Tối mai (3/3) đừng quên nhìn lên bầu trời: Người Việt Nam có thể chiêm ngưỡng nguyệt thực toàn phần siêu hiếm như thế nào?

Những người yêu thiên văn học trên toàn thế giới đang đếm ngược từng ngày để chiêm ngưỡng một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú và hiếm gặp: Nguyệt thực toàn phần, hay còn gọi là Trăng máu.

Sự kiện diễn ra vào ngày 3 tháng 3 năm 2026 tới đây không chỉ đặc biệt vì màu sắc rực rỡ mà còn bởi đây là cơ hội cuối cùng để quan sát hiện tượng này trước khi thế giới phải chờ đợi thêm gần ba năm nữa, tận đêm giao thừa năm 2028.

Lý giải hiện tượng "trăng máu"

Nguyệt thực toàn phần xảy ra khi Trái Đất nằm chính xác giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, chặn hoàn toàn ánh sáng trực tiếp từ Mặt Trời chiếu đến vệ tinh tự nhiên của chúng ta. Tuy nhiên, thay vì biến mất hoàn toàn trong bóng tối, Mặt Trăng lại dần chuyển sang màu đỏ sẫm như gạch nung.

Hiện tượng này được gọi là sự tán xạ Rayleigh, khi bầu khí quyển Trái Đất lọc bỏ các bước sóng ánh sáng xanh và chỉ cho phép ánh sáng đỏ đi qua, khúc xạ vào bề mặt Mặt Trăng. Lần này, trăng đêm Nguyệt thực mang tên gọi Trăng máu Giun (Blood Worm Moon), xuất phát từ sự kết hợp giữa hiện tượng Nguyệt thực và tên gọi truyền thống của trăng rằm tháng Ba theo văn hóa bản địa, đánh dấu thời điểm đất rã đông và các loài côn trùng bắt đầu xuất hiện.

Lịch trình chi tiết và thời gian quan sát

Theo dữ liệu từ NASA, toàn bộ sự kiện này sẽ kéo dài hơn 5 giờ đồng hồ. Giai đoạn nửa tối bắt đầu lúc 8:44 UTC (tức 15:44 giờ Việt Nam). Tuy nhiên, khoảnh khắc huy hoàng nhất - giai đoạn toàn phần - sẽ diễn ra trong gần một giờ đồng hồ, từ 11:04 UTC đến 12:03 UTC (tức từ 18:04 đến 19:03 giờ Việt Nam).

Đây là lúc Mặt Trăng nằm trọn trong bóng tối của Trái Đất và tỏa ra sắc đỏ ấn tượng nhất. Về khả năng quan sát, bản đồ hiển thị của NASA cho thấy khu vực Đông Á và Australia là những nơi có điều kiện thuận lợi nhất vì nguyệt thực sẽ diễn ra vào buổi tối, ngay khi Mặt Trăng mọc. Trong khi đó, người dân tại Bắc và Trung Mỹ sẽ phải thức dậy từ sớm để quan sát trước khi bình minh. Rất tiếc cho khu vực châu Âu và phần lớn châu Phi khi họ sẽ hoàn toàn không thể quan sát được sự kiện lần này do vị trí địa lý.

Hướng dẫn xem tại việt nam

Tại Việt Nam, chúng ta nằm trong khu vực quan sát được phần lớn các giai đoạn quan trọng của nguyệt thực. Đây là một tin vui lớn vì thời gian diễn ra rơi vào khung giờ tối rất thuận tiện cho người dân theo dõi.

Cụ thể, khi Mặt Trăng mọc lên ở phía chân trời phía Đông vào khoảng 18:00 (tùy khu vực), nó đã bắt đầu ở trong giai đoạn nguyệt thực toàn phần hoặc đang tiến rất sát đến mức đó. Người yêu thiên văn tại Việt Nam nên chọn những địa điểm có tầm nhìn thoáng đãng về phía Đông, ít bị che khuất bởi các tòa nhà cao tầng hoặc cây cối để đón lấy khoảnh khắc Mặt Trăng đỏ rực mọc lên từ đường chân trời.

Thời gian diễn ra nguyệt thực toàn phần theo giờ Việt Nam:

- 15h43 - nguyệt thực nửa tối bắt đầu (không thể quan sát tại Việt Nam).

- 16h50 - nguyệt thực một phần bắt đầu (không thể quan sát tại Việt Nam).

- 18h03 - nguyệt thực toàn phần bắt đầu.

- 18h34 - nguyệt thực cực đại.

- 19h03 - nguyệt thực toàn phần kết thúc.

- 20h18 - nguyệt thực một phần kết thúc.

- 21h25 - nguyệt thực nửa tối kết thúc.

Chúng ta sẽ bắt đầu quan sát được nguyệt thực kể từ sau khi Mặt trăng mọc lên ở hướng đông vào đầu giờ tối cho đến khi kết thúc.

Nếu điều kiện thời tiết không ủng hộ hoặc bầu trời có nhiều mây che phủ, bạn vẫn có thể theo dõi sự kiện qua các buổi phát trực tiếp chất lượng cao. Đài quan sát Griffith ở Los Angeles, kênh Timeanddate.com và Dự án Kính thiên văn ảo tại Ý đều đã lên lịch phát sóng trực tiếp kèm theo những bình luận chuyên sâu từ các nhà thiên văn học hàng đầu thế giới. Đây là giải pháp thay thế hoàn hảo để không bỏ lỡ bữa tiệc ánh sáng cuối cùng của thập kỷ trước khi bước vào giai đoạn tạm nghỉ kéo dài đến năm 2028.

Kinh nghiệm quan sát an toàn và hiệu quả

Khác với nhật thực, nguyệt thực hoàn toàn an toàn khi quan sát bằng mắt thường mà không cần bất kỳ thiết bị bảo vệ nào. Để có trải nghiệm tốt nhất, bạn nên tìm đến những nơi xa ánh sáng đô thị, sử dụng thêm ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ để thấy rõ hơn các chi tiết trên bề mặt chị Hằng trong sắc đỏ. Đừng quên chuẩn bị sẵn máy ảnh và chân đế vì đây chắc chắn sẽ là những khung hình quý giá nhất trong năm 2026.

Nguồn: Starlust