Lý do vì sao mọi người thường uống trà khi ăn bánh trung thu

Theo Thạc sĩ - Bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), nhìn từ góc độ y học cổ truyền, sự kết hợp giữa bánh và trà còn gợi mở cách lý giải về mối liên hệ giữa thực phẩm, mùa tiết và sức khỏe.

Bánh trung thu có nguồn gốc từ văn hóa Trung Hoa, sau đó được tiếp nhận và bản địa hóa tại nhiều quốc gia châu Á với những phong tục và khẩu vị riêng.

Tại Nhật Bản, nghi thức ngắm trăng Tsukimi gắn với những viên bánh gạo tròn, trắng gọi là Tsukimi Dango, tượng trưng cho vầng trăng. Ở Hàn Quốc, Tết Chuseok thường có bánh Songpyeon làm từ bột gạo nếp, mang hình bán nguyệt.

Tại Việt Nam, Trung thu được biết đến như Tết của trẻ em, với các hoạt động rước đèn, múa lân, phá cỗ. Trong không gian gia đình, người lớn thường thưởng thức bánh nướng, bánh dẻo cùng trà, tạo nên khoảnh khắc sum họp đậm nét truyền thống.

Theo quan niệm y học cổ truyền, tháng 8 âm lịch thuộc mùa thu. Đây là thời điểm khí hậu có xu hướng khô, phế dễ bị ảnh hưởng. Mối liên hệ giữa các tạng phủ, ngũ hành và thực phẩm được sử dụng để lý giải cách lựa chọn món ăn phù hợp với thời tiết.

Bác sĩ Phạm Ánh Ngân cho biết, bánh trung thu thường có vị ngọt, tính ôn, được nhìn nhận trong mối liên hệ với tỳ vị. Trà có vị đắng, tính hàn, thường được gắn với tác dụng thanh nhiệt theo lý luận y học cổ truyền.

Từ kinh nghiệm phối hợp hương vị, một số loại bánh có thể dùng cùng những dòng trà nhất định để cân bằng cảm giác ngậy, béo của bánh.

Uống trà đắng có giúp hạ đường huyết sau khi ăn bánh?

Một trong những quan niệm thường gặp là sau khi ăn bánh ngọt, uống nước mướp đắng, nước lá ổi, lá vối hoặc trà đắng sẽ giúp “giảm lượng đường” đã nạp vào cơ thể. Tuy nhiên, theo bác sĩ Phạm Ánh Ngân, không có cơ sở để xem việc uống trà đắng sau khi ăn bánh là phương pháp trung hòa đường huyết.

Trà chứa các hợp chất polyphenol, trong đó có tannin và catechin. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy polyphenol từ trà có thể ức chế hoạt động của các enzyme tiêu hóa carbohydrate như alpha-amylase và alpha-glucosidase. Một số thử nghiệm trên người cũng ghi nhận tác động nhất định của trà đối với đường huyết sau ăn, nhưng kết quả phụ thuộc vào loại trà, liều lượng, thực phẩm đi kèm và đối tượng nghiên cứu.

Bác sĩ Phạm Ánh Ngân lưu ý, cách phối hợp bánh trung thu với trà của người xưa chủ yếu là kinh nghiệm thưởng thức. Việc kết hợp bánh với một loại trà sẽ không tạo ra tác dụng điều trị hoặc loại bỏ tác động chuyển hóa của bánh ngọt.

Sau khi ăn, carbohydrate trong thực phẩm được tiêu hóa và hấp thu, làm tăng glucose trong máu. Cơ thể điều hòa đường huyết thông qua nhiều cơ chế, trong đó insulin do tuyến tụy tiết ra đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tế bào tiếp nhận và sử dụng glucose.

Một số nghiên cứu cho thấy polyphenol trong trà có thể ảnh hưởng đến hoạt động insulin hoặc quá trình chuyển hóa glucose. Tuy nhiên, không thể từ những phát hiện này suy ra rằng một chén trà uống ngay sau khi ăn bánh sẽ nhanh chóng đưa đường huyết về mức bình thường.

Để tận hưởng mùa Trung thu mà vẫn chú ý đến sức khỏe, bác sĩ Phạm Ánh Ngân khuyến nghị người có rối loạn đường huyết nên:

- Ăn bánh với lượng vừa phải, tính trong tổng khẩu phần ăn hằng ngày.

- Không ăn bánh thay cho bữa chính hoặc ăn liên tục nhiều ngày.

- Không sử dụng trà đắng, nước lá hoặc các loại nước dân gian như một biện pháp thay thế thuốc điều trị.

- Người mắc đái tháo đường nên tuân thủ hướng dẫn kiểm soát đường huyết và chế độ ăn của bác sĩ.