Uống vitamin D cả năm mà vẫn thiếu: Hóa ra tôi đã sai ngay từ bước đầu tiên

Không ít người có thói quen: sáng ra pha ly cà phê, tiện tay bốc luôn vỉ vitamin D uống cho... nhanh gọn, rồi ra khỏi nhà đi làm luôn, bụng vẫn trống trơn. Hoặc có người chăm chỉ uống thuốc đều đặn mỗi ngày suốt cả năm trời, đi xét nghiệm lại vẫn thấy chỉ số vitamin D "lẹt đẹt" không nhích lên bao nhiêu, cứ tự hỏi hay là thuốc dỏm, hay cơ thể mình "trơ" với thuốc.

Sự thật là vitamin D không đơn giản chỉ "uống vào là hấp thu". Đây là loại vitamin tan trong dầu, nên cách bạn ăn uống, loại vitamin D bạn chọn mua, và cả thời điểm bạn uống thuốc trong ngày... Tất cả đều quyết định việc cơ thể "nhận" được bao nhiêu phần trăm so với những gì bạn bỏ tiền ra mua. Dưới đây là 5 thói quen tưởng vô hại nhưng lại đang âm thầm làm giảm tác dụng viên vitamin D của bạn.

1. Vừa ăn bát salad rau củ, đậu, ngũ cốc xong là uống thuốc luôn

Bữa trưa lành mạnh với đậu, đậu lăng, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt nghe rất "healthy" — và đúng là tốt cho đường ruột thật. Nhưng nếu ngay sau bữa ăn nhiều chất xơ đó, bạn tranh thủ uống luôn viên vitamin D thì lại phản tác dụng.

Lý do nằm ở chỗ: vitamin D cần chất béo để được hấp thu tốt, trong khi chế độ ăn nhiều chất xơ lại có xu hướng cản trở quá trình tiêu hóa và hấp thu chất béo. Nói cách khác, chất xơ "vô tình" giành mất phần việc của chất béo, khiến vitamin D trôi qua ruột mà chưa kịp ngấm vào cơ thể bao nhiêu.

Mẹo nhỏ: Nếu bữa ăn của bạn nhiều rau, đậu, ngũ cốc, cứ ăn uống thoải mái, chỉ cần dời giờ uống vitamin D ra sau đó khoảng 2 tiếng là ổn.

2. Uống thuốc lúc bụng đói, hoặc chỉ ăn nhẹ vài miếng bánh quy cho có

Đây có lẽ là sai lầm phổ biến nhất: nhiều người uống vitamin D vào buổi sáng sớm, ngay khi vừa ngủ dậy, bụng chưa có gì ngoài một ngụm nước. Nghe thì có vẻ "uống cho xong việc trước khi quên", nhưng thực ra lại lãng phí gần một phần ba hiệu quả của viên thuốc.

Các nghiên cứu cho thấy khi trong ruột có chất béo, khả năng hấp thu vitamin D tăng lên đáng kể — có nghiên cứu ghi nhận mức chênh lệch lên tới hơn 30% so với khi uống cùng bữa ăn không có chất béo. Vitamin D uống lúc đói vẫn có tác dụng, nhưng chưa phải là cách tối ưu.

Mẹo nhỏ: Thay vì uống ngay khi thức dậy, hãy để dành viên vitamin D uống cùng bữa sáng hoặc bữa trưa có chút chất béo lành mạnh - một quả trứng, vài lát bơ, một ít hạt óc chó, hay đơn giản là món cá kho, thịt kho trong bữa cơm hằng ngày cũng đủ.

3. Mua đại vitamin D nào rẻ, sẵn có ngoài tiệm mà không để ý là D2 hay D3

Ra nhà thuốc, nhiều người chỉ hỏi "cho hộp vitamin D" mà không biết trên thị trường có hai loại chính: vitamin D2 (ergocalciferol) và vitamin D3 (cholecalciferol). Cả hai đều giúp tăng vitamin D trong máu, nhưng D3 được cơ thể hấp thu tốt hơn, đồng thời giữ nồng độ vitamin D trong máu ổn định và lâu bền hơn D2.

Nguyên nhân là D2 bị đào thải khỏi cơ thể khá nhanh, vì nó gắn kết với protein vận chuyển vitamin D trong máu kém hơn D3. Ngoài ra còn có một dạng gọi là tiền hormone 25-hydroxyvitamin D, hấp thu hiệu quả hơn cả D2 và D3, nhưng dạng này hiện chưa phổ biến trên thị trường.

Mẹo nhỏ: Lần tới đi mua vitamin D, thử lật mặt sau hộp thuốc xem là D2 hay D3 - một chi tiết nhỏ nhưng có thể tạo khác biệt lớn về hiệu quả lâu dài.

4. Đang uống thuốc giảm cân hoặc thuốc hạ mỡ máu mà không biết chúng "cản đường" vitamin D

Nếu bạn đang trong quá trình giảm cân và có dùng thuốc hỗ trợ, hoặc đang điều trị mỡ máu bằng nhóm thuốc gắn axit mật (như colestipol), thì rất có thể vitamin D bạn uống mỗi ngày đang bị chính những loại thuốc này "giữ chân" lại trong dạ dày và ruột non, không cho hấp thu vào máu.

Mẹo nhỏ: Nếu đang dùng nhóm thuốc gắn axit mật, nên uống vitamin D cách xa thời điểm uống thuốc đó ít nhất 4 tiếng. Tốt nhất là hỏi thẳng bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn: "Thuốc này có ảnh hưởng gì đến vitamin D em đang uống không?" - một câu hỏi đơn giản nhưng nhiều người ngại hỏi.

5. Uống vitamin D đều đặn cả năm mà cơ thể vẫn "không hấp thụ nổi"

Có một nhóm người dù đã làm đúng hết mọi thứ - uống đều, uống đúng bữa, chọn đúng loại D3 - mà xét nghiệm máu vẫn cho kết quả thấp. Nếu bạn thuộc nhóm này và đồng thời có tiền sử các bệnh về đường ruột như celiac, Crohn hay viêm loét đại tràng, thì đây có thể chính là lý do.

Vì vitamin D được hấp thu chủ yếu qua ruột, những bệnh lý làm tổn thương hoặc rối loạn chức năng ruột sẽ khiến việc bổ sung bằng đường uống trở nên kém hiệu quả, dù bạn có kiên trì đến đâu.

Mẹo nhỏ: Đừng tự trách bản thân "chắc do mình lười" hay cố tăng liều một cách tùy tiện. Hãy đến gặp bác sĩ để kiểm tra nồng độ vitamin D và tầm soát các bệnh lý nền liên quan. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định truyền vitamin D qua đường tĩnh mạch, dùng dạng xịt, hoặc các hình thức khác giúp "đi vòng" qua tình trạng kém hấp thu ở ruột.

Nhìn chung, vitamin D không phải cứ uống là xong. Đôi khi chỉ cần điều chỉnh vài chi tiết nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày - ăn kèm chút chất béo, chọn đúng loại, để ý thuốc đang dùng — là hiệu quả đã khác hẳn. Nếu đã thử đủ cách mà tình trạng vẫn không cải thiện, đừng ngần ngại hỏi ý kiến bác sĩ thay vì tự đoán già đoán non.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa.