The 30s: Tiền nhiều hơn nhưng cuộc sống đắt hơn

Một trong những điều kỳ lạ của tuổi 30 là bạn có thể kiếm được nhiều tiền hơn bao giờ hết nhưng vẫn không cảm thấy mình giàu. Mức lương từng khiến bạn nghĩ “bao giờ mình mới kiếm được từng này?” có thể vài năm sau đã trở thành mức thu nhập vừa đủ để duy trì cuộc sống. Không hẳn vì bạn tiêu hoang hơn, mà bởi khi bước vào tuổi 30, tiền bắt đầu phải làm nhiều việc hơn.

Ở tuổi 20, một khoản tăng lương có thể đồng nghĩa với nhiều lựa chọn hơn cho hiện tại. Nhưng khi bước sang tuổi 30, cùng một khoản tiền phải chia cho tiền nhà, các khoản vay, bảo hiểm, tiết kiệm, đầu tư, chăm sóc gia đình và những kế hoạch dài hạn. Thu nhập tăng lên, nhưng những thứ cần dùng đến tiền cũng tăng theo.

Một mức lương từng được xem là “rất nhiều” có thể nhanh chóng trở thành “vừa đủ”

Fortune từng tìm hiểu nghịch lý này qua những người trẻ có thu nhập hơn 100.000 USD mỗi năm. Một trong những trường hợp được bài viết đề cập là một phụ nữ kiếm khoảng 125.000 USD/năm. Với nhiều người, đây là mức thu nhập rất đáng mơ ước. Nhưng cô thừa nhận rằng số tiền ấy không mang lại cảm giác thoải mái như cô từng hình dung.

Cô từng nghĩ khi đạt được mức thu nhập này, cuộc sống của mình sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Nhưng thực tế, tiền phải đồng thời phục vụ nhiều mục tiêu: chi phí nhà ở, tiết kiệm, kế hoạch cho tuổi nghỉ hưu và những khoản tài chính dài hạn. Một cặp vợ chồng 29 và 32 tuổi được Fortune đề cập có tổng thu nhập khoảng 166.000 USD/năm nhưng vẫn phải trả khoản vay mua nhà và khoản vay sinh viên, đồng thời cố gắng duy trì việc tiết kiệm cho tương lai.

Điều đáng chú ý ở đây không phải là những người này kiếm được nhiều nhưng vẫn than “không đủ”. Nó cho thấy một thay đổi lớn của tài chính khi bước vào tuổi 30: tiền không còn chỉ phục vụ cho cuộc sống hiện tại. Nó phải đồng thời giải quyết cả hiện tại, tương lai và những trách nhiệm ngày càng lớn.

Thu nhập tăng, nhưng cuộc sống cũng bắt đầu đắt hơn

Đây cũng là lúc nhiều người bắt đầu nhận ra một điều khác: mức sống có xu hướng đi lên cùng mức thu nhập.

Khi kiếm 15 triệu đồng mỗi tháng, bạn có thể thấy một căn phòng 4-5 triệu đồng là đủ. Khi thu nhập lên 30 triệu, một căn hộ 8-10 triệu đồng có thể trở thành lựa chọn hợp lý vì bạn muốn có không gian sống tốt hơn. Khi thu nhập tiếp tục tăng, những khoản từng được xem là xa xỉ như ăn ngoài thường xuyên, đi taxi thay vì xe máy, thuê người dọn nhà hay những chuyến đi ngắn có thể dần trở thành một phần bình thường của cuộc sống.

Không có gì sai với việc dùng tiền để sống tốt hơn. Vấn đề chỉ xuất hiện khi mỗi lần thu nhập tăng, chi phí để duy trì cuộc sống cũng tăng gần tương ứng. Khi đó, khoảng cách giữa số tiền kiếm được và số tiền thực sự có thể tích lũy hoặc sử dụng tự do không lớn lên bao nhiêu.

Đó là lý do một người kiếm 50 triệu đồng mỗi tháng vẫn có thể cảm thấy “không có tiền”, dù vài năm trước họ từng nghĩ 50 triệu đồng là mức thu nhập có thể giúp mình sống rất thoải mái.

30 tuổi cũng là lúc tiền bắt đầu phải gánh nhiều trách nhiệm hơn

Ở tuổi 20, bạn có thể quyết định dành phần lớn thu nhập cho bản thân. Nhưng sau 30, tiền thường xuất hiện trong nhiều vai trò cùng lúc.

Một phần dành cho cuộc sống hiện tại. Một phần phải giữ lại làm quỹ dự phòng. Một phần dành cho bảo hiểm và sức khỏe. Một phần cho đầu tư hoặc tích lũy tuổi nghỉ hưu. Nếu có gia đình, còn có tiền nhà, tiền học của con, chăm sóc cha mẹ hoặc những khoản chi không thể trì hoãn.

Vì thế, có những người nhìn vào mức lương hiện tại và thấy mình đang kiếm nhiều hơn trước rất nhiều, nhưng nhìn vào tài khoản cuối tháng lại không thấy khoảng cách tương ứng.

Không phải họ không tiến lên. Chỉ là tiền đang được phân bổ cho nhiều “phiên bản” của cuộc sống cùng một lúc: con người của hiện tại, gia đình của hiện tại và chính mình trong 10-20 năm tới.

Nhưng cũng có những khoản tiền tuổi 30 bắt đầu đáng chi hơn trước

Khi còn trẻ, tiết kiệm thường được hiểu là giữ lại càng nhiều tiền càng tốt. Bước vào tuổi 30, cách nhìn này có thể bắt đầu thay đổi.

Một khoản tiền bỏ ra để thuê người dọn nhà có thể giúp bạn có thêm vài tiếng cuối tuần. Một chiếc máy giúp giảm bớt việc nhà có thể không tạo ra lợi nhuận nhưng giúp bạn bớt kiệt sức. Một chuyến bay thuận tiện hơn có thể đắt hơn nhưng đổi lại là vài tiếng nghỉ ngơi.

Những khoản chi này từng dễ bị xếp vào nhóm “không cần thiết”. Nhưng khi thời gian trở thành thứ ngày càng khó lấy lại, nhiều người bắt đầu sẵn sàng dùng tiền để mua sự tiện lợi.

Tiền ở tuổi 30 không chỉ mua đồ vật. Nó có thể mua lại thời gian.

Và đây là một thay đổi đáng kể trong cách tiêu tiền của người trưởng thành: không phải lúc nào phương án rẻ nhất cũng là phương án có giá trị nhất.

Tiền cũng bắt đầu mua một thứ khác: quyền lựa chọn

Một khoản tiết kiệm không chỉ có ý nghĩa vì con số trong tài khoản. Nó có thể tạo ra một khoảng đệm để bạn không phải lập tức nhận một công việc mới nếu công việc hiện tại không còn phù hợp.

Một quỹ dự phòng có thể cho phép bạn nghỉ việc vài tháng để tìm hướng đi khác. Một khoản đầu tư dài hạn có thể giúp bạn bớt phụ thuộc hoàn toàn vào mức lương hiện tại trong tương lai. Một khoản tiền được chuẩn bị trước có thể khiến quyết định giảm giờ làm, chuyển nghề hoặc dành nhiều thời gian hơn cho gia đình trở nên khả thi.

Nói cách khác, giá trị lớn nhất của tiền sau tuổi 30 đôi khi không nằm ở thứ nó mua được, mà ở những điều nó cho phép bạn từ chối.

Bạn có thể không nhận một công việc có mức lương cao nhưng khiến mình kiệt sức. Bạn có thể nghỉ một khoảng thời gian khi cần. Bạn có thể chọn một công việc trả thấp hơn nhưng phù hợp với cuộc sống hiện tại. Bạn có thể dành thời gian cho gia đình mà không lập tức cảm thấy tài chính của mình sắp đổ vỡ.

Đó là một kiểu “giàu” khác với việc chỉ nhìn vào số dư tài khoản.

Vì thế, “30 tuổi nên có bao nhiêu tiền?” có thể không phải câu hỏi quan trọng nhất

Những cột mốc như 100 triệu đồng, 500 triệu đồng hay một năm lương tiết kiệm rất dễ trở thành thước đo để mọi người so sánh với nhau. Nhưng cùng một con số có thể mang lại mức độ an toàn hoàn toàn khác nhau.

Một người có 300 triệu đồng, không có nợ, chi phí sinh hoạt thấp và công việc ổn định có thể đang ở vị trí khá vững. Một người khác có 500 triệu đồng nhưng đang trả khoản vay lớn, có con nhỏ và là nguồn thu nhập chính của gia đình chưa chắc cảm thấy an toàn hơn.

Vì vậy, thay vì hỏi “30 tuổi phải có bao nhiêu tiền?”, có thể bắt đầu bằng những câu hỏi thực tế hơn: Nếu mất việc, mình có thể sống được bao lâu? Nếu muốn nghỉ việc ba tháng, mình có đủ tiền không? Nếu thu nhập giảm 20%, cuộc sống hiện tại có lập tức bị đảo lộn không? Nếu có một khoản tiền dư, mình muốn dùng nó để mua thêm một thứ hay mua thêm thời gian cho chính mình?

Những câu hỏi này không tạo ra một con số đẹp để so sánh với người cùng tuổi. Nhưng chúng cho biết tiền của mình đang thực sự làm được gì.

Có lẽ “giàu” ở tuổi 30 cũng không còn giống tuổi 20

Ở tuổi 20, giàu có thể là một mức lương cao, một chiếc xe tốt hay một chuyến du lịch đắt tiền. Ở tuổi 30, định nghĩa ấy có thể chuyển thành việc không phải quá lo lắng mỗi khi có một khoản chi bất ngờ, có thể nghỉ ngơi khi cơ thể cần, có đủ tiền để đưa ra một quyết định nghề nghiệp mà không bị nỗi sợ mất thu nhập giữ chân.

Không phải ai cũng cần mua nhà ở tuổi 30. Không phải ai cũng cần có 500 triệu đồng. Cũng không phải người kiếm được nhiều nhất luôn là người có nền tài chính tốt nhất.

Điều đáng quan tâm hơn là thu nhập của bạn có đang tạo ra thêm lựa chọn hay chỉ đang giúp bạn duy trì một lối sống ngày càng đắt đỏ hơn.

Có thể đó mới là một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất của việc trưởng thành về tài chính: bạn không còn chỉ cố kiếm nhiều tiền hơn, mà bắt đầu suy nghĩ xem mình muốn tiền phục vụ cuộc sống của mình như thế nào.

Bởi sau tuổi 30, tiền không còn chỉ là chuyện “có bao nhiêu”. Nó trở thành câu chuyện về thời gian, sự linh hoạt và quyền lựa chọn.