và cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài hơn.

Tuy nhiên, mức độ bệnh không chỉ phụ thuộc vào loại virus mà còn liên quan đến khả năng đáp ứng miễn dịch, tình trạng sức khỏe trước khi nhiễm bệnh và những tổn thương xảy ra trong quá trình nhiễm trùng. Có người chỉ bị viêm đường hô hấp trên và hồi phục nhanh, trong khi người khác có thể bị tổn thương phổi hoặc gặp biến chứng ở các cơ quan khác.

Thông tin về những ca cúm diễn biến nặng được ghi nhận tại Hà Nội trong tháng 10/2026 cho thấy bệnh không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ ngay từ đầu. Mới đây, một bệnh nhân 73 tuổi có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) diễn biến khó thở tăng dần sau vài ngày sốt nhẹ, phải đặt nội khí quản và điều trị hồi sức tích cực. Trường hợp này cho thấy ở người có bệnh phổi mạn tính, cúm có thể làm tình trạng hô hấp xấu đi nhanh chóng.

Vì vậy, không nên chỉ căn cứ vào mức độ sốt để đánh giá bệnh nặng hay nhẹ. Người bệnh cần được theo dõi cả nhịp thở, mức độ tỉnh táo, khả năng ăn uống và diễn biến tổng thể. Sốt không quá cao không đồng nghĩa với việc không có nguy cơ biến chứng.

Những ai có nguy cơ diễn biến nặng hơn khi mắc cúm?

Trẻ nhỏ và người cao tuổi là hai nhóm cần được quan tâm đặc biệt. Hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang phát triển, trong khi khả năng đáp ứng miễn dịch ở người cao tuổi có thể suy giảm theo thời gian. Trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới 2 tuổi, có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn; người từ 65 tuổi trở lên cũng thuộc nhóm nguy cơ cao.

Phụ nữ mang thai có nguy cơ mắc cúm diễn biến nghiêm trọng hơn do những thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp trong thai kỳ. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cúm, nhóm này nên liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị.

Người mắc bệnh tim mạch, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc đái tháo đường cũng cần thận trọng. Cúm có thể khiến người mắc bệnh phổi xuất hiện đợt khó thở cấp, làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch hoặc khiến đường huyết khó kiểm soát hơn. Người mắc bệnh thận, bệnh gan, một số bệnh thần kinh, béo phì nặng hoặc suy giảm miễn dịch do bệnh lý và thuốc điều trị cũng có nguy cơ cao hơn.

Theo WHO, những người thuộc nhóm nguy cơ cao nếu xuất hiện triệu chứng cúm cần được đánh giá y tế sớm. Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng virus phù hợp, đặc biệt khi điều trị được bắt đầu sớm. Người bệnh không nên chờ đến khi khó thở hoặc xuất hiện biến chứng mới tìm kiếm trợ giúp y tế.

Dù vậy, nguy cơ không chỉ giới hạn ở những nhóm trên. Người trẻ, không có bệnh nền vẫn có thể gặp biến chứng cúm. Tuổi tác và tiền sử sức khỏe giúp nhận diện nguy cơ, nhưng không thể dự đoán chính xác diễn biến ở từng cá nhân.

Một trong những biến chứng đáng lo ngại của cúm là viêm phổi. Tình trạng này có thể do virus cúm trực tiếp gây tổn thương phổi hoặc do người bệnh mắc thêm nhiễm khuẩn thứ phát. Trong những trường hợp nghiêm trọng, viêm phổi có thể dẫn đến suy hô hấp, nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan.

Cúm cũng có thể làm nặng thêm bệnh lý sẵn có. Người mắc hen có thể xuất hiện cơn hen cấp; người mắc bệnh tim có nguy cơ gặp biến cố tim mạch; người mắc đái tháo đường có thể rối loạn đường huyết trong quá trình nhiễm trùng. Vì thế, khi người có bệnh nền mắc cúm, việc theo dõi không nên chỉ tập trung vào ho, sốt hay sổ mũi mà cần chú ý cả những biểu hiện bất thường của bệnh lý đang điều trị.

Trẻ mắc cúm mùa: Khi nào có thể theo dõi tại nhà?

Khi trẻ sốt, ho, sổ mũi, nhiều cha mẹ băn khoăn không biết con chỉ mắc cúm thông thường hay đang có dấu hiệu chuyển nặng. Theo thông tin tư vấn về cúm ở trẻ em được Bệnh viện Nhi Trung ương đăng tải ngày 14/10/2026, TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, đã chia sẻ về cách nhận biết bệnh, nhóm trẻ có nguy cơ biến chứng và các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Với trẻ được đánh giá mắc cúm không biến chứng, vẫn tỉnh táo, thở bình thường, uống được và không có dấu hiệu xấu đi, cha mẹ có thể chăm sóc, theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trong quá trình này, điều quan trọng là quan sát diễn biến của trẻ chứ không chỉ tập trung vào con số trên nhiệt kế.

Cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước hoặc dung dịch bù nước phù hợp khi cần, theo dõi thân nhiệt, nhịp thở, khả năng ăn uống, đi tiểu và mức độ tỉnh táo. Nếu trẻ khó uống, nôn nhiều, tiểu ít hoặc mệt hơn rõ rệt, gia đình cần liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn.

Thuốc hạ sốt cần được sử dụng phù hợp với tuổi, cân nặng và hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh vì kháng sinh không điều trị được virus cúm; không cho trẻ dùng aspirin khi mắc cúm. Trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc có triệu chứng đáng lo ngại nên được bác sĩ đánh giá sớm.

Những dấu hiệu cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay

Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), trẻ mắc cúm cần được chăm sóc y tế khẩn cấp nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:

Thở bất thường: Trẻ thở nhanh, khó thở, thở gắng sức hoặc lồng ngực bị rút lõm khi hít vào. Tím tái: Môi hoặc mặt chuyển màu xanh tím.

Thay đổi ý thức: Trẻ lơ mơ, khó đánh thức, không tương tác như bình thường hoặc xuất hiện co giật.

Đau ngực hoặc đau cơ dữ dội: Trẻ kêu đau ngực, đau cơ nghiêm trọng hoặc yếu đến mức không thể đứng, đi lại như thường lệ.

Mất nước: Trẻ không đi tiểu trong khoảng 8 giờ, miệng khô hoặc khóc không có nước mắt. Bệnh diễn biến xấu trở lại: Sốt hoặc ho đã giảm nhưng sau đó quay trở lại hay nặng hơn. Bệnh nền trở nặng: Trẻ có bệnh mạn tính và xuất hiện những thay đổi bất thường về sức khỏe.

Với trẻ dưới 3 tháng tuổi, bất kỳ tình trạng sốt nào cũng cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Cha mẹ không nên chờ thêm để xem trẻ có tự hạ sốt hay không.

Các dấu hiệu trên là cảnh báo để đưa trẻ đi cấp cứu, không phải danh sách đầy đủ mọi tình huống nguy hiểm. Nếu trẻ có biểu hiện bất thường nghiêm trọng hoặc tình trạng xấu đi nhanh, gia đình cần tìm kiếm trợ giúp y tế ngay cả khi chưa xuất hiện đầy đủ những dấu hiệu kể trên.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi, trẻ mắc bệnh tim phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thần kinh hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn. Khi những trẻ này xuất hiện triệu chứng nghi cúm, cha mẹ nên liên hệ bác sĩ sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị.