Tết Việt của du học sinh xa nhà: "Cơ thể mình ở nước ngoài nhưng tâm trí lại ở Việt Nam"

Đối với nhiều du học sinh xa nhà, Tết đến không đi cùng tiếng pháo hoa hay mùi bánh chưng, mà bằng một tin nhắn từ gia đình gửi từ múi giờ khác: “Ở nhà đang giao thừa rồi”. Khi Việt Nam bắt đầu khoảnh khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới, nhiều du học sinh vẫn đang ngồi trong phòng ký túc xá, hoặc vừa kết thúc một ngày học như bao ngày khác.

Tết vì thế không còn là một khoảng thời gian được “báo trước” bằng không khí xung quanh nữa. Nó đến âm thầm, qua màn hình điện thoại, qua ký ức, qua những mùi vị được tái hiện vụng về trong căn bếp nhỏ nơi xứ người. 

Giữ Tết lại trong ký ức

Cẩm Tú hiện đang theo học ngành Giáo dục hán ngữ quốc tế tại Trường ĐH Cát Lâm, Trung Quốc kể rằng mỗi dịp cuối năm cô lại nhớ đến “mùi bánh chưng luộc cả đêm, tiếng mẹ nhắc chuẩn bị mâm cúng, cảm giác cả nhà cùng tất bật dọn dẹp”. 

Ở nơi Tú đang sống cũng có Tết Âm lịch, đường phố vẫn rực rỡ sắc đỏ, nhưng cô nói: “Không khí có thể giống, nhưng cảm giác trong lòng thì khác. Nhiều khi mình phải tự nhắc hôm nay là mùng Một”.

Sự khác biệt ấy không đến từ văn hoá hay phong tục, mà từ cảm xúc gắn với gia đình.

Còn đối với Diệu Huyền, du học sinh tại Nhật Bản lại nhớ nhất những ngày cả nhà quây quần bên bếp lửa gói bánh tét. “Tết xa nhà đầu tiên của mình bên Nhật khá lặng lẽ”, Huyền chia sẻ. 

Mọi thứ vẫn trôi qua bình thường, không có nhịp rộn ràng quen thuộc của những ngày giáp Tết ở Việt Nam. Chính sự bình lặng ấy khiến cô nhận ra Tết trong mình phụ thuộc nhiều hơn vào không gian gia đình hơn chứ không phải thời gian. 

Với Thu Huyền, hiện sống tại Đức lại đặc biệt nhớ đến khoảnh khắc giao thừa. “Cơ thể mình ở Đức nhưng tâm trí thì ở Việt Nam”, cô nói. Khi gia đình gửi video pháo hoa, Huyền xem lại nhiều lần. Đó không chỉ là một đoạn clip, mà là cách để cô cảm thấy mình vẫn có mặt trong khoảnh khắc chuyển giao ấy.

Hoàng Sơn, đang học tập tại Na Uy, cũng mang trong mình những nỗi nhớ rất cụ thể.

“Mình nhớ bánh chưng chiên, thịt kho, cả mâm đồ ăn ngày Tết”, Sơn nói.

Ở Na Uy, Tết Âm lịch gần như không hiện diện trong đời sống thường nhật. Chỉ vài cửa hàng châu Á bày bán mứt, bánh kẹo gợi nhắc rằng quê nhà đang bước sang năm mới. 

“Đã chọn đi xa thì phải chấp nhận đánh đổi”

Với nhiều du học sinh, dù đã quen với môi trường sống mới, cảm giác chạnh lòng khi nhìn bạn bè ở Việt Nam sum họp vẫn là điều khó tránh.

Cẩm Tú thừa nhận có những khoảnh khắc “hụt hẫng”. Mạng xã hội những ngày Tết ngập tràn hình ảnh đoàn tụ, còn cô thì ở lại với nhịp sinh hoạt không nhiều thay đổi. Nhưng thay vì để cảm xúc đó kéo dài, Tú tự nhắc mình rằng việc du học là một lựa chọn.

“Đã chọn đi xa thì phải chấp nhận đánh đổi”, cô nói.

Diệu Huyền không né tránh cảm giác cô đơn. “Cô đơn lắm chứ”, cô chia sẻ. Thế nhưng chính từ trải nghiệm đó, Huyền và các bạn người Việt tại Nhật Bản đã chủ động tổ chức những buổi gặp mặt nhỏ, cùng nhau nấu ăn, bật nhạc Xuân, kể cho nhau nghe về gia đình.

“Không thể thay thế không khí ở nhà, nhưng ít nhất mình không phải một mình”, Huyền nói.

Còn Thu Huyền lại giữ cho mình một thói quen là gọi video call về nhà đúng thời khắc giao thừa: “Xem xong là thấy nhẹ lòng hơn”. Với cô, Tết vẫn là một điều có ý nghĩa sâu sắc và nếu có thể sắp xếp, cô luôn muốn trở về Việt Nam vào dịp này.

Hoàng Sơn lại có một góc nhìn khác. Sơn cho biết mình dần quen với việc không về nhà dịp Tết.

“Có cũng được, không cũng quen”, cậu nói. Với lịch học và công việc tại Na Uy, cộng thêm việc đã có kỳ nghỉ dài vào dịp Giáng sinh, Tết không còn là thời điểm duy nhất để sum họp: “Quan trọng là lúc nào cũng có thể về, không nhất thiết phải đúng dịp”.

Có lẽ đối với nhiều người trẻ, Tết không còn là mốc thời gian bất di bất dịch, mà là một biểu tượng của sự kết nối, diễn ra linh hoạt hơn trong đời sống toàn cầu.

Khi Tết là một phần của sự trưởng thành

Khi được hỏi nếu chỉ được mang một điều của Tết Việt sang nước ngoài và buộc phải bỏ lại một điều, Cẩm Tú cho biết cô sẽ giữ “không khí gia đình quây quần bên nhau”, bởi với cô, đó mới là phần cốt lõi của Tết. Nếu buộc phải bỏ lại, Tú nói có lẽ là những nghi thức rườm rà.

“Quan trọng nhất vẫn là cảm giác sum họp”, Cẩm Tú bộc bạch.

Diệu Huyền cũng chọn giữ sự đoàn viên. Cô nói mình có thể thích nghi với nhiều điều mới, nhưng cảm giác được ngồi cạnh gia đình trong những ngày đầu năm là điều khó thay thế. Nếu phải bỏ lại một điều, Huyền cho rằng đó có thể là áp lực vô hình của việc phải chuẩn bị mọi thứ thật hoàn hảo cho Tết.

Thu Huyền lại muốn mang theo khoảnh khắc giao thừa - thời điểm cả gia đình cùng chờ đợi năm mới. Với cô, đó là giây phút thiêng liêng nhất. Điều có thể bỏ lại, theo Huyền, là sự tất bật quá mức trước Tết.

“Đôi khi mình nghĩ Tết sẽ nhẹ nhàng hơn nếu mọi người bớt áp lực một chút”, cô nói.

Đối với năm 2026, Cẩm Tú hy vọng bản thân trưởng thành hơn và học tốt hơn trong môi trường mới. Diệu Huyền mong có thêm trải nghiệm và cơ hội phát triển. Thu Huyền kỳ vọng một năm ổn định, vững vàng hơn cả trong học tập lẫn cuộc sống. Hoàng Sơn mong tiếp tục cân bằng được giữa việc học, công việc và cuộc sống cá nhân.

Xa nhà khiến những ước mong đầu năm trở nên thực tế hơn. Không còn là những mục tiêu mơ hồ, mà là mong muốn được khỏe mạnh, vững vàng và đủ bản lĩnh để tiếp tục hành trình mình đã chọn.

Tết xa nhà không có pháo hoa ngay trước mắt, không có tiếng chúc rộn ràng từ hàng xóm bên cạnh, cũng không có mùi khói bếp quen thuộc lan trong không khí. Thay vào đó là một màn hình điện thoại sáng lên lúc nửa đêm, đôi khi bị ngắt quãng bởi đường truyền chập chờn, là khoảnh khắc phải cố giữ giọng mình bình thường để nói rằng mọi thứ vẫn ổn. 

Nhưng chính trong sự lặng lẽ ấy, Tết lại hiện diện theo một cách khác. Một bữa cơm tự nấu giữa căn bếp nhỏ bỗng mang nhiều ý nghĩa hơn thường ngày, một bản nhạc Xuân bật lên giữa thành phố xa lạ có thể kéo cả một miền ký ức trở về.

Có thể năm nay họ không ngồi cạnh gia đình, không cùng nhau đếm ngược thời khắc giao thừa, nhưng khi Việt Nam bước sang năm mới, họ vẫn dừng lại vài phút, vẫn hướng về, vẫn biết rất rõ nơi nào đang chờ mình. Chính trong những cái Tết không trọn vẹn ấy lại khiến hai chữ “quê hương” trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết, bởi khi phải đón Tết bằng ký ức, người ta mới hiểu rằng nhà không chỉ là nơi để trở về, mà là điều mình luôn muốn mang theo, dù ở bất cứ đâu.